FAMILIAAL
VERMOGENSRECHT
DE EL 1: REL ATIEV ERMOG ENSRE CHT
1
,INLEIDIN G
“Relatie” – vermogens – recht: Naast de persoonlijkheidsrechtelijke gevolgen, ook een aantal
vermogensrechtelijke gevolgen beheerst door het relatievermogensrecht
= Het geheel van regels dat de vermogensrechtelijke verhouding beheerst tussen de partners onderling en
tegenover derden, zowel tijdens de relatie als bij de ontbinding ervan.
Twee componenten staan centraal voor de relatie en het vermogen:
1. Relatie: Huwelijksvermogensrecht en samenwoningsrecht – In eerste plaats relatie centraal
Fundamenteel onderscheid tussen:
(BURGERLIJK) HUWELIJK SAMENWONEN (SW)
= Duurzame en intieme relaties die niet bezegeld zijn door een
HUWELIJKVERMOGENSRECHT (HVR): huwelijk
Vermogensrechtelijke aanspraken tussen
GEHUWDEN Wettelijk SW Feitelijk SW
HVR niet van toepassing
- Enkel regels
specifiek voor Gemeen recht:
wettelijk SW + Verbintenissen en
- Gemeen recht: contractenrecht
Verbintenissen- en
contractenrecht
! HVR biedt bescherming terwijl het samenwoningsrecht nauwelijks enige bescherming biedt voor partners,
zeker na de ontbinding van de relatie. (Vb.) – Samenwoners moeten de bescherming ‘zelf inbouwen’
Vindplaats: Huwelijksvermogensrecht (Titel 3 van Boek 2 van het BW en het samenwoning vermogensrecht blijft
geregeld in het OBW)
2. Vermogen: Het relatievermogensrecht – De regeling van de vermogensrechtelijke verhoudingen zowel
tussen de partners onderling als tegenover derden. De persoonlijke verhoudingen blijven buiten beschouwing.
Sensu stricto – Alimentatieregeling in de meeste continentale rechtsstelsels buiten het bestek van het
relatievermogensrecht is immers niet rechtstreeks gerelateerd aan de vermogensrechtelijke verhouding,
maar de persoonlijke gevolgen na beëindiging.
Is de strikte onderscheid houdbaar? = De lege ferenda
DRIE BASISVRAGEN: Niets, bob en muur – De analyse van om het even welke relatievermogensrecht op
Een eenvoudige manier maken aan de hand van een basisschema van drie vragen:
1. Niets: Wat als koppels niets hebben geregeld? Nl. Welke regels zijn van toepassing wanneer de
koppels zelf niets hebben geregeld?
2. Bob (de bouwer): Kunnen wij het maken? Nou en of! Nl. Over welke contractvrijheid beschikken de
koppels om hun vermogensrechtelijke verhoudingen zelf te regelen?
3. Muur: Hoe hoog en hoe dik is de muur waar bob niet over of door kan rijden? Nl. Zijn er beperkingen
aan de contractvrijheid wanneer koppels hun vermogensrechtelijke verhouding wensen te regelen?
CASUS 1:
Katrien en Igor wonen samen, in het huis van Igor. Igor verdient goed zijn brood. Na enkele jaren komen ze overeen
dat Katrien stopt met werken zodat volledig in functie van Igor haar leven kan organiseren. Igor werkt via een
vennootschap; het loon dat hij opneemt uit zijn vennootschap schrijft hij over op een bankrekening op zijn naam. Wat
hij maandelijks spaart schrijft hij over op zijn spaarrekening. Enkele jaren later gaan Katrien en Igor uiteen.
Wat is hun situatie? Zijn ze gehuwd of niet? Welk recht passen we toe? Van wie zijn welke goederen? Huis?
Bankrekening? Spaargelden? Wat zijn de gevolgen voor Igor? Wat zijn de gevolgen voor Katrien?
2
, Feitelijk samenwonend – niet gehuwd
- Je past het verbintenissenrecht toe
Alle goederen zijn van Igor, huis, bankrekening, spaargeld ook de vennootschap
- Hij behoudt alles als ze uiteengaan, hij moet niets afgeven
Katrien heeft niets, ze staat op straat
- Als je niet gehuwd bent sta je dus op straat, dus is puur contractueel
- Dit is een domme keuze van de vrouw en de man is ‘slim’ bezig
TITEL 1: H UWELI JKS VERMOGENSRE CHT
INLEIDIN G
AFDELI NG 1: DE FINTI TIE EN BEGRI PPEN
Definitie: Het huwelijk heeft niet enkel persoonsrechtelijke gevolgen, maar ook belangrijke
vermogensrechtelijke gevolgen. Deze vermogensrechtelijke gevolgen worden beheerst door het
huwelijksvermogensrecht.
