Samenvatting Methodisch werken 2 | Arteveldehogeschool | 2025/26

Martyna Karwel Examen 2




Methodisch werken 2 – Inleiding
(ppw1)
1. Psychosociale hulpverlening (PSHV)
Wat is psychosociale hulpverlening?

Psychosociale hulpverlening is begeleiding die zich richt op problemen die
ontstaan in de interactie tussen een persoon en zijn omgeving.:
Het gaat niet alleen over wat iemand voelt of denkt, maar ook over hoe iemand
functioneert in zijn leven. Het vertrekt dus vanuit de psychische beleving van de
client.

De hulpverlening vertrekt altijd vanuit:

 de psychische beleving van de cliënt
 de situatie van de cliënt in zijn omgeving
 de wisselwerking tussen persoon en omgevin
o Belang van onderzoekende, kritische en flexibele houding van MAW

Psychosociale hulpverlening helpt de cliënt om: zijn gedrag en houding te
veranderen door inzicht te krijgen in zijn situatie, zodat hij zelf verandering kan
realiseren  Client zelf veranderen

Voorbeeld
Een cliënt heeft schulden.

Niet alleen het geldprobleem is belangrijk, maar ook:
 stress en schaamte - conflicten met partner
 slecht overzicht over administratie - angst voor deurwaarder

Daarom wordt er gewerkt aan:
 inzicht in uitgaven - gedrag veranderen - structuur brengen. - omgaan met
stress

2. Doel van psychosociale hulpverlening
Het doel is: het verhogen van het persoonlijk welzijn van de cliënt

Dat gebeurt door te werken aan:
 de sociale situatie (wisselwerking tussen client en omgeving)
 de psychische beleving
Deze twee zijn verschillend maar niet los van elkaar

Belangrijk inzicht

Je kan sociale en psychische problemen onderscheiden, maar niet scheiden. Ze
beïnvloeden elkaar altijd. Voorbeeld: Een cliënt verliest zijn job.

Gevolgen sociaal: minder inkomen - spanningen thuis

,Martyna Karwel Examen 2

Gevolgen psychisch: stress – onzekerheid - depressieve gevoelens
Dus: Je moet beide aanpakken. Dit noemt men: integrale hulpverlening

3. Psychosociale problemen
Psychosociale problemen kunnen zich situeren in verschillende levensgebieden.

1. Somatisch gebied 2. Psychisch gebied

= lichamelijke wereld = denken en voelen

Voorbeelden: Voorbeelden:

 ziekte * Stress
 chronische pijn * Angst
 vermoeidheid * Depressie
 lichamelijke klachten * Laag zelfbeeld
3. Sociaal gebied 4. Materieel gebied

= relaties met anderen = materiele omstandigheden

Voorbeelden: Voorbeelden:

 relatieproblemen * Schulden
 conflicten * Werkloosheid
 eenzaamheid * Slechte huisvesting
 pesten * Armoede
5. Maatschappelijk gebied

= grotere samenleving

Voorbeelden:

 migratie
 discriminatie
 inflatie
 regelgeving




Problemen zijn vaak met elkaar verbonden.

Bijvoorbeeld: dakloosheid → stress → conflict → gezondheidsproblemen

Daarom: integrale hulpverlening is noodzakelijk

,Martyna Karwel Examen 2


4. Therapie of niet?
Psychosociale begeleiding: MW’er Psychotherapeut
Veranderingen relatie cliënt – sociale Intrapsychische problemen
omgeving
Veranderingen gedrag van cliënt Veranderingen persoonlijkheid van
cliënt
Resultaten op korte termijn zichtbaar Resultaten op lange termijn zichtbaar
Focus: Focus:

 gedrag * Intrapsychische
problemen
 relaties * Persoonlijkheid
 functioneren * Trauma
 dagelijkse problemen * Onbewuste processen
Kenmerken: Kenmerken:

 veranderingen in gedrag of situatie * Diepgaande
verandering
 resultaten vaak op korte termijn * Resultaten op lange
termijn

 Elk hun eigen methodiek en technieken

Wanneer doorverwijzen?
Bijvoorbeeld bij:

 trauma
 zware angst
 persoonlijkheidsproblemen
 herhaald destructief gedrag

Dan is psychotherapie nodig.

, Martyna Karwel Examen 2


5. Vijf vormen van psychosociale begeleiding
1. Inzichtgevende psychosociale begeleiding

Inzicht geven in: probleemsituatie, eigen gedrag, eigen aandeel, foute
interpretaties, discrepanties, verbanden,…

De cliënt laten begrijpen:
 wat er gebeurt, waarom het gebeurt, wat zijn eigen rol is....
Hoe gebeurt dit?

Door:
 uitleg geven, informatie corrigeren, verbanden leggen, feedback geven,
confronteren…
Voorbeeld

Een cliënt zegt: "Mijn kinderen luisteren nooit."

De maatschappelijk werker helpt de cliënt zien: dat hij vaak boos reageert zonder
uitleg te geven.

2. Ondersteunende psychosociale begeleiding

De cliënt ondersteunen en moed geven. ‘duwtje in de rug geven’
Dit is nodig wanneer iemand:
 weet wat hij moet doen maar het moeilijk vindt om het te doen

Wat doet de maatschappelijk werker?

 Aanmoedigen – bevestigen – steunen - vertrouwen geven
Voorbeeld

Een cliënt wil stoppen met alcohol.

De maatschappelijk werker:

 moedigt aan - bespreekt successen - geeft steun bij moeilijke momenten

3. Structurerende psychosociale begeleiding

Structuur brengen in het leven van de cliënt.
Dit is nodig wanneer:
 chaos is - overzicht ontbreekt - planning ontbreekt
Wat doet de maatschappelijk werker?

 stappenplan maken - afspraken plannen – opvolgen - organiseren
Voorbeeld

Een cliënt heeft schulden. De maatschappelijk werker:
 maakt een budgetplan - ordent administratie - maakt afspraken met
schuldeisers