Onderzoeksmethodologie — Examensamenvatting
Onderzoeksmethodologie
in de bedrijfseconomie
Volledige examensamenvatting
Hoofdstuk 1, 2 en 3
Deze samenvatting bevat alle leerstof die je nodig hebt voor het examen.
Concepten worden vanaf nul uitgelegd, met voorbeelden uit de lessen en gerichte examenfocus-kaders.
Pagina 1
, Onderzoeksmethodologie — Examensamenvatting
Inhoudsopgave
Hoe gebruik je deze samenvatting...............................................................................................................4
Hoofdstuk 1 — Kenmerken van wetenschappelijk onderzoek....................................................................5
1.1 Wat levert wetenschappelijk onderzoek op? Pragmatische invalshoek...........................................5
Belang voor manager en organisatie.................................................................................................5
Belang voor economie en maatschappij............................................................................................5
1.2 Wetenschapsfilosofische invalshoek................................................................................................5
Fase 1 — Logisch empirisme (vb. Carnap).........................................................................................6
Fase 1b — Probabilistische confirmatie (Bayesiaans standpunt).......................................................6
Fase 2 — Eliminatie en falsificatie (Karl Popper)...............................................................................6
Fase 3 — Moderne / descriptieve opvattingen..................................................................................7
Realisme............................................................................................................................................7
1.3 Drie niveaus van onderzoek..............................................................................................................7
1.4 Kenmerken van goed wetenschappelijk onderzoek.........................................................................8
Precies versus betrouwbaar — het belangrijkste onderscheid van het hoofdstuk............................9
Kwaliteit van onderzoek....................................................................................................................9
Hoofdstuk 2 — Het onderzoeksproces......................................................................................................10
2.1 De wetenschappelijke (deductieve) methode in stappen...............................................................10
2.2 Van probleem naar probleemstelling.............................................................................................10
Hoe kom je tot een interessante probleemstelling?........................................................................10
Kenmerken van een goede probleemstelling..................................................................................11
2.3 Classificatie van het onderzoeksproces..........................................................................................11
Inductief versus deductief...............................................................................................................11
Classificatie volgens onderzoeksdoel...............................................................................................11
2.4 Literatuuroverzicht.........................................................................................................................12
Soorten informatiebronnen (van betrouwbaar naar inspirerend)...................................................12
Zoeken, evalueren en refereren......................................................................................................12
2.5 Theorie en hypothesen...................................................................................................................13
Types variabelen — kennen voor het examen................................................................................13
Hypothesen.....................................................................................................................................13
2.6 Ethische bekommernissen..............................................................................................................14
Hoofdstuk 3 — Onderzoeksmethoden in de bedrijfseconomie.................................................................15
3.1 Situering: twee basisdimensies.......................................................................................................15
3.2 Observatie......................................................................................................................................16
Types observatie..............................................................................................................................16
Voor- en nadelen.............................................................................................................................16
3.3 Bevraging en survey........................................................................................................................16
Sterktes en zwaktes.........................................................................................................................16
Types en opbouw............................................................................................................................17
3.4 Manipulatie en experimenten........................................................................................................17
Waarom experimenten sterk zijn: solide causaliteit........................................................................17
Voorwaarde 1 — Interne validiteit..................................................................................................18
Voorwaarde 2 — Manipuleerbaarheid............................................................................................18
Zwakte — Externe validiteit.............................................................................................................18
Types experimenten........................................................................................................................18
Between vs. within subjects............................................................................................................19
Pagina 2
, Onderzoeksmethodologie — Examensamenvatting
3.5 Factorieel design: hoofd- en interactie-effecten.............................................................................20
Uitgewerkt voorbeeld 1 (uit de les).................................................................................................20
Uitgewerkt voorbeeld 2 — leren rekenen met de cijfers 6, 2, 8, 4..................................................20
3.6 Kwalitatief onderzoek.....................................................................................................................22