3
, (BURGERLIJK) HUWELIJK
HUWELIJKVERMOGENSRECHT (HVR)
Definitie:
Regelt de vermogensrechtelijke aanspraken tussen
gehuwden,
Zowel tussen de echtgenoten als tegenover derden
Tijdens het huwelijk als bij de ontbinding
Lex specialis: dit wil zeggen:
a. Vóór andere wetgeving toe te passen (= ze primeert)
b. Pas als het HVR niets voorziet, is het gemeen recht (verbintenissen- en
contractenrecht) van toepassing. (Voorbeeld)
c. Het HVR wijkt voor vele aspecten af van het gemeen recht
Twee componenten:
- Intern tussen de echtgenoten
- Extern naar derden met wie zijn contracteren of anderszins in een juridische verhouding staan.
!!! Het HVR primeert boven het gemeen verbintenissen- en contractenrecht.
- Art.4.132 BW: Schenkingen
Tussen echtgenoten altijd herroepbaar à tegenover het algemeen recht
CASUS 2:
Man en vrouw zijn gehuwd. Man pleegt overspel en vrouw betrapt hem hierop. Man bezit een Porsche en
vrouw, die razend is, biedt op internet deze Porsche te koop aan voor de prijs van 2300 Euro, terwijl de
werkelijke waarde 80000 Euro bedraagt. De vrouw vindt binnen de 10 minuten een koper die de dag zelf de
Porsche komt betalen.
Wat is hun situatie? Welk recht passen we toe? Is er een huwelijkscontract?
Wie is eigenaar van de Porsche?
Je past het huwelijksvermogensrecht toe
CASUS 3:
Twee echtgenoten kunnen kiezen onder welk stelsel ze gaan huwen. Hoe moeten zij hun keuze kenbaar
maken? Wat gebeurt er als zij vergeten te kiezen? Wat gebeurt er als zij naar notaris gaan om informatie in
te winnen? Kunnen zij dit doen voor zij huwen? Kunnen zij, tijdens hun huwelijk, nog naar notaris gaan?
Mogen echtgenoten zelf een papier opstellen om hun huwelijkscontract op te stellen? Wie mag er een
huwelijkscontract opstellen?
Hier primeert het huwelijkscontracten recht en moet je dit door de notaris laten opstellen. Niet het gemeen
recht met de 4 voorwaarden.
Primair en secundair stelsel
- Primair huwelijksstelsel: Regelt op eenvormige en dwingende wijze de minimale rechten en
verplichtingen van de echtgenoten, zowel onderling als in hun verhouding met derden.
- Het secundair huwelijksvermogensrecht: Regelt de huwelijksvermogensstelsels. Het bevat een
uitgewerkte regeling voor de vermogensrechtelijke verhoudingen tussen de echtgenoten en tegenover
derden die reeds door het primair stelsel worden geregeld.
Wettelijk en conventioneel stelsel
4
VERMOGENSRECHT
DE EL 1: REL ATIEV ERMOG ENSRE CHT
1
,INLEIDIN G
“Relatie” – vermogens – recht: Naast de persoonlijkheidsrechtelijke gevolgen, ook een aantal
vermogensrechtelijke gevolgen beheerst door het relatievermogensrecht
= Het geheel van regels dat de vermogensrechtelijke verhouding beheerst tussen de partners onderling en
tegenover derden, zowel tijdens de relatie als bij de ontbinding ervan.
Twee componenten staan centraal voor de relatie en het vermogen:
1. Relatie: Huwelijksvermogensrecht en samenwoningsrecht – In eerste plaats relatie centraal
Fundamenteel onderscheid tussen:
(BURGERLIJK) HUWELIJK SAMENWONEN (SW)
= Duurzame en intieme relaties die niet bezegeld zijn door een
HUWELIJKVERMOGENSRECHT (HVR): huwelijk
Vermogensrechtelijke aanspraken tussen
GEHUWDEN Wettelijk SW Feitelijk SW
HVR niet van toepassing
- Enkel regels
specifiek voor Gemeen recht:
wettelijk SW + Verbintenissen en
- Gemeen recht: contractenrecht
Verbintenissen- en
contractenrecht
! HVR biedt bescherming terwijl het samenwoningsrecht nauwelijks enige bescherming biedt voor partners,
zeker na de ontbinding van de relatie. (Vb.) – Samenwoners moeten de bescherming ‘zelf inbouwen’
Vindplaats: Huwelijksvermogensrecht (Titel 3 van Boek 2 van het BW en het samenwoning vermogensrecht blijft
geregeld in het OBW)
2. Vermogen: Het relatievermogensrecht – De regeling van de vermogensrechtelijke verhoudingen zowel
tussen de partners onderling als tegenover derden. De persoonlijke verhoudingen blijven buiten beschouwing.
Sensu stricto – Alimentatieregeling in de meeste continentale rechtsstelsels buiten het bestek van het
relatievermogensrecht is immers niet rechtstreeks gerelateerd aan de vermogensrechtelijke verhouding,
maar de persoonlijke gevolgen na beëindiging.
Is de strikte onderscheid houdbaar? = De lege ferenda
DRIE BASISVRAGEN: Niets, bob en muur – De analyse van om het even welke relatievermogensrecht op
Een eenvoudige manier maken aan de hand van een basisschema van drie vragen:
1. Niets: Wat als koppels niets hebben geregeld? Nl. Welke regels zijn van toepassing wanneer de
koppels zelf niets hebben geregeld?
