Cytologie: nucleus deel B
celdeling
1. Celcyclus en Celgroei
De meeste cellen in het menselijk lichaam bevinden zich in de
interfase van de celcyclus.
Cirkelvormig
Celcyclus wordt streng gecontroleerd door eiwitten
zoals CDK's (cycline-afhankelijke kinases).
Celcyclus en differentiatie zijn uitgesloten processen:
cellen delen OF differentiëren.
Celcyclusfasen:
o G1-fase: synthese RNA en eiwitten
o S-fase: DNA-replicatie vindt plaats; het DNA wordt verdubbeld
tot 2 chromatiden per chromosoom.
o G2-fase: voorbereidingen voor mitose door controle en
aanmaak van eiwitten. Centrosomen worden gevormd.
o M-fase: mitose en cytokinese (celdeling).
o G0-fase: rustfase indien cel uit G1-fase vertrekt en niet deelt.
Centrosomen:
o Bevatten microtubuli-organiserende centra.
o In G1 bestaat elk centrosoom uit twee loodrecht staande
delen.
o Tijdens S-fase verdubbeld het centrosoom en spreiden de twee
uit elkaar voor mitose.
2. DNA -replicatie
in de S-fase
genoom verdubbeld
dubbele streng open mbv Helicase
complementaire streng mbv DNA-polymerase
chromosoom: 2 chromatiden
karyogram: 44 autosomen en 2 heterosomen
, 3. Mitose
Doel: verdeling van gecondenseerd DNA over twee dochtercellen.
Fasen mitose en kenmerken:
1. Profase:
DNA condenseert tot zichtbare chromosomen.
Centrosomen migreren naar tegenovergestelde polen.
Kernmembraan begint af te breken, mede door
fosforylering van lamine-eiwitten.
2. Prometafase:
Kernmembraan is volledig verdwenen.
Microtubuli hechten aan de centromeren via
kinetochoorcomplexen.
3. Metafase:
Chromosomen line up in het equatorvlak
(metafaseplaat).
Microtubuli zijn mooi gespannen en hechten zich strak.
4. Anafase:
dochterchromatiden worden uit elkaar getrokken naar
tegenovergestelde polen.
5. Telofase:
Nieuwe kernmembranen worden opgebouwd rond de
gescheiden chromosomen.
Beginnende insnoering, door contractiele ring van
actine, spoelfiguren verdwijnen
6. Cytokinese: insnoering van het membraan door contractiele
actine-ring, resulterend in twee aparte cellen.
Structuren betrokken bij mitose:
o Microtubuli: vormen het spoelfiguur voor
chromosoomverdeling.
o Actine cytoskelet: betrokken bij loskomen van cellen en
contractiering bij cytokinese.
celdeling
1. Celcyclus en Celgroei
De meeste cellen in het menselijk lichaam bevinden zich in de
interfase van de celcyclus.
Cirkelvormig
Celcyclus wordt streng gecontroleerd door eiwitten
zoals CDK's (cycline-afhankelijke kinases).
Celcyclus en differentiatie zijn uitgesloten processen:
cellen delen OF differentiëren.
Celcyclusfasen:
o G1-fase: synthese RNA en eiwitten
o S-fase: DNA-replicatie vindt plaats; het DNA wordt verdubbeld
tot 2 chromatiden per chromosoom.
o G2-fase: voorbereidingen voor mitose door controle en
aanmaak van eiwitten. Centrosomen worden gevormd.
o M-fase: mitose en cytokinese (celdeling).
o G0-fase: rustfase indien cel uit G1-fase vertrekt en niet deelt.
Centrosomen:
o Bevatten microtubuli-organiserende centra.
o In G1 bestaat elk centrosoom uit twee loodrecht staande
delen.
o Tijdens S-fase verdubbeld het centrosoom en spreiden de twee
uit elkaar voor mitose.
2. DNA -replicatie
in de S-fase
genoom verdubbeld
dubbele streng open mbv Helicase
complementaire streng mbv DNA-polymerase
chromosoom: 2 chromatiden
karyogram: 44 autosomen en 2 heterosomen
, 3. Mitose
Doel: verdeling van gecondenseerd DNA over twee dochtercellen.
Fasen mitose en kenmerken:
1. Profase:
DNA condenseert tot zichtbare chromosomen.
Centrosomen migreren naar tegenovergestelde polen.
Kernmembraan begint af te breken, mede door
fosforylering van lamine-eiwitten.
2. Prometafase:
Kernmembraan is volledig verdwenen.
Microtubuli hechten aan de centromeren via
kinetochoorcomplexen.
3. Metafase:
Chromosomen line up in het equatorvlak
(metafaseplaat).
Microtubuli zijn mooi gespannen en hechten zich strak.
4. Anafase:
dochterchromatiden worden uit elkaar getrokken naar
tegenovergestelde polen.
5. Telofase:
Nieuwe kernmembranen worden opgebouwd rond de
gescheiden chromosomen.
Beginnende insnoering, door contractiele ring van
actine, spoelfiguren verdwijnen
6. Cytokinese: insnoering van het membraan door contractiele
actine-ring, resulterend in twee aparte cellen.
Structuren betrokken bij mitose:
o Microtubuli: vormen het spoelfiguur voor
chromosoomverdeling.
o Actine cytoskelet: betrokken bij loskomen van cellen en
contractiering bij cytokinese.
