SAMENVATTING KINDERGENEESKUNDE
ALGEMEEN
- Leerstof = slides
- Examen
o Schriftelijk
o MCQ met giscorrectie
o Vragen over
▪ Theoretische colleges
▪ KC
▪ Casusgebaseerde integratie les
HET KIND IN DE MAATSCHAPIJ
DE WERELD VAN HET KIND
- De wereld van het kind is veel groter dan wat je ziet in de klinische praktijk
o Kind zelf: leeftijd, gender, gezondheid, ontwikkeling…
o Direct sociale omgeving: vrienden, woning, dieren, gezondheid ouders, SES, religie,
broers/zussen, opvoedingsstijl, cultuur, familiestructuur
o Lokale sociale omgeving: speelmogelijkheden, school, crèche, buurt, transport,
gezondheidszorg, omgeving, vervuiling…
▪ Bv kind vaak ziek: omgeving navragen in anamnese
• Intercurrente infecties in kinderopvang of of school
• Al van tevoren → mogelijkse immuundeficiëntie
o Nationale en internationale omgeving: cultuur, levensstijl, sociaal en politiek milieu,
oorlog, natuurrampen…
→ Uitgebreide anamnese: klinisch, sociaal, ontwikkeling…
- Familie
o Gezinsvorm
▪ 2 biologische ouders (80%)
▪ 1 ouder
▪ Nieuw samengesteld gezin
• Problemen
o Ouders niet op dezelfde lijn qua behandeling
o 1 ouder komt mee op raadpleging
▪ → Zowel ouders als siblings hebben enorme invloed in hoe je later door het
leven gaat
o Opvoedingsstijl: streng, los…
- Voorbeeld
o Kind klaagt van buikpijn, geen normaal stoelgangspatroon: soms dag overslaan, soms
diarree…
, o Bij heel wat kinderen geeft ophoudgedrag een probleem van constipatie
o Gezinsvorm: gescheiden ouders
▪ Je geeft uitleg aan de moeder, niet aan vader
▪ Vader krijgt de zakjes niet
▪ Maand later komt moeder terug om te zeggen dat het probleem niet opgelost is
o Je moet ervoor zorgen dat het kind de therapie voortdurend krijgt
PUBLIEKE GEZONDHEIDSZORG VOOR KINDEREN IN VLAANDEREN
PREVENTIE
- Wat?
o Kinderen w automatisch opgenomen in preventief programma van Vlaanderen
o Opvolging van ontwikkeling op vaste tijdstippen (zonder dat ouders hiervoor afspraak
moeten maken)
o Relatief uniek in België
- Instanties
o Kind en gezin
o Centrum voor leerlingenbegeleiding (CLB)
- Functies
o Opvolgen van groei, gewicht en ontwikkeling
o Diagnose, maar geen behandeling (soort van screening)
o Vaccinaties
o Opmerken verwaarlozing
o Opmerken mishandeling
BESCHERMING
- Vertrouwenscentra (VK)
o De expertisecentra voor kindermishandeling, verwaarlozing en seksueel misbruik
o Multidisciplinair team: vrijwillige, aanklampende, niet-justitiële hulp en dienstverlening
o Wat? Sensibilisering, verlenen advies, coachen, coördineren, starten hulpverlening op
indien nodig
o Wie kan hiermee contact opnemen?
▪ Verschillende personen
▪ Bv leerkracht, familie, huisarts…
▪ Altijd anoniem!
o Vrijwillige zorg: mensen uitnodigen en samen met ouders tot oplossing proberen komen
- Ondersteuning jeugdzorg (OCJ)
o Vrijwillige hulpverlening
o Concreet
▪ Consulent van OCJ doet voorstel tot begeleiding
▪ Ouders en pt gaan akkoord met traject
o Wat?
▪ Thuisbegeleiding
▪ Opvoedend project
, ▪ Semi-residentiële opvang
▪ Begeleid zelfstandig wonen
▪ Pleegzorg
▪ Residentiële opvang
▪ Psychiatrische opvang
- Jeugdrechtbank
o Niet-vrijwillige hulpverlening
o Concreet
▪ Consultent doet vooronderzoek
▪ Jeugdrechter neemt beslissing
▪ Ouders en pt moeten traject volgen
o Maatschappij die rol opneemt als ouders niet verantwoordelijk kunnen zijn voor het kind
MEDICOLEGALE ASPECTEN VD KINDERGENEESKUNDE
- Arts-patiënt relatie
o Volwassene: gemakkelijk, patiënt beslist zelf
o Kind: moeilijke situatie
▪ Jonge kinderen: ouders beslissen
▪ Adolescenten: ?