De vier onderzoeksbenaderingen....................................................................................................22
Dataverzameling binnen kwalitatief onderzoek..............................................................................23
Analyseren en kwaliteitschecks.......................................................................................................23
3.7 Secundaire data..............................................................................................................................25
3.8 De econometrische methode.........................................................................................................25
Stap 1 — Enkelvoudige regressie.....................................................................................................25
Stap 2 — Meervoudige regressie en omitted variable bias.............................................................26
Stap 3 — Paneldata en fixed effects................................................................................................26
Stap 4 — Endogeniteit en instrumentele variabelen.......................................................................27
Stap 5 — Voorspellen met regressiemodellen en cross-validatie....................................................27
3.9 Wegwijs bij de selectie van de methode.........................................................................................28
Vraag 0 — Is de methode al gegeven?............................................................................................28
Vraag 1 — Gaat het om causaal onderzoek?...................................................................................28
Pad 1 — Experiment of causale econometrie?................................................................................28
Pad 2 — Niet-causaal.......................................................................................................................29
Snelle herhaling — examen-cheatsheet....................................................................................................30
Pagina 3
, Onderzoeksmethodologie — Examensamenvatting
Hoe gebruik je deze samenvatting
Het vak Onderzoeksmethodologie leert je hoe wetenschappelijk onderzoek in de bedrijfseconomie
werkt: hoe je van een vaag probleem tot een onderzoekbare vraag komt, welke methode je kiest om
data te verzamelen, en hoe je resultaten correct interpreteert. Het examen test dit met
meerkeuzevragen die twee dingen door elkaar gebruiken: zuiver theoretische vragen (definities,
concepten, voor- en nadelen van methoden) en toepassingsvragen waarbij je een concrete situatie of
een stuk regressie-output moet kunnen plaatsen of berekenen.
De samenvatting volgt de structuur van de slides en is opgedeeld in drie hoofdstukken. Op de plaatsen
waar het examen telkens terugkeert, staat een oranje Examenfocus-kader met precies waar je op moet
letten en met de valkuilen die op oude examens voorkwamen. Leer die kaders extra goed: ze bevatten
de vragen die bijna elk jaar in een of andere vorm terugkomen.
Examenfocus
De drie absolute toppers op het examen:
1. Precisie vs. betrouwbaarheid (interpretatie van schattingen en betrouwbaarheidsintervallen).
2. Moderator vs. mediator en het lezen van een conceptueel model.
3. Hoofd- en interactie-effecten berekenen in een 2x2 factorieel design, plus endogeniteit /
instrumentele variabelen in regressie.
Pagina 4
Onderzoeksmethodologie
in de bedrijfseconomie
Volledige examensamenvatting
Hoofdstuk 1, 2 en 3
Deze samenvatting bevat alle leerstof die je nodig hebt voor het examen.
Concepten worden vanaf nul uitgelegd, met voorbeelden uit de lessen en gerichte examenfocus-kaders.
Pagina 1
, Onderzoeksmethodologie — Examensamenvatting
Inhoudsopgave
Hoe gebruik je deze samenvatting...............................................................................................................4
Hoofdstuk 1 — Kenmerken van wetenschappelijk onderzoek....................................................................5
1.1 Wat levert wetenschappelijk onderzoek op? Pragmatische invalshoek...........................................5
Belang voor manager en organisatie.................................................................................................5
Belang voor economie en maatschappij............................................................................................5
1.2 Wetenschapsfilosofische invalshoek................................................................................................5
Fase 1 — Logisch empirisme (vb. Carnap).........................................................................................6
Fase 1b — Probabilistische confirmatie (Bayesiaans standpunt).......................................................6
Fase 2 — Eliminatie en falsificatie (Karl Popper)...............................................................................6
Fase 3 — Moderne / descriptieve opvattingen..................................................................................7
Realisme............................................................................................................................................7
1.3 Drie niveaus van onderzoek..............................................................................................................7
1.4 Kenmerken van goed wetenschappelijk onderzoek.........................................................................8
Precies versus betrouwbaar — het belangrijkste onderscheid van het hoofdstuk............................9
Kwaliteit van onderzoek....................................................................................................................9
Hoofdstuk 2 — Het onderzoeksproces......................................................................................................10
2.1 De wetenschappelijke (deductieve) methode in stappen...............................................................10
2.2 Van probleem naar probleemstelling.............................................................................................10
Hoe kom je tot een interessante probleemstelling?........................................................................10
Kenmerken van een goede probleemstelling..................................................................................11
2.3 Classificatie van het onderzoeksproces..........................................................................................11
Inductief versus deductief...............................................................................................................11
Classificatie volgens onderzoeksdoel...............................................................................................11
2.4 Literatuuroverzicht.........................................................................................................................12
