Psychologie 1e jaar bachelor vroedkunde | Relationele ontwikkeling 1 | VIVES | 2025/26

ALGEMENE PSYCHOLOGIE




Elise Devos

, PSYCHOLOGIE
WAT IS PSYCHOLOGIE?

= Wetenschap van gedrag en mentale porcessen van het individu

PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP

wetenschap Intuïtieve kennis of

pseudo-wetenschap

Gegevens verzamelen - Zo objectief -Persoonlijke
mogelijk meningen of ideeën

- Systematisch -Losse, willekeurige
observaties
- Geen storende
variabelen -Storende
variabelen

theorie Herhaaldelijk toetsen Voor waar
aannemen




PSYCHOLOGIE IN VERPLEEGKUNDE

Persoon op bio-psychisch-sociaal vlak kunnen bekijken.

Psychologische processen van:

- Zorgontvangers

- Jezelf als zorgverlener

- Collega’s

Verpleegkundige als :

- Zorgverlener

- Communicator

- Gezondheidsbevorderaar

- Reflectieve EBP-professional

- Samenwerkingspartner

Theoretische psychologie:

- Algemene psychologie/ functieleer

- Ontwikkelingspsychologie

Toegepaste psychologie:

, - Klinische psychologie


HOOFDSTUK 3: DE WAARNEMING
3.1 HET WAARNEMINGSPROCES IN VOGELVLUCHT

Waarnemen = ons eigen constructie, een beeld dat onze
hersenen zelf creëren op basis van de info die ze vanuit de
zintuigen toegespeeld krijgen

Hersenen construeren (= waarneming) beeld uit
bombardement aan binnenkomende prikkels
(=gewaarwording)

 Hersenen proberen uit de vele prikkels die de zintuigen
beroeren, die info te halen die het organisme nodig
heeft om zich vlot en aangepast te kunnen gedragen in
zijn omgeving
 prikkels worden uitgefilterd (geen keus)

3.1.1 DE LANGE WEG VAN PRIKKEL TOT WAARNEMING

Fysische prikkels bereiken de zintuigen die bevatten receptoren

(taak: prikkels om zetten in zenuwimpulsen)

= proces noemt transductie

 die zenuwimpulsen zijn de ruwe info die wordt doorgestuurd naar de hersenen
(taak: interpreteren+ hele ervaring v/d waarneming moeten creëren

Soorten receptoren in netvlies:

1. Kegeltjes = gevoelig voor kleur, grote concentratie bevindt zich in fovea of gele vlek (plaats waar je op
focust wanneer je ergens naar kijkt)
2. Staafjes = gevoelig voor lage lichtintensiteiten, belangrijke rol in nachtzien

Blinde vlek = plaats op netvlies waar de gezichtszenuw zich dwars doorheen het netvlies behoort om de info
naar de hersenen te sturen

 daar zijn er geen receptoren dus wordt er niets geprojecteerd

De receptoren op het netvlies zetten het binnenkomende licht om in een reeks impulsen die via de
gezichtszenuw doorgestuurd wordennaar diverse centra in de hersenen (info & totaalbeeld)

Andere processen die een rol spelen in de waarneming:

1. Motoriek = we zoeken actief prikkels op en andere gaan we gewoon voorbij of wenden we de blik ervan
af
2. Geheugen = waardoor we onmiddellijk iemand herkennen, meteen woorden zien en betekenissen
toekennen
3. Fantasie en denken = die kunnen ervoor zorgen dat we puur vanuit onze verwachtingspatronen soms
dingen zien of horen die er helemaal niet zijn
4. Behoeften, interesses en emoties = bepalen welke selectie we maken en een aparte kleur of
betekenis kunnen geven aan wat we uiteindelijk waarnemen

Onderscheid maken tussen:

Gewaarwordingen/sensaties = verwijzen naar bewustzijnsinhouden die het onmiddellijke resultaat zijn van
een prikkeling v/d zintuigen (overkom je gwn)

, Bv licht en donker, verschillende kleuren, losse geluiden en ruis, druk op huid…

Waarnemingen/percepten = resultaat van meer diepgaande verwerkingsprocessen

 Gaat om betekenisvolle gehelen die we in de binnenkomende informatie ontdekken), actieve verwerking
v/d prikkels

Bv melodie van nieuwe single van Adele, smaak van limonade, logo van bekend automerk, schouderklop of
streling, geur van pita…

3.1.2 PSYCHOLOGISCHE ACTIVITEITEN

1. Selecteren = merendeel van informatie blijft als ware onderweg hangen + slaagt er niet om ten volle
tot bewustzijn door te brengen
= selectief proces
2. Structuren = selectie geraken, worden niet gewoon ene na andere opgenomen  worden actief op
elkaar betrokken en zo ontstaan er gehelen, waarvan kenmerken niet terug te vinden zijn in
oorspronkelijk materiaal waarmee ze opgebouwd zijn
3. Interpreteren = nemen objecten en gebeurtenissen waar die bepaalde herinneringen bij ons oproepen
en die ons vaak een emotioneel niet onberoerd laten
= zingevende activiteit




3.2 WAARNEMEN IS SELECTEREN

Een fractie van alle prikkels worden effectief verwerkt tot het bewustzijnsinhoud

 ander deel wordt wel opgevangen en omgezet in zenuwimpulsen maar geraakt niet verder

3.2.2 HET WAARNEEMBARE SPECTRUM

Adequate prikkel = energievorm waarvoor receptor meest gevoelig is

 niet onbeperkt deze gevoeligheid
 menselijk oog = niet alle golven omzetten die door lichtbron uitgestuurd worden
 menselijk oor = niet in staat om hele gamma van geluidsgolven op te vangen
 alle prikkels die we kunnen waarnemen bevat alle info om te overleven

3.2.3 DE MINIMUMINTENSITEIT VAN DE PRIKKELS

De prikkels moeten ook voldoen intens zijn opdat we ze effectief zouden kunnen waarnemen

1. Absolute drempel/ detectiedrempel = minimumintensiteit die prikkel moet hebben voordat we hem
kunnen waarnemen
 evolueert naargelang de leeftijd + per persoon
2. Pijndrempel = maximumgrens, zeer intense prikkels veroorzaken pijn
Bv felle zonlicht, oordovende lawaai, harde klap
3. Differentiële drempel/ verschildrempel = minimumverschil dat nodig is om 2 prikkels van elkaar te
kunnen onderscheiden



3.2.4 DE SELECTIEVE AANDACHT (ACTIEF PROCES)

Aandachtsmechanisme = zorgt voor supplementaire, meer actieve selectie van wat al dan niet waargenomen
zal worden

 we zijn niet in staat om evenveel aandacht te besteden aan alle informatie die binnenkomt