2. Bob (de bouwer): Kunnen wij het maken? Nou en of! Nl. Over welke contractvrijheid beschikken de
koppels om hun vermogensrechtelijke verhoudingen zelf te regelen?
3. Muur: Hoe hoog en hoe dik is de muur waar bob niet over of door kan rijden? Nl. Zijn er beperkingen
aan de contractvrijheid wanneer koppels hun vermogensrechtelijke verhouding wensen te regelen?
CASUS 1:
Katrien en Igor wonen samen, in het huis van Igor. Igor verdient goed zijn brood. Na enkele jaren komen ze overeen
dat Katrien stopt met werken zodat volledig in functie van Igor haar leven kan organiseren. Igor werkt via een
vennootschap; het loon dat hij opneemt uit zijn vennootschap schrijft hij over op een bankrekening op zijn naam. Wat
hij maandelijks spaart schrijft hij over op zijn spaarrekening. Enkele jaren later gaan Katrien en Igor uiteen.
Wat is hun situatie? Zijn ze gehuwd of niet? Welk recht passen we toe? Van wie zijn welke goederen? Huis?
Bankrekening? Spaargelden? Wat zijn de gevolgen voor Igor? Wat zijn de gevolgen voor Katrien?
2
, Feitelijk samenwonend – niet gehuwd
- Je past het verbintenissenrecht toe
Alle goederen zijn van Igor, huis, bankrekening, spaargeld ook de vennootschap
- Hij behoudt alles als ze uiteengaan, hij moet niets afgeven
Katrien heeft niets, ze staat op straat
- Als je niet gehuwd bent sta je dus op straat, dus is puur contractueel
- Dit is een domme keuze van de vrouw en de man is ‘slim’ bezig
TITEL 1: H UWELI JKS VERMOGENSRE CHT
INLEIDIN G
AFDELI NG 1: DE FINTI TIE EN BEGRI PPEN
Definitie: Het huwelijk heeft niet enkel persoonsrechtelijke gevolgen, maar ook belangrijke
vermogensrechtelijke gevolgen. Deze vermogensrechtelijke gevolgen worden beheerst door het
huwelijksvermogensrecht.
3
, (BURGERLIJK) HUWELIJK
HUWELIJKVERMOGENSRECHT (HVR)
Definitie:
Regelt de vermogensrechtelijke aanspraken tussen
gehuwden,
Zowel tussen de echtgenoten als tegenover derden
Tijdens het huwelijk als bij de ontbinding
Lex specialis: dit wil zeggen:
a. Vóór andere wetgeving toe te passen (= ze primeert)
b. Pas als het HVR niets voorziet, is het gemeen recht (verbintenissen- en
contractenrecht) van toepassing. (Voorbeeld)
c. Het HVR wijkt voor vele aspecten af van het gemeen recht
Twee componenten:
- Intern tussen de echtgenoten
- Extern naar derden met wie zijn contracteren of anderszins in een juridische verhouding staan.
!!! Het HVR primeert boven het gemeen verbintenissen- en contractenrecht.
- Art.4.132 BW: Schenkingen
Tussen echtgenoten altijd herroepbaar à tegenover het algemeen recht
CASUS 2:
Man en vrouw zijn gehuwd. Man pleegt overspel en vrouw betrapt hem hierop. Man bezit een Porsche en
vrouw, die razend is, biedt op internet deze Porsche te koop aan voor de prijs van 2300 Euro, terwijl de
werkelijke waarde 80000 Euro bedraagt. De vrouw vindt binnen de 10 minuten een koper die de dag zelf de
Porsche komt betalen.
Wat is hun situatie? Welk recht passen we toe? Is er een huwelijkscontract?
Wie is eigenaar van de Porsche?
Je past het huwelijksvermogensrecht toe
CASUS 3:
Twee echtgenoten kunnen kiezen onder welk stelsel ze gaan huwen. Hoe moeten zij hun keuze kenbaar
maken? Wat gebeurt er als zij vergeten te kiezen? Wat gebeurt er als zij naar notaris gaan om informatie in
te winnen? Kunnen zij dit doen voor zij huwen? Kunnen zij, tijdens hun huwelijk, nog naar notaris gaan?
Mogen echtgenoten zelf een papier opstellen om hun huwelijkscontract op te stellen? Wie mag er een
huwelijkscontract opstellen?
Hier primeert het huwelijkscontracten recht en moet je dit door de notaris laten opstellen. Niet het gemeen
recht met de 4 voorwaarden.
Primair en secundair stelsel
- Primair huwelijksstelsel: Regelt op eenvormige en dwingende wijze de minimale rechten en
verplichtingen van de echtgenoten, zowel onderling als in hun verhouding met derden.
- Het secundair huwelijksvermogensrecht: Regelt de huwelijksvermogensstelsels. Het bevat een
uitgewerkte regeling voor de vermogensrechtelijke verhoudingen tussen de echtgenoten en tegenover
derden die reeds door het primair stelsel worden geregeld.
Wettelijk en conventioneel stelsel
4
