NAWOORD: BESLUIT
B1
EN
TOEKOMSTSCENARIO’S
BESLUIT EN TOEKOMSTSCENARIO’S
Reconstruction illustration of 400,000-year-old shelter from Terra Amata, France
(Courtesy of Karen Carr Studio)
Dit toont dat vroege mensen al heel lang bezig waren met het aanpassen van hun
omgeving.
De mens is dus een niche constructor: hij past zich niet alleen aan de omgeving
aan, maar verandert ook actief zijn omgeving.
Dat begon met schuilplaatsen, vuur en werktuigen, en evolueerde later naar
landbouw, steden, technologie en globale netwerken.
Building Social Networks: Beginning 130,000 years ago
By 40,000 years ago, humans were transporting decorative shells—and perhaps
trading them—over areas of more than 500 km!
Dit toont dat Homo sapiens steeds grotere sociale netwerken ontwikkelde.
Decoratieve schelpen wijzen niet alleen op handel, maar ook op symboliek, status,
identiteit en groepsbanden.
Grote netwerken waren belangrijk voor samenwerking, partnerkeuze, uitwisseling
van kennis en culturele verspreiding.
Dit past bij cumulatieve cultuur: kennis en voorwerpen circuleren over grotere
afstanden en over generaties heen.
1
, Afname dimorfisme sinds splitsing met Pan Troglodytes en Pan Paniscus
Sinds de afsplitsing van de lijn van chimpansees en bonobo’s is het seksueel
dimorfisme bij de mens afgenomen.
Mannen en vrouwen werden gemiddeld minder extreem verschillend in
lichaamsbouw dan bij sommige andere primaten.
Dit past bij het hominisatieproces: minder extreme mannelijke competitie, meer
samenwerking, meer paarvorming en meer sociale tolerantie.
Dit sluit ook aan bij het idee van zelfdomesticatie: selectie tegen reactieve
agressie.
Mismatch ‘Biological time lag’
Mismatch betekent dat onze biologische aanpassingen ontstaan zijn in
oude evolutionaire omgevingen, maar dat we nu leven in een moderne
omgeving waarvoor we niet volledig aangepast zijn.
Ons lichaam en brein zijn gevormd in kleine groepen van jagers-
verzamelaars, maar vandaag leven we in anonieme grootsteden, digitale
netwerken en consumptiemaatschappijen.
Voorbeelden:
o voorkeur voor suiker en vet was vroeger nuttig bij schaarste, maar
leidt nu sneller tot obesitas;
o stressreacties waren nuttig bij direct gevaar, maar worden nu
geactiveerd door langdurige werkdruk of sociale druk;
o ingroep-uitgroepdenken was nuttig in kleine groepen, maar kan
vandaag leiden tot polarisatie, racisme of oorlog.
o Biological time lag betekent dus dat biologische evolutie trager
verloopt dan culturele en technologische verandering
2
B1
EN
TOEKOMSTSCENARIO’S
BESLUIT EN TOEKOMSTSCENARIO’S
Reconstruction illustration of 400,000-year-old shelter from Terra Amata, France
(Courtesy of Karen Carr Studio)
Dit toont dat vroege mensen al heel lang bezig waren met het aanpassen van hun
omgeving.
De mens is dus een niche constructor: hij past zich niet alleen aan de omgeving
aan, maar verandert ook actief zijn omgeving.
Dat begon met schuilplaatsen, vuur en werktuigen, en evolueerde later naar
landbouw, steden, technologie en globale netwerken.
Building Social Networks: Beginning 130,000 years ago
By 40,000 years ago, humans were transporting decorative shells—and perhaps
trading them—over areas of more than 500 km!
Dit toont dat Homo sapiens steeds grotere sociale netwerken ontwikkelde.
Decoratieve schelpen wijzen niet alleen op handel, maar ook op symboliek, status,
identiteit en groepsbanden.
Grote netwerken waren belangrijk voor samenwerking, partnerkeuze, uitwisseling
van kennis en culturele verspreiding.
Dit past bij cumulatieve cultuur: kennis en voorwerpen circuleren over grotere
afstanden en over generaties heen.
1
, Afname dimorfisme sinds splitsing met Pan Troglodytes en Pan Paniscus
Sinds de afsplitsing van de lijn van chimpansees en bonobo’s is het seksueel
dimorfisme bij de mens afgenomen.
Mannen en vrouwen werden gemiddeld minder extreem verschillend in
lichaamsbouw dan bij sommige andere primaten.
Dit past bij het hominisatieproces: minder extreme mannelijke competitie, meer
samenwerking, meer paarvorming en meer sociale tolerantie.
Dit sluit ook aan bij het idee van zelfdomesticatie: selectie tegen reactieve
agressie.
Mismatch ‘Biological time lag’
Mismatch betekent dat onze biologische aanpassingen ontstaan zijn in
oude evolutionaire omgevingen, maar dat we nu leven in een moderne
omgeving waarvoor we niet volledig aangepast zijn.
Ons lichaam en brein zijn gevormd in kleine groepen van jagers-
verzamelaars, maar vandaag leven we in anonieme grootsteden, digitale
netwerken en consumptiemaatschappijen.
Voorbeelden:
o voorkeur voor suiker en vet was vroeger nuttig bij schaarste, maar
leidt nu sneller tot obesitas;
o stressreacties waren nuttig bij direct gevaar, maar worden nu
geactiveerd door langdurige werkdruk of sociale druk;
o ingroep-uitgroepdenken was nuttig in kleine groepen, maar kan
vandaag leiden tot polarisatie, racisme of oorlog.
o Biological time lag betekent dus dat biologische evolutie trager
verloopt dan culturele en technologische verandering
2
