VERDIEPEND OMGEVINGSRECHT
INHOUD
1. INLEIDING ............................................................................................................................. 1
2. NATUURBESCHERMINGSRECHT ............................................................................................. 2
2.1. ONTWIKKELING NATUURBELEID ............................................................................................ 2
2.2. SOORTEN MAATREGELEN IN HET NATUURBELEID ................................................................... 5
3. VLAAMS NATUURBESCHERMINGSRECHT ................................................................................ 8
3.1. NATUURDECREET 1997.......................................................................................................... 8
3.1.1. ALGEMENE MAATREGELEN ............................................................................................ 9
3.1.2. GEBIEDSGERICHTE MAATREGELEN .............................................................................. 16
3.2. DUINENDECREET ................................................................................................................ 20
3.3. DECREET VLAAMSE PARKEN ................................................................................................ 20
3.4. BOSDECREET ...................................................................................................................... 21
3.4.1. TOEPASSINGSGEBIED .................................................................................................. 23
3.4.2. BEHEER VAN PRIVE-BOSSEN ........................................................................................ 24
3.4.3. BEHEER VAN OPENBARE BOSSEN ................................................................................ 25
3.4.4. ONTBOSSING .............................................................................................................. 26
3.4.5. BESCHERMING VAN HET BOSECOSYSTEEM.................................................................. 30
3.4.6. BEBOSSING EN HERBEBOSSING .................................................................................. 30
3.4.7. VERVREEMDING EN OVERDRACHT ............................................................................... 30
3.4.8. WIJZIGINGEN AAN BOSDECREET .................................................................................. 31
3.4.9. COMMENTAAR OP BOSDECREET .................................................................................. 31
4. EUROPEES NATUURBESCHERMINGSRECHT .......................................................................... 32
4.1. VOGELRICHTLIJN EN HABITATRICHTLIJN .............................................................................. 32
4.1.1. GEBIEDSGERICHT LUIK ................................................................................................ 32
4.2. NATUURDECREET: SPECIALE BESCHERMINGSZONES .......................................................... 38
4.3. STIKSTOFDECREET .............................................................................................................. 41
5. SOORTENBESCHERMING ..................................................................................................... 44
5.1. VOGEL- EN HABITATRICHTLIJN ............................................................................................. 45
5.2. NATUURDECREET ................................................................................................................ 48
5.2.1. SOORTENBESLUIT........................................................................................................ 48
5.3. JACHT ................................................................................................................................. 52
5.3.1. VOGEL- EN HABITATRICHTLIJN ..................................................................................... 52
5.3.2. JACHTDECREET ........................................................................................................... 53
6. MILIEUHANDHAVING ........................................................................................................... 55
7. ONROEREND ERFGOEDRECHT ............................................................................................. 56
7.1. ALGEMEEN .......................................................................................................................... 56
7.2. INVENTARISATIE .................................................................................................................. 57
, 7.3. BESCHERMING ................................................................................................................... 59
7.4. ARCHEOLOGIE .................................................................................................................... 63
7.4.1. ARCHEOLOGIETRAJECT ............................................................................................... 63
8. INNOVATIEVE INSTRUMENTEN IN HET NATUURBELEID........................................................... 65
,1. INLEIDING
écht verdiepend vak (natuurbescherming, erfgoedrecht, ecologie, rechtsvergelijking, etc.)
EXAMEN
- mondeling examen (50%): open vragen
o gesloten boek
o zonder voorbereiding & zonder wetgeving!
o er kan foto gevraagd worden van excursie
o 1 of 2 ‘grote’ open vragen
§ Vertel eens wat over de Amerikaanse Endangered Species Act
§ Vertel eens wat over de verhouding tussen de gewestplannen en natuurbeleid in Vlaanderen
§ Vertel eens over het behoud van het bosareaal in Vlaanderen
§ Vertel eens over de aanwijzing van speciale beschermingszones
§ Leg uit welke praktische problemen gepaard gaan met natuurcompensatie om echt een
stand-still te bereiken
o 1 of meer ‘kleine’ open vragen
§ Wat zegt je het ‘Hamsterarrest’?
§ Wat zegt je de term ‘habitat banking’?
§ (slide met afbeeldingen) Wat zeggen je deze afbeeldingen?
o bv. ‘wat vind je van de rechten voor de natuur?’, ‘vertel eens over?’…
- permanente evaluatie (50%): drie casussen open boek & excursie
o excursie: natuurpunt wandeling meevolgen
o slides zijn voldoende (staat ook wetgeving op)
READER
- eens doornemen (tekst Schoukens wel belangrijk)
o er kunnen vragen uit gesteld worden
1
, 2. NATUURBESCHERMINGSRECHT
2.1. ONTWIKKELING NATUURBELEID
vooreerst: natuurbeschermingsrecht = recht inzake natuur en landschap (neutrale definitie bij wijze van conventie)
- wat is natuur? maïs, groen, bos, ... flora en fauna... ?
o ook landbouwlandschap? ecologisch geen waarde: door mens gemaakt en kwam in de plaats van
‘echt’natuurlandschap (bv. moerassen)
§ dit kan je subjectief wel waardevol vinden, maar in natuurbeleid probeert men dit te
objectiveren
o ook vuursalamander en halsbandparkiet?
