Samenvatting Ondernemingsrecht | HBR28c | KUB | 2025/26

ONDERNEMINGSRECHT

Deel I: beginselen van het ondernemingsrecht

Hoofdstuk 1: van handelsrecht naar ondernemingsrecht
Essentie
 Het klassieke handelsrecht was oorspronkelijk enkel van toepassing op
“handelaars” of “koopmannen”. Wie daden van koophandel stelde en daar
een beroep van maakte, viel onder het handelsrecht. Dat systeem werkte
met een limitatieve lijst van handelsdaden en leidde tot veel discussies en
ongelijke behandeling.
 Historisch ontstond het handelsrecht uit het ius mercatorum: een bijzonder
gewoonterecht voor handelaars dat sneller en praktischer was dan het
klassieke burgerlijk recht. Door de groei van de handel ontstonden aparte
handelsgebruiken, handelsrechtbanken en later codificaties zoals de Code
de Commerce van 1807.
 Vanaf de 19e en 20e eeuw werd het Wetboek van Koophandel geleidelijk
“leeggehaald” (decodificatie). Verschillende materies kregen eigen wetten:
boekhouding, faillissement, vennootschappen, mededinging,
consumentenrecht, intellectuele eigendom, enz.
 De grote omslag kwam met de hervormingen van minister Koen Geens:
o Boek XX WER (insolventierecht)
o Wet Hervorming Ondernemingsrecht (2018);
o invoering van het WVV (2019)
 Het begrip “handelaar” verdween volledig en werd vervangen door het
ruimere begrip “onderneming”. Daardoor vallen nu ook vrije beroepen,
landbouwers en bepaalde verenigingen onder het ondernemingsrecht
 Ook de rechtbank van koophandel evolueerde naar de
ondernemingsrechtbank

Belangrijke inzichten
 Evolutie van een personeelsgebonden handelsrecht naar een algemeen
ondernemingsrecht
 Niet langer de activiteit (“daad van koophandel”), maar de onderneming
staat centraal
 Het WER groeide uit tot het centrale wetboek van economisch recht
 Het WVV moderniseerde en vereenvoudigde het vennootschapsrecht


Overzicht van de gebruikte wetsartikelen
WER
 art. I.1 WER → formeel ondernemingsbegrip
 art. I.4/1 WER → functioneel ondernemingsbegrip
 art. I.23 WER → ondernemingsbegrip insolventierecht

Andere wetgeving
 Wet van 15 april 2018 houdende hervorming van het ondernemingsrecht
 art. 573 Ger. W: bevoegdheid ondernemingsrechtbank




1

,Hoofdstuk 2: onderneming in ‘formele en in ‘functionele’ zin

Formeel ondernemingsbegrip (art. I.1, lid 1, 1° WER)
 Hier kijkt men naar de vorm van de organisatie, maar naar de juridische
vorm waarin zij optreedt
 Onderneming is:
o iedere zelfstandige natuurlijke persoon die zelfstandig een
beroepsactiviteit uitoefent
 dus geen werknemer of ambtenaar
 beroepsactiviteit kan in hoofd- of bijberoep zijn (maar niet
occasioneel)
o iedere privaatrechtelijke rechtspersoon
 vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid → maatschap
 vennootschappen met onvolkomen rechtspersoonlijkheid →
VOF en CommV
 vennootschappen met volkomen rechtspersoonlijkheid → BV,
NV, CV.
o iedere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
 drager van rechten en verplichtingen
 De activiteit zelf is minder belangrijk
 Gevolg:
o vrije beroepen zijn ondernemingen
 gespecialiseerde opleiding (diploma) + bijkomende
bijscholingen
o VZW’s kunnen ondernemingen zijn
o maatschappen zijn ondernemingen
 Uitzonderingen:
o publiekrechtelijke rechtspersonen
o feitelijke verenigingen zonder uitkeringsoogmerk
 Dit formele begrip is belangrijk voor:
o ondernemingsrechtbank
o bewijsrecht
o KBO
o boekhoudplicht
o insolventierecht

Functioneel ondernemingsbegrip (art. I.6, 12° WER)
 Hier kijkt men naar de activiteit
 Een onderneming is dan een entiteit die duurzaam een economisch doel
nastreeft, dus goederen of diensten aanbiedt op een markt
o Economisch doel betekent: goederen of diensten aanbieden op een
markt tegen betaling met het oog op een economisch rendement
 Dit begrip blijft belangrijk voor:
o mededingingsrecht
o Marktpraktijken
o consumentenbescherming
o prijsreglementering

Belangrijkste inzichten
 Het oude handelsbegrip werd volledig verlaten.

