Biologische psychologie – leerpad 3 - neurofysiologie
Inleiding neurofysiologie en neuroanatomie
Leerpad: ‘wandelen en lopen is goed voor ons brein’
Wat is de rol van het Default Mode Network tijdens het lopen?
Tijdens het lopen wordt het Default Mode Network actief, vooral wanneer je cognitief niet zwaar
belast bent. Dit hersennetwerk helpt bij dagdromen, nadenken over jezelf, creativiteit en het verwerken
v gedachten en herinneringen. Daardoor krijg je tijdens het wandelen vaak nieuwe ideeën of inzichten.
Hoe helpt lopen bij het verlagen van stress?
Lopen zorgt voor een activatie vd prefrontale cortex. Dit deel is verantwoordelijk voor het remmen v
stress en neg. emoties. Wanneer deze actief is kan het brein beter omgaan met stress. Daardoor kunnen
neg. gevoelens weggaan of zelfs niet in je hoofd komen.
Waarom is lopen belangrijk voor productiviteit?
Door te lopen wordt je brein actiever en alerter. Hierdoor kan je je beter concentreren, sneller nieuwe
ideeën bedenken en efficiënter werken. Lopen ondersteunt dus productiviteit en ook creatief denken.
Wat maakt lopen in de natuur bijzonder voor je brein?
Lopen in de natuur prikkelt zowel het lichaam als het brein. Door te bewegen en tegelijk de natuurlijke
omgeving waar te nemen, krijg je meer mentale stimulatie en ontspanning. Deze combi ondersteunt de
gezondheid v zowel lichaam als geest.
2) Zenuw- en gliacellen
Het basiselement vh zenuwstelsel = het neuron / de zenuwcel. De belangrijkste functie v een neuron is
communiceren met andere neuronen. Dankzij deze communicatie kunnen we bewegen, denken, …
Er zitten tussen de 67 en 86 miljard neuronen (zenuwcellen) in ons brein. Elk neuron maakt gemiddeld
duizenden verbindingen met andere neuronen.
Tijdens de embryonale ontw. worden eerst veel neuronen aangemaakt. Daarna verdwijnen minder
gebruikte neuronen dmv een soort snoeiproces. Hierdoor ontstaat een efficiënter neuraal netwerk.
Omgevingsfactoren beïnvloeden de ontwikkeling v neuronen. Zo kan alcoholgebruik tijdens de
zwangerschap leiden tot het foetaal alcoholsyndroom, met o.a.
• mentale retardatie
• hyperactiviteit
• verminderde alertheid
• motorische problemen
Ook tijdens de volwassenheid worden nieuwe neuronen gevormd uit stamcellen. Nieuwe neuronen
spelen een rol bij leren, geheugen en mogelijks ook stemming. Stress vermindert vaak de aanmaak v
nieuwe neuronen.
20
,Dendrieten ontvangen signalen v andere zenuwcellen en vervoeren die naar het cellichaam. Deze zijn
meestal vrij kort. Een neuron kan veel dendrieten hebben die sterk vertakt kunnen zijn. Dendrieten
vangen info op ter hoogte vd synaps.
Axonen zijn lange vezels die uit het cellichaam komen. Elk neuron heeft 1 axon die heel lang kan zijn
(soms zelfs 1m) en weinig vertakkingen heeft. Het axon geleidt signalen weg vh lichaam.
➔ Axonen v versch neuronen vormen samen zenuwen.
De myelineschede en axonen zorgen samen voor het doorsturen v info. De myelinescheden zijn
geleiders voor de info. De info wordt verwerkt in het cellichaam (bevat celkern + mitochondria).
= sensorisch / afferent neuron
➔ Vervoeren impulsen vanaf de sensoren in het lichaam naar het centraal
zenuwstelsel. Van perifeer (de huid, inwendige organen, spieren, pezen en
gewrichten) naar centraal (ruggenmerg en hersenen) waar de info op andere
zenuwcellen wordt overgedragen.
Ze hebben slechts 1 dentriet, die heel lang kan zijn (vb. v teen naar ruggenmerg). Er
zijn ook korte dendrieten (vb. vh ruikslijmvlies in neusholte naar hersenen).
De dendrieten v sensorische zenuwcellen hebben een myelineschede. Bij
sensorische zenuwcellen kunnen axon en dendrieten op elkaar lijken en beiden
lang zijn.
= Motorisch / efferent neuron
➔ Vervoeren impulsen vh centraal zenuwstelsel naar de periferie (spieren + klieren).
