Samenvatting Inleiding Integrale Veiligheid | les 1-8 | VIVES | 2025/26

Inleiding integrale veiligheid


Inhoud
Hoofdstuk 1: centrale begrippen............................................................................................................4
Begrippen en stellingen:.....................................................................................................................4
Schema van veiligheid:.......................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: veiligheid in verandering...................................................................................................8
Maatschappelijke tendensen:.............................................................................................................8
Demografie.....................................................................................................................................8
Urbanisatie (verstedelijking)...........................................................................................................9
Economie......................................................................................................................................10
Gelegenheid..................................................................................................................................10
Technologie en digitalisering........................................................................................................10
Globalisering.................................................................................................................................11
Mediatisering................................................................................................................................11
Roesmiddelen...............................................................................................................................12
Klimaatverandering......................................................................................................................12
Gevolgen (veranderingen) macro en meso niveau...........................................................................12
Gevolgen macro-niveau:...............................................................................................................12
Gevolgen (veranderingen) op meso-niveau:.................................................................................14
Model vitaliteit en veiligheidsutopie (boutellier).............................................................................15
De 5 veranderingen (de 5 I’s):...........................................................................................................16
Hoofdstuk 3: integrale veiligheid als beleidsvisie.................................................................................18
Het ontstaan van het integraal veiligheidsbeleid in België:..............................................................18
Integrale en geïntegreerde aanpak...................................................................................................18
Kadernota’s omschrijving.................................................................................................................19
Kadernota integrale veiligheid 2004:............................................................................................19
Kadernota integrale veiligheid 2016-2019:...................................................................................19
Kadernota integrale veiligheid 2022-2024....................................................................................20
Hoofdstuk 4: werken aan integrale veiligheid......................................................................................21
De veiligheidsketen (basismodel 1/2)...............................................................................................21
5 schakels veiligheidsketen...............................................................................................................21
Proactie.........................................................................................................................................21
Preventie......................................................................................................................................21


1

, Preparatie.....................................................................................................................................21
Repressie......................................................................................................................................21
Nazorg..........................................................................................................................................22
Preventiepiramide (basismodel 2/2)................................................................................................23
De 5 niveaus van de preventiepiramide...........................................................................................23
Niveau 0 – De samenleving (basislaag).........................................................................................23
Niveau 1 – Algemeen leefkwaliteitsbevorderend klimaat............................................................23
Niveau 2 – Algemene preventiemaatregelen...............................................................................24
Niveau 3 – Specifieke preventiemaatregelen...............................................................................24
Niveau 4 – Curatieve maatregelen (top van de piramide)............................................................24
Uitleg preventiepiramide onderdelen..............................................................................................25
1. Bovenaan: “toenemende probleemgerichtheid”......................................................................25
2. Rechts: verschillende soorten preventie...................................................................................25
3. Rechts: “specifieke aanpak” vs. “fundamentele aanpak”.........................................................25
4. Onderaan: “attitudevorming”...................................................................................................25
5. Onderaan rechts: “structurele maatregelen”...........................................................................25
6. Bovenaan links: “beleidsterugkoppeling”.................................................................................25
7. Onderaan: “uiteindelijk doel: algemeen welzijn”.....................................................................26
Drie vragen om niveau te bepalen....................................................................................................26
1. Is de maatregel actie gericht of niet?........................................................................................26
2. is de maatregel probleemgericht of welzijnsgericht?...............................................................26
3. preventiebril? Is het indirect preventief of direct preventief?..................................................26
Hoofdstuk 5: onveiligheidsgevoelens...................................................................................................28
Wat zijn onveiligheidsgevoelens.......................................................................................................28
4 verklaringsmodellen van Hale:.......................................................................................................28
Slachtoffermodel..........................................................................................................................28
Kwetsbaarheidsmodel..................................................................................................................29
Omgevingsmodel..........................................................................................................................30
Onzekerheidsmodel......................................................................................................................31
Hoofdstuk 6: media en onveiligheidsgevoelens...................................................................................32
Soorten media..................................................................................................................................32
Traditionele (gedrukte) media – nieuwe digitale (audiovisuele) media........................................32
Commerciële media – openbare (publieke) media.......................................................................32
Massamedia – interpersoonlijke media........................................................................................32
Functies media:................................................................................................................................33
Amusementsfunctie......................................................................................................................33

2

, informatieve functie (framing).....................................................................................................33
commentaar- en dialoogfunctie...................................................................................................33
socialiserende functie (priming)...................................................................................................33
agendafunctie (agenda-setting)....................................................................................................33
waakhondfunctie of controlerende functie..................................................................................33
media als 4de macht:.........................................................................................................................33
Media als 5de macht:.........................................................................................................................33
3 theoriën:........................................................................................................................................34
Cultivatietheorie van Gerbner......................................................................................................34
Agendasettingtheorie van McCombs en Shaw.............................................................................34
Moral panic theorie van Cohen....................................................................................................34




3

, Hoofdstuk 1: centrale begrippen

Begrippen en stellingen:

- Rode woorden= belangrijke woorden
- Stellingen
o Criminaliteitscijfers zijn gedaald sinds 2011, dit is een internationale crime
drop
 Dark number= de criminaliteit die niet geweten wordt/geen
registratie
 Grey number= de criminaliteit is wel geweten (wordt aangegeven)
maar wordt niet geregistreerd door politie
 Heil criminaliteit= de criminaliteit waar de politie op focust
 Breng criminaliteit= de criminaliteit waarover er aangifte wordt
gedaan
o De drugscriminaliteit swingt tegenwoordig de pan uit in België. Er is een
ware drugsoorlog
 Verschilt van stad tot stad bv: in Brussel stijgt het en in Antwerpen
daalt het aantal cijfers
 Besluit; niet echt in de naam van België maar wel van Brussel
o Media-inhoud en-vorm bepalen hoe (on)veilig ik me voel
 Media gaat dingen verkeerd voorbrengen; er komen veel meer
diefstallen voor dan dat er moorden voorkomen, maar diefstallen
zullen veel minder vertoond worden op het nieuws dan moorden
o Veiligheid staat vandaag hoog op de politieke agenda
 2004= KIV kadernota integrale veiligheid
 Hier werd voor het eerst gekeken naar de integrale
veiligheid en werd er bepaald dat veiligheid belangrijk was
 Federale minister van veiligheid en BIZA: Bernard Quintin
 Ministers kennen!!!
o Vrouwen lopen meer risico om slachtoffer te worden van criminaliteit
 Fear of victimization paradox= vrouwen voelen zich minder veilig
dan mannen voor criminaliteit maar dat klopt niet. Dit geldt ook
voor oudere mensen, zij voelen hun ook onveiliger maar klopt ook
niet
 Besluit: fout
- Maslow 1943: veiligheid als basisbehoefte
- In de samenleving neiging om heel wat problemen door de bril van veiligheid te
bekijken bv: vluchtelingenstroom bij een oorlog, tekorten in
kinderopvang/onderwijs, energiecrisis…
- Veiligheid definitie: is het effectief beschermd zijn en zich beschermd voelen
tegen persoonlijk leed, tegen de aantasting van de lichamelijke en geestelijke
integriteit
- Self-report-onderzoek= daderbevraging

4