- Voorbeelden
o Meisje, 15j, acne, alles geprobeerd, wil roaccutane, neemt gevolgen niet ernstig → mag
je dit voorschrijven zonder de ouders hiervan op de hoogte te brengen en zonder dat je
weet of ze de mogelijke neveneffecten begrepen heeft?
o Jongen, 16j, ADHD, rilatine, voelt zich hierbij niet goed in zijn vel, schoolresultaten en
gedrag wel beter, ouders willen niet dat hij stopt → wat doe je?
o Meisje, cystitis, je wil AB voorschrijven → mag je het voorschrift meegeven met haar
stiefmama? → enkel biologische ouders mogen beslissen, heel moeilijk want 15% vd
kinderen woont in nieuw samengesteld gezin, oproep aan overheid om dit aan te passen
o Jongen, 17j, gedronken en gevallen met fiets, fractuur, je moet ouders opbellen, jongen
vraagt om niet te zeggen dat hij gedronken had → wat doe je?
- Wet patiëntenrechten (WPR) in België
o IVRK 1989: 3 P’s → protection, provision, participation
o Patiëntenrechten
▪ Kwaliteitsvolle dienstverlening: bv up to date zijn,
bijscholing…
▪ Vrije keuze: pt kiest zelf de arts
▪ Informatieverschaffing
▪ Toestemming/ weigering
▪ Dossier bijhouden, inzagerecht
▪ Recht op fysieke en informationele privacy:
beroepsgeheim
▪ Pijnbestrijding – klachtrecht
o Vertegenwoordiging vd patiënt
▪ Minderjarige is in België niet wilsbekwaam, de ouders oefenen pt recht uit
, ▪ Patiënt wordt betrokken bij de uitoefening van zijn rechten rekening houdend
met zijn leeftijd en maturiteit → zelfstandige uitoefening door minderjarige pt die
tot redelijke beoordeling van belangen in staat is
▪ Arts kan afwijken vd wil vd ouders teneinde ene bedreiging vh leven of ernstige
aantasting gezondheid vd minderjarige af te wenden
• Vooral in geval van spoedeisende hulp
• Gebeurt uitzonderlijk
• Bv meisje met anorexia nervosa die sondevoeding nodig heeft →
opleggen ookal gaan ouders niet akkoord
o Knelpunten
▪ Is deze materie goed gekend door de arts?
▪ Hoe wordt de oordeelsbekwaamheid vastgesteld?
▪ Hoe wordt invulling gegeven aan het recht op confidentialiteit/op toestemmen?
▪ Wat als ouders afwezig of in vechtscheiding zijn?
- Conclusie: per casus evalueren in hoeverre de patiënt mee mag beslissen
KINDERMISHANDELING EN KINDERVERWAARLOZING
WIE LOOPT ER EEN GROTER RISICO?