§ NEEN, halsbandparkiet is exoot en overwintert ook hier & neemt nesten van andere dieren in
§ DUS worden er maatregelen genomen om deze te bestrijden
- wat is landschap? panorama, ecosysteem... ?
evolutie van natuur en landschap
- climax -> aanpassing -> onderwerping -> aantasting
o climaxvegetatie: toen de mens er nog niet was
§ in West-Europa grotendeels gesloten loofbos met allerlei dieren
o daarna kwam de mens -> landbouw!
§ mens onderwerpt de natuur/omgeving aan zijn noden
o zorgt in 21ste eeuw voor versnippering van de natuur & massa-uitsterving
§ bv. ook autostrades door bossen want daar was onteigening goedkoper
o bv. afbeelding virgin forest in VS tussen 1620 en 1926: van bossen naar great plains
- voorbeelden: achteruitgang tropisch bos, uitsterven soorten, verdwijnen “woeste gronden” ...
o bv. sterke achteruitgang van wilde vogels
§ maar nuance: soorten gebonden aan bossen doen het wel goed, dus Europa heeft een goed
bosbeheer (integratie van natuurbeheer in bosbouw verloopt goed!)
§ grote probleem: common farmland birds -> landbouw is zeer nefast voor vogels
• pesticiden -> minder insecten/veldmuizen -> minder eten voor vogels
- midden 19e eeuw: mozaïek van verschillende biotopen: meeste soorten per m²
o maar deze mozaïek appreciëren we wel in VL!
! in hoeverre is er beleid nodig om bepaalde soorten te beschermen (bv. blauwe akkerbloem) of moeten we accepteren
dat het iets nostalgisch is en gaan maatregelen te ver?
- beleid is ook steeds subjectief, kan over 20 jaar volledig anders zijn
bedreigingen voor natuur en landschap
- ruimtebeslag en grondinname
o er wordt teveel gebouwd & niet geconcentreerd gebouwd in Vlaanderen
- onaangepaste inrichting en beheer
- onttrekking van water en bodem
o voor de landbouw
§ bv.in Spanje is er daardoor al jaren droogteprobleem in Nationaal Park Doñana
o rivieren worden daardoor soms gestuwd
- vermindering milieu(hygiënische) kwaliteit (verontreiniging)
- onttrekking van planten en dieren
- introductie van vreemde soorten
- verontrusting van de fauna
- klimaatverandering
- (gaat ook samen met toename van bevolkingsaantal!)
2
INHOUD
1. INLEIDING ............................................................................................................................. 1
2. NATUURBESCHERMINGSRECHT ............................................................................................. 2
2.1. ONTWIKKELING NATUURBELEID ............................................................................................ 2
2.2. SOORTEN MAATREGELEN IN HET NATUURBELEID ................................................................... 5
3. VLAAMS NATUURBESCHERMINGSRECHT ................................................................................ 8
3.1. NATUURDECREET 1997.......................................................................................................... 8
3.1.1. ALGEMENE MAATREGELEN ............................................................................................ 9
3.1.2. GEBIEDSGERICHTE MAATREGELEN .............................................................................. 16
3.2. DUINENDECREET ................................................................................................................ 20
3.3. DECREET VLAAMSE PARKEN ................................................................................................ 20
3.4. BOSDECREET ...................................................................................................................... 21
3.4.1. TOEPASSINGSGEBIED .................................................................................................. 23
3.4.2. BEHEER VAN PRIVE-BOSSEN ........................................................................................ 24
3.4.3. BEHEER VAN OPENBARE BOSSEN ................................................................................ 25
3.4.4. ONTBOSSING .............................................................................................................. 26
3.4.5. BESCHERMING VAN HET BOSECOSYSTEEM.................................................................. 30
3.4.6. BEBOSSING EN HERBEBOSSING .................................................................................. 30
3.4.7. VERVREEMDING EN OVERDRACHT ............................................................................... 30
3.4.8. WIJZIGINGEN AAN BOSDECREET .................................................................................. 31
3.4.9. COMMENTAAR OP BOSDECREET .................................................................................. 31
4. EUROPEES NATUURBESCHERMINGSRECHT .......................................................................... 32
4.1. VOGELRICHTLIJN EN HABITATRICHTLIJN .............................................................................. 32
4.1.1. GEBIEDSGERICHT LUIK ................................................................................................ 32
4.2. NATUURDECREET: SPECIALE BESCHERMINGSZONES .......................................................... 38
4.3. STIKSTOFDECREET .............................................................................................................. 41
5. SOORTENBESCHERMING ..................................................................................................... 44
5.1. VOGEL- EN HABITATRICHTLIJN ............................................................................................. 45
5.2. NATUURDECREET ................................................................................................................ 48
5.2.1. SOORTENBESLUIT........................................................................................................ 48
5.3. JACHT ................................................................................................................................. 52
5.3.1. VOGEL- EN HABITATRICHTLIJN ..................................................................................... 52
5.3.2. JACHTDECREET ........................................................................................................... 53
6. MILIEUHANDHAVING ........................................................................................................... 55
7. ONROEREND ERFGOEDRECHT ............................................................................................. 56
7.1. ALGEMEEN .......................................................................................................................... 56
7.2. INVENTARISATIE .................................................................................................................. 57
, 7.3. BESCHERMING ................................................................................................................... 59
7.4. ARCHEOLOGIE .................................................................................................................... 63
7.4.1. ARCHEOLOGIETRAJECT ............................................................................................... 63
8. INNOVATIEVE INSTRUMENTEN IN HET NATUURBELEID........................................................... 65
,1. INLEIDING
écht verdiepend vak (natuurbescherming, erfgoedrecht, ecologie, rechtsvergelijking, etc.)