Soorten informatiebronnen (van betrouwbaar naar inspirerend)...................................................12
Zoeken, evalueren en refereren......................................................................................................12
2.5 Theorie en hypothesen...................................................................................................................13
Types variabelen — kennen voor het examen................................................................................13
Hypothesen.....................................................................................................................................13
2.6 Ethische bekommernissen..............................................................................................................14
Hoofdstuk 3 — Onderzoeksmethoden in de bedrijfseconomie.................................................................15
3.1 Situering: twee basisdimensies.......................................................................................................15
3.2 Observatie......................................................................................................................................16
Types observatie..............................................................................................................................16
Voor- en nadelen.............................................................................................................................16
3.3 Bevraging en survey........................................................................................................................16
Sterktes en zwaktes.........................................................................................................................16
Types en opbouw............................................................................................................................17
3.4 Manipulatie en experimenten........................................................................................................17
Waarom experimenten sterk zijn: solide causaliteit........................................................................17
Voorwaarde 1 — Interne validiteit..................................................................................................18
Voorwaarde 2 — Manipuleerbaarheid............................................................................................18
Zwakte — Externe validiteit.............................................................................................................18
Types experimenten........................................................................................................................18
Between vs. within subjects............................................................................................................19
Pagina 2
, Onderzoeksmethodologie — Examensamenvatting
3.5 Factorieel design: hoofd- en interactie-effecten.............................................................................20
Uitgewerkt voorbeeld 1 (uit de les).................................................................................................20
Uitgewerkt voorbeeld 2 — leren rekenen met de cijfers 6, 2, 8, 4..................................................20
3.6 Kwalitatief onderzoek.....................................................................................................................22
De vier onderzoeksbenaderingen....................................................................................................22
Dataverzameling binnen kwalitatief onderzoek..............................................................................23
Analyseren en kwaliteitschecks.......................................................................................................23
3.7 Secundaire data..............................................................................................................................25
3.8 De econometrische methode.........................................................................................................25
Stap 1 — Enkelvoudige regressie.....................................................................................................25
Stap 2 — Meervoudige regressie en omitted variable bias.............................................................26
Stap 3 — Paneldata en fixed effects................................................................................................26
Stap 4 — Endogeniteit en instrumentele variabelen.......................................................................27
Stap 5 — Voorspellen met regressiemodellen en cross-validatie....................................................27
3.9 Wegwijs bij de selectie van de methode.........................................................................................28
Vraag 0 — Is de methode al gegeven?............................................................................................28
Vraag 1 — Gaat het om causaal onderzoek?...................................................................................28
Pad 1 — Experiment of causale econometrie?................................................................................28
Pad 2 — Niet-causaal.......................................................................................................................29
Snelle herhaling — examen-cheatsheet....................................................................................................30
Pagina 3
, Onderzoeksmethodologie — Examensamenvatting
Hoe gebruik je deze samenvatting
Het vak Onderzoeksmethodologie leert je hoe wetenschappelijk onderzoek in de bedrijfseconomie
werkt: hoe je van een vaag probleem tot een onderzoekbare vraag komt, welke methode je kiest om
data te verzamelen, en hoe je resultaten correct interpreteert. Het examen test dit met
meerkeuzevragen die twee dingen door elkaar gebruiken: zuiver theoretische vragen (definities,
concepten, voor- en nadelen van methoden) en toepassingsvragen waarbij je een concrete situatie of
een stuk regressie-output moet kunnen plaatsen of berekenen.
De samenvatting volgt de structuur van de slides en is opgedeeld in drie hoofdstukken. Op de plaatsen
waar het examen telkens terugkeert, staat een oranje Examenfocus-kader met precies waar je op moet
letten en met de valkuilen die op oude examens voorkwamen. Leer die kaders extra goed: ze bevatten
de vragen die bijna elk jaar in een of andere vorm terugkomen.
Examenfocus
De drie absolute toppers op het examen:
1. Precisie vs. betrouwbaarheid (interpretatie van schattingen en betrouwbaarheidsintervallen).
2. Moderator vs. mediator en het lezen van een conceptueel model.
3. Hoofd- en interactie-effecten berekenen in een 2x2 factorieel design, plus endogeniteit /
instrumentele variabelen in regressie.
Pagina 4