- Kind
o Niet geplande ZS, ongewenst kind
o Prematuriteit, aangeboren afwijkingen, mentale retardatie
o Gedragsstoornissen, leerstoornissen, ADHD, ASS, psychiatrische ziekten
o Chronische ziekten
o Cave: gouden kinderen → kinderen die iedereen wil (geboren na zorgeloze ZS, goed
doorslapend, perfecte ontwikkeling, beste vd klas…), geïdealiseerd beeld vh kind
- Ouders en familie
o Jonge of alleenstaande ouders
o Laag-opgeleide ouders
o Niet realistische verwachtingen tov kind
o Weinig kennis vd ontwikkeling vh kind
o Negatieve perceptie v normaal kindgedrag
o Eigen VG van mishandeling of verwaarlozing
o Druggebruik, alcohol
o Psychiatrische aandoeningen (bv depressie, lage impulscontrole)
- Omgeving
o Niet-verwante adolescent of mannelijke persoon in huishouden
o Huiselijk geweld, partnergeweld
o Wreedheid tegen dieren
o Acute of chronische familiale stressoren (bv echtscheiding, ziekte, werkloosheid)
o Armoede, sociale isolatie
BIAS EN RODE VLAGGEN
ALGEMEEN
- Leerstof = slides
- Examen
o Schriftelijk
o MCQ met giscorrectie
o Vragen over
▪ Theoretische colleges
▪ KC
▪ Casusgebaseerde integratie les
HET KIND IN DE MAATSCHAPIJ
DE WERELD VAN HET KIND
- De wereld van het kind is veel groter dan wat je ziet in de klinische praktijk
o Kind zelf: leeftijd, gender, gezondheid, ontwikkeling…
o Direct sociale omgeving: vrienden, woning, dieren, gezondheid ouders, SES, religie,
broers/zussen, opvoedingsstijl, cultuur, familiestructuur
o Lokale sociale omgeving: speelmogelijkheden, school, crèche, buurt, transport,
gezondheidszorg, omgeving, vervuiling…
▪ Bv kind vaak ziek: omgeving navragen in anamnese
• Intercurrente infecties in kinderopvang of of school
• Al van tevoren → mogelijkse immuundeficiëntie
o Nationale en internationale omgeving: cultuur, levensstijl, sociaal en politiek milieu,
oorlog, natuurrampen…
→ Uitgebreide anamnese: klinisch, sociaal, ontwikkeling…
- Familie
o Gezinsvorm
▪ 2 biologische ouders (80%)
▪ 1 ouder
▪ Nieuw samengesteld gezin
• Problemen
o Ouders niet op dezelfde lijn qua behandeling
o 1 ouder komt mee op raadpleging
▪ → Zowel ouders als siblings hebben enorme invloed in hoe je later door het
leven gaat
o Opvoedingsstijl: streng, los…
- Voorbeeld
o Kind klaagt van buikpijn, geen normaal stoelgangspatroon: soms dag overslaan, soms
diarree…
, o Bij heel wat kinderen geeft ophoudgedrag een probleem van constipatie
o Gezinsvorm: gescheiden ouders
▪ Je geeft uitleg aan de moeder, niet aan vader
▪ Vader krijgt de zakjes niet
▪ Maand later komt moeder terug om te zeggen dat het probleem niet opgelost is
o Je moet ervoor zorgen dat het kind de therapie voortdurend krijgt
PUBLIEKE GEZONDHEIDSZORG VOOR KINDEREN IN VLAANDEREN
PREVENTIE
- Wat?
o Kinderen w automatisch opgenomen in preventief programma van Vlaanderen
o Opvolging van ontwikkeling op vaste tijdstippen (zonder dat ouders hiervoor afspraak
moeten maken)
o Relatief uniek in België
- Instanties
o Kind en gezin
o Centrum voor leerlingenbegeleiding (CLB)
- Functies
o Opvolgen van groei, gewicht en ontwikkeling
o Diagnose, maar geen behandeling (soort van screening)
o Vaccinaties
o Opmerken verwaarlozing
o Opmerken mishandeling
BESCHERMING
- Vertrouwenscentra (VK)
o De expertisecentra voor kindermishandeling, verwaarlozing en seksueel misbruik
o Multidisciplinair team: vrijwillige, aanklampende, niet-justitiële hulp en dienstverlening
o Wat? Sensibilisering, verlenen advies, coachen, coördineren, starten hulpverlening op
indien nodig
o Wie kan hiermee contact opnemen?
▪ Verschillende personen
▪ Bv leerkracht, familie, huisarts…
▪ Altijd anoniem!
o Vrijwillige zorg: mensen uitnodigen en samen met ouders tot oplossing proberen komen
- Ondersteuning jeugdzorg (OCJ)
o Vrijwillige hulpverlening
o Concreet
▪ Consulent van OCJ doet voorstel tot begeleiding
▪ Ouders en pt gaan akkoord met traject
o Wat?
▪ Thuisbegeleiding
▪ Opvoedend project
, ▪ Semi-residentiële opvang
▪ Begeleid zelfstandig wonen
▪ Pleegzorg
▪ Residentiële opvang
▪ Psychiatrische opvang
- Jeugdrechtbank
o Niet-vrijwillige hulpverlening
o Concreet
▪ Consultent doet vooronderzoek
▪ Jeugdrechter neemt beslissing
▪ Ouders en pt moeten traject volgen
o Maatschappij die rol opneemt als ouders niet verantwoordelijk kunnen zijn voor het kind
MEDICOLEGALE ASPECTEN VD KINDERGENEESKUNDE
- Arts-patiënt relatie
o Volwassene: gemakkelijk, patiënt beslist zelf
o Kind: moeilijke situatie
▪ Jonge kinderen: ouders beslissen
▪ Adolescenten: ?
