HO 8 : oplossingen en siropen
OPLOSSINGEN
Galenische vorm: vloeibare preparaten -> oplossing
Homogeen mengsel : stoffen zijn opgelost en dus homogeen verdeeld
Definitie
Homogene, vloeibare bereiding
- uitwendige fase (1 of meerdere vloeistoffen): solvens
- inwendige Fase (1 of meerdere vaste stoffen): solvendum (als reeks
afzonderlijke molecullen of ionen of als micellen of aggregaten van
macromolecullen in oplossing aanwezig)
Deze 2 fases zijn in elkaar oplosbaar
Eigenschappen
Voordelen van OPLOSSING t.o.v. suspensie?
Homogeniteit en vermijden van bezinking -> betere doseernauwkeurigheid
Eenvoudiger bereiding (minder hulpstoffen nodig)
Biologische beschikbaarheid (geen desintegratie- en dissolutiefase nodig,
zoals desintegratiefase bij vaste preparaten en dissolutiefase zoals bij
suspensie,,, stof is al in opgeloste vorm aanwezig en kan meteen
beschikbaar zijn voor opname doorheen membraan van gastro intestinaal
stelsel
Verdraagbaarheid (vb infuus, in opgeloste vorm worden de stoffen
makkelijker verdragen, als er vaste deeltjes zijn waarvan de diameter te
groot is kan dit irriterend zijn bij intraveneus gebruik
Inwendig gebruik
• Oraal drank, elixir(*), siroop, druppels
Elixir : heldere, zoete hydroalcoholische oplossing
alcohol en water met evt toevoeging van glycerine, sorbitol of suiker
Voor stoffen met geringe oplosbaarheid
• per lepel Koffie: 5 ml
, Dessert: 10 ml
Soep: 15 ml
• mbv officinale druppelteller
druppelgrootte van 0.05 mL end it komt overeen met 20 dr water/g (of 20
druppels per ml)
• Parenteraal injectie, infuus
Moet Steriel zijn!
Uitwendig gebruik
• Oor-, neus-, oogdruppels (bij oog – en neusdruppels is er een
bepaalde isotonie nodig, bij neus: trilhaarvriendelijk)
• Mondspoeling (voor op het mondslijmvlies) en gorgeldronk-> 2 tot
5ml verdunnen in 1 half glas lauw water en gorgelen gedurende 1 à
2 minuten...
• Inhalatie (aerosol -> GM toedienen via pulmonale weg -> kleine
ampulle met heldere oplossing in mondstuk geplaatst -> wordt
verneveld via aerosoltoestel -> masker boven mond en neus
houden, en gedurende bepaalde tijd inhaleren om zo een diepe
werking in de longen te bekomen)
• collodium : oplossing bestaande uit pyroxilline en risinusolie in een
mengsel van alcohol en ether -> deze vloeistof aangewend op hui
den vormt een film (doordat alcohol en ether gaan verdampen eens
het op de huid gebracht wordt, er blijft dus nog een elastische film
over dat het farmaca in tact houd met de huid. Pyroxilinne vormt
film en risinusolie is de weekmaker (zorgt ervoor dat film soepel
blijft en niet makkelijk barst op huid als je huid beweegt), farmaca
die verwerkt worden-> salicylzuur, melkzuur -> huid gelijdelijk laten
afschilveren en wrat te doen uithollen
• collutorium: oplossing puur aanstippen i.g.v. acute ontstekingen in
de mond... (bij aften, basisvloeistof=glycerine/propyleenglycol-
>hebben verhoogde viscositeit wat het beter aanhechten op
mondslijmvlies zal mogelijk maken)
• Dermatologische oplossing (huidreinigingen)
Fysische kenmerken van oplossingen
• Oplosbaarheid
• Oploswarmte
, • Oplossnelheid
Oplosbaarheid
• Oplosbaarheid (S) geeft aan hoeveel gram er van een bepaalde
stof kan oplossen
Hoe groter S, hoe meer er kan oplossen in een bepaalde volume
Hoe Kleiner S, hoe sneller je aan een verzadigde oplossing zit, alles wat
erna nog wordt toegevoegd zal neerslaan
• Beïnvloed door:
• Fysicochemie: eigenschap van farmacon
• Fysicochemie: eigenschap van oplosmiddel (stof kan goed
oplossen in water en slecht in methanol of omgekeerd)
• Temperatuur (als je temp verhoogt zal er meer van de stof
kunnen oplossen omdat de oplosbaarheid ook zal stijgen, maar
bij afkoelen nadien: te veel stof in oplossing-> terug
stabiliseren door de overtollige hoeveelheid te doen neerslaan
(dus je kan bij nadien afkoelen neerslag hebben)
• Aanwezigheid andere stoffen
Hoe oplosbaarheid verbeteren?
1. door zoutvorming
2. door aanpassen van de pH van de oplossing
3. door het toevoegen van cosolventen
4. door het toevoegen van hydrotrope stoffen
5. door complexvorming
6. door solubilisatie bij toevoegen van oppervlakte-actieve stoffen
1. Zoutvorming / 2. pH aanpassen
Zoutvorming / pH
Welke vorm lost het best op?
a. Zuur of zijn zout?
b. Base of zijn zout?