EXAMEN
- mondeling examen (50%): open vragen
o gesloten boek
o zonder voorbereiding & zonder wetgeving!
o er kan foto gevraagd worden van excursie
o 1 of 2 ‘grote’ open vragen
§ Vertel eens wat over de Amerikaanse Endangered Species Act
§ Vertel eens wat over de verhouding tussen de gewestplannen en natuurbeleid in Vlaanderen
§ Vertel eens over het behoud van het bosareaal in Vlaanderen
§ Vertel eens over de aanwijzing van speciale beschermingszones
§ Leg uit welke praktische problemen gepaard gaan met natuurcompensatie om echt een
stand-still te bereiken
o 1 of meer ‘kleine’ open vragen
§ Wat zegt je het ‘Hamsterarrest’?
§ Wat zegt je de term ‘habitat banking’?
§ (slide met afbeeldingen) Wat zeggen je deze afbeeldingen?
o bv. ‘wat vind je van de rechten voor de natuur?’, ‘vertel eens over?’…
- permanente evaluatie (50%): drie casussen open boek & excursie
o excursie: natuurpunt wandeling meevolgen
o slides zijn voldoende (staat ook wetgeving op)
READER
- eens doornemen (tekst Schoukens wel belangrijk)
o er kunnen vragen uit gesteld worden
1
, 2. NATUURBESCHERMINGSRECHT
2.1. ONTWIKKELING NATUURBELEID
vooreerst: natuurbeschermingsrecht = recht inzake natuur en landschap (neutrale definitie bij wijze van conventie)
- wat is natuur? maïs, groen, bos, ... flora en fauna... ?
o ook landbouwlandschap? ecologisch geen waarde: door mens gemaakt en kwam in de plaats van
‘echt’natuurlandschap (bv. moerassen)
§ dit kan je subjectief wel waardevol vinden, maar in natuurbeleid probeert men dit te
objectiveren
o ook vuursalamander en halsbandparkiet?
§ NEEN, halsbandparkiet is exoot en overwintert ook hier & neemt nesten van andere dieren in
§ DUS worden er maatregelen genomen om deze te bestrijden
- wat is landschap? panorama, ecosysteem... ?
evolutie van natuur en landschap
- climax -> aanpassing -> onderwerping -> aantasting
o climaxvegetatie: toen de mens er nog niet was
§ in West-Europa grotendeels gesloten loofbos met allerlei dieren
o daarna kwam de mens -> landbouw!
§ mens onderwerpt de natuur/omgeving aan zijn noden
o zorgt in 21ste eeuw voor versnippering van de natuur & massa-uitsterving
§ bv. ook autostrades door bossen want daar was onteigening goedkoper
o bv. afbeelding virgin forest in VS tussen 1620 en 1926: van bossen naar great plains
- voorbeelden: achteruitgang tropisch bos, uitsterven soorten, verdwijnen “woeste gronden” ...
o bv. sterke achteruitgang van wilde vogels
§ maar nuance: soorten gebonden aan bossen doen het wel goed, dus Europa heeft een goed
bosbeheer (integratie van natuurbeheer in bosbouw verloopt goed!)
§ grote probleem: common farmland birds -> landbouw is zeer nefast voor vogels
• pesticiden -> minder insecten/veldmuizen -> minder eten voor vogels
- midden 19e eeuw: mozaïek van verschillende biotopen: meeste soorten per m²
o maar deze mozaïek appreciëren we wel in VL!
! in hoeverre is er beleid nodig om bepaalde soorten te beschermen (bv. blauwe akkerbloem) of moeten we accepteren
dat het iets nostalgisch is en gaan maatregelen te ver?
- beleid is ook steeds subjectief, kan over 20 jaar volledig anders zijn
bedreigingen voor natuur en landschap
- ruimtebeslag en grondinname
o er wordt teveel gebouwd & niet geconcentreerd gebouwd in Vlaanderen
- onaangepaste inrichting en beheer
- onttrekking van water en bodem
o voor de landbouw
§ bv.in Spanje is er daardoor al jaren droogteprobleem in Nationaal Park Doñana
o rivieren worden daardoor soms gestuwd
- vermindering milieu(hygiënische) kwaliteit (verontreiniging)
- onttrekking van planten en dieren
- introductie van vreemde soorten
- verontrusting van de fauna
- klimaatverandering
- (gaat ook samen met toename van bevolkingsaantal!)
2
