SAMENVATTING CELADHESIE:
DIRECT CEL/CEL CONTACT VIA
JUNCTIES
FUNCTIES VAN CEL-CEL ADHESIE
- Specifieke contacten tss gelijkaardige/ verschillende cellen, hierdoor kan
uitsortering van cellen optreden
- Bij epithelen: enkel transport naar buiten: plakken goed aan elkaar met cel
adhesie moleculen
SOORTEN CEL-CEL EN CEL-ECM VERBINDINGEN
Tight Junctions (Zonula Occludens)
o Omgeven de cel volledig aan de apicale zijde
o Scheiding tss apicale en basolaterale wand
o Membranen staan zeer dicht bij elkaar, voorkomen doorgang ertussen
o Belangrijke eiwitten: occludine, claudines, JAM's: beletten
membraaneiwitten en lipiden van buitenblad diffunderen tss apicaal en
basolateraal compartiment
o Bestaan uit rijen van juncties: hoe meer, hoe vaster de junctie, hoe hoeger
TER
o Fysiologische functie: houden de paracellulaire route afgesloten, reguleren
selectief transport via de cel (transcellulair)
o Geïllustreerd bij epitheelcellen en levercellen waar gal niet tussen cellen
mag lekken
o zorgen voor transepitheleiale resistentie (TER), die meetbaar is obv
weerstand over epitheellaag
, Adherens Junctions (Zonula Adherens)
o Omgeven ook de cel, zorgen voor mechanische verbinding tussen cellen
o Centrale rol bij intracell. Adhesie tss gepolariseerde epitheelcellen
o Cel-adhesie wordt gerealiseerd via cadherines die homotypisch en homofiel
binden (zelfde celtype en molecuul)
Cadherine-gemedieerde celadhesie => uitsortering volgens celtype:
belangrijk tijdens embryonale ontwikkeling
o Verbindingen met actine-cytoskelet van de cel
o Speelt rol in celmigratie en vorming van organellen tijdens embryonale
ontwikkeling (bv. gastrulatie, somietvorming)
o Catenines: cytoplasmatisch cadherine-domein koppelen aan actine-gordel
=> essentiële verdere versterking van intracellulaire binding
E-cadherine is een invasie-surpressor molecule: tumoren: E-cad. Niet
aanwezig/ geblokkeerd: cellen minder goe verbonden: gaan weg van elkaar
=> verandering van morfologie
o Carcinogenese (tumorvorming) : multi-stap proces
1) Niet gecontroleerde celdeling en accumulatie, ook cel:
vormverandering
2) EMT: migreren en breken door basaal membraan => invasief
carcinoma
3) Losgekomen cellen in bloed- of lymfebanen
4) Cellen overleven in bloed => op ander orgaan extravaseren
en uitgroeien => vorming van een metastase
5) Met-proces
DIRECT CEL/CEL CONTACT VIA
JUNCTIES
FUNCTIES VAN CEL-CEL ADHESIE
- Specifieke contacten tss gelijkaardige/ verschillende cellen, hierdoor kan
uitsortering van cellen optreden
- Bij epithelen: enkel transport naar buiten: plakken goed aan elkaar met cel
adhesie moleculen
SOORTEN CEL-CEL EN CEL-ECM VERBINDINGEN
Tight Junctions (Zonula Occludens)
o Omgeven de cel volledig aan de apicale zijde
o Scheiding tss apicale en basolaterale wand
o Membranen staan zeer dicht bij elkaar, voorkomen doorgang ertussen
o Belangrijke eiwitten: occludine, claudines, JAM's: beletten
membraaneiwitten en lipiden van buitenblad diffunderen tss apicaal en
basolateraal compartiment
o Bestaan uit rijen van juncties: hoe meer, hoe vaster de junctie, hoe hoeger
TER
o Fysiologische functie: houden de paracellulaire route afgesloten, reguleren
selectief transport via de cel (transcellulair)
o Geïllustreerd bij epitheelcellen en levercellen waar gal niet tussen cellen
mag lekken
o zorgen voor transepitheleiale resistentie (TER), die meetbaar is obv
weerstand over epitheellaag
, Adherens Junctions (Zonula Adherens)
o Omgeven ook de cel, zorgen voor mechanische verbinding tussen cellen
o Centrale rol bij intracell. Adhesie tss gepolariseerde epitheelcellen
o Cel-adhesie wordt gerealiseerd via cadherines die homotypisch en homofiel
binden (zelfde celtype en molecuul)
Cadherine-gemedieerde celadhesie => uitsortering volgens celtype:
belangrijk tijdens embryonale ontwikkeling
o Verbindingen met actine-cytoskelet van de cel
o Speelt rol in celmigratie en vorming van organellen tijdens embryonale
ontwikkeling (bv. gastrulatie, somietvorming)
o Catenines: cytoplasmatisch cadherine-domein koppelen aan actine-gordel
=> essentiële verdere versterking van intracellulaire binding
E-cadherine is een invasie-surpressor molecule: tumoren: E-cad. Niet
aanwezig/ geblokkeerd: cellen minder goe verbonden: gaan weg van elkaar
=> verandering van morfologie
o Carcinogenese (tumorvorming) : multi-stap proces
1) Niet gecontroleerde celdeling en accumulatie, ook cel:
vormverandering
2) EMT: migreren en breken door basaal membraan => invasief
carcinoma
3) Losgekomen cellen in bloed- of lymfebanen
4) Cellen overleven in bloed => op ander orgaan extravaseren
en uitgroeien => vorming van een metastase
5) Met-proces
