Samenvatting Farmacologie - Urologie | Algemene medische zorg | Arteveldehogeschool | 2025/26

Definities
- Nefrologie
o is subspecialisme van inwendige geneeskunde dat zich bezighoudt
met nierpathologie, waarbij medicamenteuze behandeling of
behandeling via dialyse optie is
- Urologie
o is heelkundige discipline die zich richt op pathologie van urinewegen
van nier tot urethra (voor man en vrouw) en mannelijke
geslachtsorganen, waarbij chirurgie optie van behandelen is
Symptomen van nier- en urineweglijden
- polyurie = verhoogde urineproductie (>2L/d)
o polydipsie
o diuretica gebruik
o chronisch nierfalen
o diabetes mellitus
- oligurie = verminderde urineproductie (<0.4L/d)
o dehydratatie
- anurie = afwezige urineproductie
o acute nierinsufficiëntie
- nycturie = ’s nachts opstaan om te wateren
o polyurie
o prostatisme
- pollakisurie = frequent plassen van kleine hoeveelheden
o cystitis
- urgency = plots en dringend moeten plassen, gevolg van blaasirritatie
o cystitis
- dysurie = pijn bij mictie
o cystitis
- lendenpijn
o acute pyelonefritis, urolithiase
- nierkoliek = zeer hevige koliekpijn in lendenstreek, uitstralend naar
genitaliën
o urolithiase
- hematurie = bloed bij urine
o glomerulonefritis, blaastumor
- urineretentie = geen volledige lediging blaas na plassen
o benigne prostaathypertrofie
- zwakke straal en moeilijke start = wijzen op obstructie
o benigne prostaathypertrofie
- nadruppelen = urine blijft in urethra achter na mictie
o urethraventrikel of blaashalsstenose
- incontinentie = onvrijwillig urineverlies
- LUTS = lower urinary tract symptoms
o Alle symptomen die ontstaan door prostaatzwelling

,Onderzoeksmethoden in urologie
- Klinisch onderzoek
o Genitaal onderzoek
o Abdominaal onderzoek
 Globus?
o Nierslagpijn
 Versus lumbale spierpijn (enkel door palpatie)
o Rectaal touché (nooit bij acute prostatitis)
- Urineonderzoek
o Goede afname essentieel
o Man
 Glans penis ontbloten (voorhuid naar achter)
 Midstream
o Vrouw
 Labia spreiden met 1 hand
 Midstream
o Welke portie
 Gewoon staal
 enkel nuttig voor cytologisch onderzoek
 Eerste staal/urine
 bij man belangrijk voor urethrale afwijkingen
 soa
 Midstream
 belangrijk voor onderzoek blaas
 urineportie na prostaatmassage
 om ontstekingscomponent in prostaat terug te vinden
o kinderen
 opvangen urine als mogelijk na reinigen met
water/plasticzakje
 alternatieven
 blaaskatheterisatie
 blaaspunctie (hematurie!)
 verblijfskatheter
o verschillende onderzoeken
 inspectie
 troebel  witte bloedcellen
 dipstick
 hematurie
 proteïnurie
 glucosurie
 nitrieten  infectie
 zwangerschapstest HCG
 sediment (na centrifugatie)
 RBC, WBC, cilinders
 Kweek
 Bij kinderen <12j noodzakelijk
 Antibiogram

, - Bloedonderzoek
o Verschillende parameters correleren met nierfunctie
 Creatinine
 Afvalstof van spiermetabolisme
 Verwijderd via urine
 Creatinineklaring (bloed + 24u-urine)
 Vermogen om bloed te zuiveren
 GFR
 glomerulaire filtration rate
 Ureum
 Afbraakproduct eiwitten (lever)
o Verhoogd creatinine in bloed bij
 ontsteking in nier (glomerulonefritis, pyelonefritis) tgv
bacteriële infectie
 beschadiging niercellen door vergiftiging of als bijwerking
geneesmiddel
 auto-immuunziekte
 tgv processen die afvoer van urine hinderen: prostaatziekte,
nierstenen
 verminderde doorbloeding van nierweefsel (door shock,
uitdroging, hartfalen, vaatziekte en complicaties van
diabetes)
 tijdelijke verhoging treedt op bij spierbeschadiging
o verschillende parameters correleren met nierfunctie
 elektrolyten = aspecifiek
 albumine  verlaagd door verlies
 calcium/urinezuur  stenen
 PSA  prostaattumoren
- Zaadstaal
o Normaal zaadstaal
 2ml en meer in volume
 Neutrale pH van 7.2
 Zaadcellen
 Tenminste 20.000.000/ml
 50% beweeglijk of 25% goed beweeglijk
 15-20% zaadcellen normale morfologie
o Vooraf 3d seksuele onthouding
o Eerst urinelozing
o Zaadstaal opvangen door masturbatie
o Volledig staal opvangen
o Potje afsluiten en direct naar labo brengen
o Transport: tegen lichaam houden