2

,  Formeel ondernemingsbegrip = focus op rechtsvorm.
 Functioneel ondernemingsbegrip = focus op economische activiteit.
 Vrije beroepen en VZW’s vallen vandaag vaak onder het
ondernemingsrecht.
 De onderneming vormt het centrale aanknopingspunt van het moderne
economisch recht
Overzicht van de gebruikte wetsartikelen
WER
 art. I.1 WER → formeel ondernemingsbegrip
 art. I.4 WER → geregistreerde entiteiten
 art. I.4/1 WER → functioneel ondernemingsbegrip
 art. I.6, 12° WER → onderneming in mededingingsrecht
 art. I.7, 2° WER → onderneming in prijsreglementering
 art. I.8, 39° WER → onderneming in marktpraktijkenrecht
 art. I.19, 6° WER → buitengerechtelijke regeling consumentengeschillen
 art. I.21, 8° WER → groepsvordering
 art. I.23, 7°/1 WER → onderneming in insolventierecht
 art. I.23, 8° WER → publiekrechtelijke rechtspersonen in insolventierecht
 art. III.15 WER → geregistreerde entiteiten
 art. III.16 WER → ondernemingen in KBO
 art. III.17 WER → ondernemingsnummer
 art. III.18 WER → gegevens in KBO
 art. III.22 WER → vestigingseenheidsnummer
 art. III.23 WER → gebruik ondernemingsnummer tegenover overheden
 art. III.25 WER → vermelding ondernemingsnummer op documenten
 art. III.26 WER → sanctie bij ontbrekend ondernemingsnummer
 art. III.27 WER → tempering sanctie
 art. III.49 WER → inschrijvingsplicht ondernemingen
 art. III.51 WER → wijziging gegevens
 art. III.59 WER → opdrachten ondernemingsloketten
 art. III.73 WER → raadpleging KBO
 art. III.74 WER → informatieverplichtingen
 art. III.75 WER → wijze van informatieverstrekking
 art. III.77 WER → tijdstip informatieverstrekking
 art. III.78 WER → bewijslast informatieplicht
 art. III.82 WER → boekhoudplichtige ondernemingen
 art. III.83 WER → boekhoudkundige entiteit
BW
 art. 5.160 BW → hoofdelijkheid tussen ondernemingen
 art. 8.11 BW → bewijs tussen ondernemingen

Andere wetgeving
 art. 573 Ger. W → bevoegdheid ondernemingsrechtbank
 art. 1649bis oud BW → consumentenkoop
 art. 1701/1 oud BW → definitie handelaar




3

, Hoofdstuk 3: basisverplichtingen van ondernemingen

1. inschrijving in de KBO
 De Kruispuntbank van Ondernemingen centraliseert alle
identificatiegegevens van ondernemingen. Doelstellingen
o administratieve vereenvoudiging
o transparantie
o efficiëntere werking van overheden
 Elke onderneming moet zich vóór de start van haar activiteiten laten
inschrijven via een ondernemingsloket. Na inschrijving krijgt men:
o een ondernemingsnummer
o eventueel vestigingseenheidsnummers
 De gegevens moeten steeds up-to-date blijven

2. Financiële rekening
 Ondernemingen moeten beschikken over een bankrekening en die
vermelden op documenten zoals facturen
 Girale betalingen mogen vanaf een bepaald bedrag niet geweigerd
worden.
 De regeling kadert ook in antiwitwaswetgeving

3. Factuurplicht
 Een factuur bevestigt het bestaan van een schuldvordering. Belangrijkste
functies:
o boekhouding
o bewijs
o btw
o transparantie
 De factuur bevat essentiële gegevens zoals: identiteit partijen, prijs, btw-
gegevens en ondernemingsnummer.

4. Boekhouding en jaarrekening
 Doel:
o zicht geven op financiële toestand
o bescherming van schuldeisers
o controle door overheid
 Basisregel: dubbele boekhouding
 Kleinere ondernemingen kunnen soms vereenvoudigde boekhouding
voeren.

5. Taalgebruik
 Ondernemingen moeten in bepaalde documenten de taal van het
taalgebied gebruiken. Voor sociale documenten geldt een strenge sanctie
van nietigheid

6. Informatie- en transparantieverplichtingen
 Ondernemingen moeten bepaalde informatie tijdig en correct ter
beschikking stellen. Deze regels zijn gebaseerd op Europese regelgeving




4