→ Zorgen voor motorische output (somatische motorische neuronen) en voor de
functie vd hartspier, glad spierweefsel, klieren en vetweefsel (viscero-motorische
neuronen). Ze worden gekenmerkt door een lang axon.
→ Ze hebben veel dendrieten, zodat impulsen vanuit versch delen vh zenuwstelsel
hier samenkomen. Daardoor is een goede coördinatie v spieractiviteit mogelijk.
Aan het uiteinde vh axon vertakt deze zich, zodat meerdere spiervezels door een
motorisch neuron worden aangestuurd.
21
, = Schakelneuronen / interneuronen
➔ De taak v deze neuronen is om impulsen vd ene zenuwcel naar
de andere over te dragen. Ze hebben korte dendrieten en een kort
axon. De meeste neuronen in het centraal zenuwstelsel zijn v dit
type.
Gliacellen / steuncellen = niet-prikkelbare cellen die zelf geen signalen
ontvangen en versturen, maar neuronen beschermen en onderhouden.
1. Cruciaal voor werking en instandhouding v neuronen
2. Neuronen voorzien v zuurstof en voedingsstoffen
3. Beschermende functie
4. Ruimen afvalstoffen op + helpen bij myelinisatie
5. Ondersteunen signaaloverdracht
Glymfatisch systeem (astrocyten)
Cerebrospinaal vocht in Interstitiële Astrocytvoet Cerebrospinaal vocht in de
de periarteriële ruimte ruimte periveneuze ruimte
Het glymfatisch systeem = het afvalopruimsysteem vd hersenen. Het zorgt ervoor dat afvalstoffen en
overtollige stoffen uit het hersenweefsel worden verwijderd, vooral tijdens de slaap.
1. Instroom v cerebrospinaal vocht
→ Cerebrospinaal vocht (hersenvocht) stroomt langs de slagaders in de periarteriële ruimte. Dit
vocht komt vanuit de bloedvaten richting het hersenweefsel en neemt afvalstoffen op.
2. Uitwisseling in het hersenweefsel
→ Via de astrocyten komt het hersenvocht in contact met de interstitiële ruimte tussen hersencellen.
Daar mengt het zich met afvalstoffen, eiwitten en andere opgeloste stoffen.
22
Inleiding neurofysiologie en neuroanatomie
Leerpad: ‘wandelen en lopen is goed voor ons brein’
Wat is de rol van het Default Mode Network tijdens het lopen?
Tijdens het lopen wordt het Default Mode Network actief, vooral wanneer je cognitief niet zwaar
belast bent. Dit hersennetwerk helpt bij dagdromen, nadenken over jezelf, creativiteit en het verwerken
v gedachten en herinneringen. Daardoor krijg je tijdens het wandelen vaak nieuwe ideeën of inzichten.
Hoe helpt lopen bij het verlagen van stress?
Lopen zorgt voor een activatie vd prefrontale cortex. Dit deel is verantwoordelijk voor het remmen v
stress en neg. emoties. Wanneer deze actief is kan het brein beter omgaan met stress. Daardoor kunnen
neg. gevoelens weggaan of zelfs niet in je hoofd komen.
Waarom is lopen belangrijk voor productiviteit?
Door te lopen wordt je brein actiever en alerter. Hierdoor kan je je beter concentreren, sneller nieuwe
ideeën bedenken en efficiënter werken. Lopen ondersteunt dus productiviteit en ook creatief denken.
Wat maakt lopen in de natuur bijzonder voor je brein?
Lopen in de natuur prikkelt zowel het lichaam als het brein. Door te bewegen en tegelijk de natuurlijke
omgeving waar te nemen, krijg je meer mentale stimulatie en ontspanning. Deze combi ondersteunt de
gezondheid v zowel lichaam als geest.
2) Zenuw- en gliacellen
Het basiselement vh zenuwstelsel = het neuron / de zenuwcel. De belangrijkste functie v een neuron is
communiceren met andere neuronen. Dankzij deze communicatie kunnen we bewegen, denken, …
Er zitten tussen de 67 en 86 miljard neuronen (zenuwcellen) in ons brein. Elk neuron maakt gemiddeld
duizenden verbindingen met andere neuronen.
Tijdens de embryonale ontw. worden eerst veel neuronen aangemaakt. Daarna verdwijnen minder
gebruikte neuronen dmv een soort snoeiproces. Hierdoor ontstaat een efficiënter neuraal netwerk.