- Voorbeelden
o Meisje, 15j, acne, alles geprobeerd, wil roaccutane, neemt gevolgen niet ernstig → mag
je dit voorschrijven zonder de ouders hiervan op de hoogte te brengen en zonder dat je
weet of ze de mogelijke neveneffecten begrepen heeft?
o Jongen, 16j, ADHD, rilatine, voelt zich hierbij niet goed in zijn vel, schoolresultaten en
gedrag wel beter, ouders willen niet dat hij stopt → wat doe je?
o Meisje, cystitis, je wil AB voorschrijven → mag je het voorschrift meegeven met haar
stiefmama? → enkel biologische ouders mogen beslissen, heel moeilijk want 15% vd
kinderen woont in nieuw samengesteld gezin, oproep aan overheid om dit aan te passen
o Jongen, 17j, gedronken en gevallen met fiets, fractuur, je moet ouders opbellen, jongen
vraagt om niet te zeggen dat hij gedronken had → wat doe je?
- Wet patiëntenrechten (WPR) in België
o IVRK 1989: 3 P’s → protection, provision, participation
o Patiëntenrechten
▪ Kwaliteitsvolle dienstverlening: bv up to date zijn,
bijscholing…
▪ Vrije keuze: pt kiest zelf de arts
▪ Informatieverschaffing
▪ Toestemming/ weigering
▪ Dossier bijhouden, inzagerecht
▪ Recht op fysieke en informationele privacy:
beroepsgeheim
▪ Pijnbestrijding – klachtrecht
o Vertegenwoordiging vd patiënt
▪ Minderjarige is in België niet wilsbekwaam, de ouders oefenen pt recht uit
, ▪ Patiënt wordt betrokken bij de uitoefening van zijn rechten rekening houdend
met zijn leeftijd en maturiteit → zelfstandige uitoefening door minderjarige pt die
tot redelijke beoordeling van belangen in staat is
▪ Arts kan afwijken vd wil vd ouders teneinde ene bedreiging vh leven of ernstige
aantasting gezondheid vd minderjarige af te wenden
• Vooral in geval van spoedeisende hulp
• Gebeurt uitzonderlijk
• Bv meisje met anorexia nervosa die sondevoeding nodig heeft →
opleggen ookal gaan ouders niet akkoord
o Knelpunten
▪ Is deze materie goed gekend door de arts?
▪ Hoe wordt de oordeelsbekwaamheid vastgesteld?
▪ Hoe wordt invulling gegeven aan het recht op confidentialiteit/op toestemmen?
▪ Wat als ouders afwezig of in vechtscheiding zijn?
- Conclusie: per casus evalueren in hoeverre de patiënt mee mag beslissen
KINDERMISHANDELING EN KINDERVERWAARLOZING
WIE LOOPT ER EEN GROTER RISICO?
- Kind
o Niet geplande ZS, ongewenst kind
o Prematuriteit, aangeboren afwijkingen, mentale retardatie
o Gedragsstoornissen, leerstoornissen, ADHD, ASS, psychiatrische ziekten
o Chronische ziekten
o Cave: gouden kinderen → kinderen die iedereen wil (geboren na zorgeloze ZS, goed
doorslapend, perfecte ontwikkeling, beste vd klas…), geïdealiseerd beeld vh kind
- Ouders en familie
o Jonge of alleenstaande ouders
o Laag-opgeleide ouders
o Niet realistische verwachtingen tov kind
o Weinig kennis vd ontwikkeling vh kind
o Negatieve perceptie v normaal kindgedrag
o Eigen VG van mishandeling of verwaarlozing
o Druggebruik, alcohol
o Psychiatrische aandoeningen (bv depressie, lage impulscontrole)
- Omgeving
o Niet-verwante adolescent of mannelijke persoon in huishouden
o Huiselijk geweld, partnergeweld
o Wreedheid tegen dieren
o Acute of chronische familiale stressoren (bv echtscheiding, ziekte, werkloosheid)
o Armoede, sociale isolatie
BIAS EN RODE VLAGGEN
