Samenvatting Godsdienst 1 | Lager Onderwijs | Karel de Grote | 2025/26

DEEL 1

FUNDAMENTEN VAN HET LEERPLAN ROOMS-KATHOLIEKE GODSDIENST
Kinderen helpen:

- Om te bouwen aan eigen identiteit
- Om te groeien naar een eigen en verantwoorde beslissing betreffende geloven en leven
- Dieper na te denken over de eigenheid van het christelijk geloof
- Kritische vragen te stellen en zinvolle antwoorden te formuleren omtrent geloof

Onderwijslandschap:

 Gemeenschapsonderwijs (GO!)
o Door grondwet verplicht tot neutraliteit
 Gesubsidieerd officieel onderwijs
o Open voor alle levensbeschouwingen
 Vrij onderwijs
o Katholieke scholen
o Scholen van andere erkende godsdiensten (protestantse, joodse, orthodoxe, …)
o Erkende levensbeschouwelijke vakken:
 Niet-confessionele zedenleer
 Rooms-katholieke godsdienst
 Islamitische godsdienst
 Protestants-evangelische godsdienst
 Orthodoxe godsdienst
 Anglicaanse godsdienst

1.1 KORTE HISTORISCHE ACHTERGROND
Vroeger Nu
Boek bestond uit vraag en antwoord. Leerplan rooms – katholieke godsdienst
De lessen waren puur catechese. voor het lager onderwijs in Vlaanderen.
- In voege vanaf september 2025
- Gebaseerd op de visietekst van de
bisschoppen (1996)
- Integraal terug te vinden
Vroeger:

 De christelijke leer
 Catechismus = De korte inhoud van de christelijke leer
 Christelijke leer = de leer die door Jezus Christus aan de wereld werd verkondigd en door de
Apostelen gepredikt, en die verder door de Kerk wordt onderwezen.
 Noodzakelijkste onder alle leringen: het leert ons wat we moeten weten en doen om zalig
te worden
 Alle mensen moeten de christelijke leer kennen en onderhouden:
 Dit is de wil van God; anders kunnen zij niet zalig worden, en zelfs niet oprecht gelukkig
zijn in het leven.
 Het moet geheel ons leven onthouden worden en we moeten trachten het altijd beter te
begrijpen.

Nu:

 Leerplan rooms-katholieke godsdienst voor het lager onderwijs in Vlaanderen
 In voege vanaf september 2025
 Gebaseerd op visietekst van bisschoppen (1996)
 Diversiteit


1

,1.2 KINDEREN IN EEN COMPLEXE WERELD
Kanttekening:

- De kerk verliest zijn macht  mensen zijn zoekende waardoor het vormgeven van identiteit
moeilijker is
- De godsdienst van nu wil kinderen ondersteunen om zichzelf te vinden.

 Vereist dynamische visie (toenemende verscheidenhied)
 Vak godsdienst speelt ook in op ‘een uniek persoon zijn’, iedereen wil een eigen verhaal
hebben, met hun eigen geschiedenis
 Verwacht grote professionaliteit van leerkracht

1.3 INTEGRATIE EN IMPACT
 Lln. integreren op heel verscheiden wijze wat er in de lessen godsdienst wordt aangeleerd
 Elke lln. maakt kennis met de eigenheid en rijkdom van de christelijke geloofstraditie

Door godsdienstles:

- Een eerste of vernieuwde kennismaking met christendom
- Christelijk geloof wordt verdiept of aangescherpt

1.4 EEN SCHOOLVAK
 Opvoedingsproject van elke school: groeien als mens
o Uitdrukkelijk voor vak godsdienst
 Groei als mens in christelijk perspectief
 Kind niet in een richting sturen, maar elk kind vooruithelpen vanuit het
christelijk verhaal
 Godsdienst = deel van geheel van basisvorming
 Kind in totaliteit: hoofd-hart-handen-geest
 Kennen, kunnen en zijn
 Groeien in kennis, vaardigheden en attitudes
 Verrijkende en verrijkende resultaten
 Niet alleen kennisoverdracht

1.5 DOEL VAN HET VAK GODSDIENST
 Langdurig proces van zinzoeken
o = het stimuleren van de levensbeschouwelijk-religieuze groei van elk kind, ongeacht de
traditie waarin het staat
Vb. van moslim een betere moslim maken, van christen een betere christen maken
o = kinderen helpen
 Kennismaking met christendom
o Rekeninghouden met beeldvorming: openheid
o Interesse wekken voor gelovige benadering  in christelijke boodschap een rijke bron
van leven vinden
 Communicatieve vaardigheden ontwikkelen
o Leren nadenken over de eigenheid van het christelijk geloof, hierover kritische vragen
stellen met zinvolle antwoorden

1.6 INHOUD VAN HET VAK GODSDIENST
Essentiële elementen van het christendom aanreiken voor zover ze van betekenis kunnen zijn voor
hen.