Omgevingsfactoren beïnvloeden de ontwikkeling v neuronen. Zo kan alcoholgebruik tijdens de
zwangerschap leiden tot het foetaal alcoholsyndroom, met o.a.
• mentale retardatie
• hyperactiviteit
• verminderde alertheid
• motorische problemen
Ook tijdens de volwassenheid worden nieuwe neuronen gevormd uit stamcellen. Nieuwe neuronen
spelen een rol bij leren, geheugen en mogelijks ook stemming. Stress vermindert vaak de aanmaak v
nieuwe neuronen.
20
,Dendrieten ontvangen signalen v andere zenuwcellen en vervoeren die naar het cellichaam. Deze zijn
meestal vrij kort. Een neuron kan veel dendrieten hebben die sterk vertakt kunnen zijn. Dendrieten
vangen info op ter hoogte vd synaps.
Axonen zijn lange vezels die uit het cellichaam komen. Elk neuron heeft 1 axon die heel lang kan zijn
(soms zelfs 1m) en weinig vertakkingen heeft. Het axon geleidt signalen weg vh lichaam.
➔ Axonen v versch neuronen vormen samen zenuwen.
De myelineschede en axonen zorgen samen voor het doorsturen v info. De myelinescheden zijn
geleiders voor de info. De info wordt verwerkt in het cellichaam (bevat celkern + mitochondria).
= sensorisch / afferent neuron
➔ Vervoeren impulsen vanaf de sensoren in het lichaam naar het centraal
zenuwstelsel. Van perifeer (de huid, inwendige organen, spieren, pezen en
gewrichten) naar centraal (ruggenmerg en hersenen) waar de info op andere
zenuwcellen wordt overgedragen.
Ze hebben slechts 1 dentriet, die heel lang kan zijn (vb. v teen naar ruggenmerg). Er
zijn ook korte dendrieten (vb. vh ruikslijmvlies in neusholte naar hersenen).
De dendrieten v sensorische zenuwcellen hebben een myelineschede. Bij
sensorische zenuwcellen kunnen axon en dendrieten op elkaar lijken en beiden
lang zijn.
= Motorisch / efferent neuron
➔ Vervoeren impulsen vh centraal zenuwstelsel naar de periferie (spieren + klieren).
→ Zorgen voor motorische output (somatische motorische neuronen) en voor de
functie vd hartspier, glad spierweefsel, klieren en vetweefsel (viscero-motorische
neuronen). Ze worden gekenmerkt door een lang axon.
→ Ze hebben veel dendrieten, zodat impulsen vanuit versch delen vh zenuwstelsel
hier samenkomen. Daardoor is een goede coördinatie v spieractiviteit mogelijk.
Aan het uiteinde vh axon vertakt deze zich, zodat meerdere spiervezels door een
motorisch neuron worden aangestuurd.
21
, = Schakelneuronen / interneuronen
➔ De taak v deze neuronen is om impulsen vd ene zenuwcel naar
de andere over te dragen. Ze hebben korte dendrieten en een kort
axon. De meeste neuronen in het centraal zenuwstelsel zijn v dit
type.
Gliacellen / steuncellen = niet-prikkelbare cellen die zelf geen signalen
ontvangen en versturen, maar neuronen beschermen en onderhouden.
1. Cruciaal voor werking en instandhouding v neuronen
2. Neuronen voorzien v zuurstof en voedingsstoffen
3. Beschermende functie
4. Ruimen afvalstoffen op + helpen bij myelinisatie
5. Ondersteunen signaaloverdracht
Glymfatisch systeem (astrocyten)
Cerebrospinaal vocht in Interstitiële Astrocytvoet Cerebrospinaal vocht in de
de periarteriële ruimte ruimte periveneuze ruimte
Het glymfatisch systeem = het afvalopruimsysteem vd hersenen. Het zorgt ervoor dat afvalstoffen en
overtollige stoffen uit het hersenweefsel worden verwijderd, vooral tijdens de slaap.
1. Instroom v cerebrospinaal vocht
→ Cerebrospinaal vocht (hersenvocht) stroomt langs de slagaders in de periarteriële ruimte. Dit
vocht komt vanuit de bloedvaten richting het hersenweefsel en neemt afvalstoffen op.
2. Uitwisseling in het hersenweefsel
→ Via de astrocyten komt het hersenvocht in contact met de interstitiële ruimte tussen hersencellen.
Daar mengt het zich met afvalstoffen, eiwitten en andere opgeloste stoffen.
22