-Meestal het zout want dat komt voor onder vorm van ionen-> hierbij kan
je betere iondipool interacties hebben met het oplosmiddel met water,
waardoor er een betere oplosbaarheid zal te zien zijn
OPLOSSINGEN
Galenische vorm: vloeibare preparaten -> oplossing
Homogeen mengsel : stoffen zijn opgelost en dus homogeen verdeeld
Definitie
Homogene, vloeibare bereiding
- uitwendige fase (1 of meerdere vloeistoffen): solvens
- inwendige Fase (1 of meerdere vaste stoffen): solvendum (als reeks
afzonderlijke molecullen of ionen of als micellen of aggregaten van
macromolecullen in oplossing aanwezig)
Deze 2 fases zijn in elkaar oplosbaar
Eigenschappen
Voordelen van OPLOSSING t.o.v. suspensie?
Homogeniteit en vermijden van bezinking -> betere doseernauwkeurigheid
Eenvoudiger bereiding (minder hulpstoffen nodig)
Biologische beschikbaarheid (geen desintegratie- en dissolutiefase nodig,
zoals desintegratiefase bij vaste preparaten en dissolutiefase zoals bij
suspensie,,, stof is al in opgeloste vorm aanwezig en kan meteen
beschikbaar zijn voor opname doorheen membraan van gastro intestinaal
stelsel
Verdraagbaarheid (vb infuus, in opgeloste vorm worden de stoffen
makkelijker verdragen, als er vaste deeltjes zijn waarvan de diameter te
groot is kan dit irriterend zijn bij intraveneus gebruik
Inwendig gebruik
• Oraal drank, elixir(*), siroop, druppels
Elixir : heldere, zoete hydroalcoholische oplossing
alcohol en water met evt toevoeging van glycerine, sorbitol of suiker
Voor stoffen met geringe oplosbaarheid
• per lepel Koffie: 5 ml
, Dessert: 10 ml
Soep: 15 ml
• mbv officinale druppelteller
druppelgrootte van 0.05 mL end it komt overeen met 20 dr water/g (of 20
druppels per ml)
• Parenteraal injectie, infuus
Moet Steriel zijn!
Uitwendig gebruik
• Oor-, neus-, oogdruppels (bij oog – en neusdruppels is er een
bepaalde isotonie nodig, bij neus: trilhaarvriendelijk)
• Mondspoeling (voor op het mondslijmvlies) en gorgeldronk-> 2 tot
5ml verdunnen in 1 half glas lauw water en gorgelen gedurende 1 à
2 minuten...
• Inhalatie (aerosol -> GM toedienen via pulmonale weg -> kleine
ampulle met heldere oplossing in mondstuk geplaatst -> wordt
verneveld via aerosoltoestel -> masker boven mond en neus
houden, en gedurende bepaalde tijd inhaleren om zo een diepe
werking in de longen te bekomen)
• collodium : oplossing bestaande uit pyroxilline en risinusolie in een
mengsel van alcohol en ether -> deze vloeistof aangewend op hui
den vormt een film (doordat alcohol en ether gaan verdampen eens
het op de huid gebracht wordt, er blijft dus nog een elastische film
over dat het farmaca in tact houd met de huid. Pyroxilinne vormt
film en risinusolie is de weekmaker (zorgt ervoor dat film soepel
blijft en niet makkelijk barst op huid als je huid beweegt), farmaca
die verwerkt worden-> salicylzuur, melkzuur -> huid gelijdelijk laten
afschilveren en wrat te doen uithollen
• collutorium: oplossing puur aanstippen i.g.v. acute ontstekingen in
de mond... (bij aften, basisvloeistof=glycerine/propyleenglycol-
>hebben verhoogde viscositeit wat het beter aanhechten op
mondslijmvlies zal mogelijk maken)
• Dermatologische oplossing (huidreinigingen)
Fysische kenmerken van oplossingen
• Oplosbaarheid
• Oploswarmte
, • Oplossnelheid
Oplosbaarheid
• Oplosbaarheid (S) geeft aan hoeveel gram er van een bepaalde
stof kan oplossen
Hoe groter S, hoe meer er kan oplossen in een bepaalde volume
Hoe Kleiner S, hoe sneller je aan een verzadigde oplossing zit, alles wat
erna nog wordt toegevoegd zal neerslaan
• Beïnvloed door:
• Fysicochemie: eigenschap van farmacon
• Fysicochemie: eigenschap van oplosmiddel (stof kan goed
oplossen in water en slecht in methanol of omgekeerd)
• Temperatuur (als je temp verhoogt zal er meer van de stof
kunnen oplossen omdat de oplosbaarheid ook zal stijgen, maar
bij afkoelen nadien: te veel stof in oplossing-> terug
stabiliseren door de overtollige hoeveelheid te doen neerslaan
(dus je kan bij nadien afkoelen neerslag hebben)
• Aanwezigheid andere stoffen
Hoe oplosbaarheid verbeteren?
1. door zoutvorming
2. door aanpassen van de pH van de oplossing
3. door het toevoegen van cosolventen
4. door het toevoegen van hydrotrope stoffen
5. door complexvorming
6. door solubilisatie bij toevoegen van oppervlakte-actieve stoffen
1. Zoutvorming / 2. pH aanpassen
Zoutvorming / pH
Welke vorm lost het best op?
a. Zuur of zijn zout?
b. Base of zijn zout?
-Meestal het zout want dat komt voor onder vorm van ionen-> hierbij kan
je betere iondipool interacties hebben met het oplosmiddel met water,
waardoor er een betere oplosbaarheid zal te zien zijn