 Ervaringen van de leerlingen = identiteit/leerling
o Ervaringen van mensen staan centraal in de Bijbelverhalen
2

, o Geven betekenis aan het leven
 Christelijk geloof als lichtbaken = christelijk geloof/traditie
o Kennis maken met Jezus, en wat het betekent voor christenen om te leven in de kracht
van de Geest die Jezus bezielde
o Jezus heeft Gods liefde voor de mens en wereld zichtbaar gemaakt.
o Jezus kennen in zijn liefde, dienstbaarheid, verkondiging, voorkeurliefde voor armen en
kleinen, in zijn bijzondere levenseinde
 Gesprek met andere godsdiensten en levensbeschouwingen: DIALOOG = pluraliteit/context
o Zo de levensbeschouwelijke kleur van jezelf en andere ontdekken
 Drie perspectieven (=nieuwe leerplan)
o Integrale benadering (2e jaar) Identiteit/
leerling Christelijk
Pluraliteit/ geloof/traditie
context
1.7 EEN COMMUNICATIEPROCES
 Communicatie = noodzakelijk, een methode, een aanpak en de inhoud van het leerproces
 Voorwaarde = vertrouwen
 Wisselwerking: woord (lln.), woord (lkr.) en het Woord (christelijke traditie)
o Bevordert het verwerven van nieuwe kennis, vaardigheden en attitudes bij lln.
 Belang van DIALOOG tussen leerlingen onderling
 Voorbeeld van interreligieuze dialoog (= in gesprek gaan met andere godsdiensten)
Christendom = de gemeenschappelijke taal tijdens de dialoog: daarin laat je andere
godsdiensten aan bod komen
Voorbeeld: christenen vasten en jij bent moslim. Zie jij gelijkenissen?  Mag botsen: geloven
is botsen en zoeken.
 Als totale persoon deelnemen: hoofd, hart en handen  iedere pers. heeft op een eigen manier
een inbreng vanuit hun persoonlijke opvattingen en ervaringen.
 Ingaan op die inbreng van de lln. door te verduidelijken wat christelijk geloven KAN
betekenen voor kinderen en volwassenen.

Inhoud van godsdienstles is gebaseerd op het christelijk verhaal (= het Woord).

1.8 ACTIEVE DEELNAME
 Godsdienst ≠ alleen kennis  ook ruimte voor beleving en actieve participatie

1.9 EEN MOEILIJKE DUBBELE OPDRACHT
 Belang van authenticiteit!
o Belangrijk jezelf kwetsbaar op te stellen
o Jezelf niet verstoppen, kom uit voor wie je bent
o Opnieuw ontdekken wat geloven in deze tijd betekend  professionaliteit uitbouwen
o Je moet authentiek zijn vanuit het christelijk geloof en dus niet neutraal
 Moeilijkheden:
o Aandacht en respect hebben voor levensbeschouwelijke diversiteit
o Kinderen helpen de confrontatie aan te gaan met geloofsinhouden van andere tradities
en levensbeschouwingen
o Kinderen daarbij ondersteunen en stimuleren
o Aandacht hebben voor lln. die minder behoefte hebben om zich te engageren op
levensbeschouwelijk-godsdienstig vlak
 Stoeltjes model
o Kleuren = verschillende lln. = diversiteit
o Over de christelijke visie in gesprek  vragen: ‘wat kan dit in je eigen leven betekenen?’
o Leerkracht in midden  moet niet neutraal zijn, maar authentiek vanuit het christelijk
verhaal

3

, o Lkr. Op de stoel = getuigen vanuit christelijk verhaal, christelijk verhaal brengen vanuit
jezelf vb. ‘ik als christen geloof dat …’
o Lkr. Achter de stoel = ergens niet achterstaan vb. ‘christenen geloven dat ...’ (mag niet
altijd)
 Belangrijk: christelijk verhaal niet verkondigen als ‘de absolute waarheid’, maar
zeg dat het draait om geloven
o Gsm-functie leerkracht:

Getuige = je zit op de christelijke stoel (ik als christene)

Specialist = de inhoud die je meegeeft moet juist zijn (jij bent de specialist)

Moderator = jij bent de gespreksleider (juiste vragen stellen, hen prikkelen om
in gesprek te gaan)
o Communicatief
o Hermeneutisch
 = bijbel lezen vanuit een niet letterlijke bril, maar vanuit de hedendaagse
betekenis en door symbolische bril + de verschillen in het christendom
 Verhaal naar realiteit van vandaag brengen




Zo: elk kind laten kennis maken met christelijke visie & ervaringen naar boven brengen

2. HET KIND IN ZIJN LEVENSBESCHOUWELIJKE EN RELIGIEUZE GROEI

2.1 GELOVEN IS EEN PARTICIPATIEF GEBEUREN
 Geloven ≠ los van de gehele persoon
 Geloven = participatie geloof
o Kinderen gaan deelnemen aan geloof
 Aan geloof van volwassenen
 Beperkte cognitieve ontwikkeling
 Geloven vaak wat er letterlijk staat
 Rituelen zijn belangrijk voor de kinderen: groepsidentiteit
4