Deel 1: Algemene inleiding
H1: Basisbegrippen en centrale thema’s
De grondwet
De betekenis en functies van de grondwet
Auteur grondwet VS: Thomas Jefferson
Auteur Franse verklaring van de rechten v.d. mens: Marquise de lafayette
-> Inspireerde elkaar
- Werden op hun beurt geïnspireerd
door: -> De Magna Carta (1215)
-> Charter van
Kortenberg (1312) -> De blijde
inkomst v.h. hertogdom Brabant (1356) ->
Plakkaat van Verlathinge (1581)
- Grote inspiratiebron om VS-onafhankelijkheidsverklaring
Functies van de grondwet
1. Democratische organisatie van de overheidsmacht
Politieke gemeenschap vormt zich tot rechtsgemeenschap
-> Creëert een regering
-> Legt de bevoegdheden van de organen vast (Creëert ze ook)
= Grondwet is primaire rechtsbron
- Bepaald de geldigheidsvoorwaarden voor het geldend recht
(De rechtsnormen)
Nuance: Een GW hebben betekent niet automatisch democratie*
Moderne grondwetsconcept: De organisatie van de staat moet op
democratische principes berusten
-> Instemming (consent) van het volk is de basis
-> FR en VS GW zijn gebaseerd op
volkssoevereiniteit =* Niet
democratische-Grondwetten w/ soms beschreven als facadegrondwetten
2. Beperken van de overheidsmacht
Machtsmisbruik tegengaan en zo de vrijheid v.d. burgers beschermen (2
technieken) - Het verdelen v.d. overheidsmacht tussen
diverse ambten/instellingen/organen - Het inperken
v.d. overheidsmacht door het verankeren v. fundamentele rechten/
vrijheden.
Montesqiue / Locke!!!!
, Techniek 1: Machtenscheiding
Horizontale machtenscheiding
-> Primair doel: Machtsmisbruik tegengaan om zo de vrijheid v.d. burger
te waarborgen.
-> Trias politica (Montesquieu): 3 machten (WM/RM/UM)
- WM : Het opstellen van algemene regels
- UW: Die regels te doen naleven
- RM: Beslechting van geschillen omtrent het
toepassen van die regels
Absolute machtenscheiding Checks and balances
Montesquieu Locke & Madison
- Elke macht volledig onafhankelijk - Machten controleren elkaar
onderling
-> Franse Grondwet v. 1791
- Weinig vertrouwen in -> VS. Presidential system
rechter -> België
= Hielden feodaliteit in -> Angelsaksische wereld (VK)
stand - Groot vertrouwen in
Jurisdictioneel dualisme rechter
Jurisdictioneel monisme
Jurisdictioneel dualisme Jurisdictioneel Monisme
Verschillende types rechtscolleges Gewone rechter is bevoegd voor
bestaan naast elkaar geschillen tussen burger en
bestuur
-> ENG: Onafhankelijke rechterlijke macht hangt samen met parlementaire
soevereiniteit
-> V.S.: Rechterlijke macht moet wetgever controleren (Alexander
Hamilton) = Rechterlijke
grondwettigheidscontrole
-> Praktische voordelen:
- Arbeidsverdeling/ Functionele specialisatie: Overheidstaken
afschermen v. Politieke interventie en over laten aan “professionals”
vanwege hun expertise en onafhankelijkheid beter gepast voor die
taak.
Verticale machtenscheiding
H1: Basisbegrippen en centrale thema’s
De grondwet
De betekenis en functies van de grondwet
Auteur grondwet VS: Thomas Jefferson
Auteur Franse verklaring van de rechten v.d. mens: Marquise de lafayette
-> Inspireerde elkaar
- Werden op hun beurt geïnspireerd
door: -> De Magna Carta (1215)
-> Charter van
Kortenberg (1312) -> De blijde
inkomst v.h. hertogdom Brabant (1356) ->
Plakkaat van Verlathinge (1581)
- Grote inspiratiebron om VS-onafhankelijkheidsverklaring
Functies van de grondwet
1. Democratische organisatie van de overheidsmacht
Politieke gemeenschap vormt zich tot rechtsgemeenschap
-> Creëert een regering
-> Legt de bevoegdheden van de organen vast (Creëert ze ook)
= Grondwet is primaire rechtsbron
- Bepaald de geldigheidsvoorwaarden voor het geldend recht
(De rechtsnormen)
Nuance: Een GW hebben betekent niet automatisch democratie*
Moderne grondwetsconcept: De organisatie van de staat moet op
democratische principes berusten
-> Instemming (consent) van het volk is de basis
-> FR en VS GW zijn gebaseerd op
volkssoevereiniteit =* Niet
democratische-Grondwetten w/ soms beschreven als facadegrondwetten
2. Beperken van de overheidsmacht
Machtsmisbruik tegengaan en zo de vrijheid v.d. burgers beschermen (2
technieken) - Het verdelen v.d. overheidsmacht tussen
diverse ambten/instellingen/organen - Het inperken
v.d. overheidsmacht door het verankeren v. fundamentele rechten/
vrijheden.
Montesqiue / Locke!!!!
, Techniek 1: Machtenscheiding
Horizontale machtenscheiding
-> Primair doel: Machtsmisbruik tegengaan om zo de vrijheid v.d. burger
te waarborgen.
-> Trias politica (Montesquieu): 3 machten (WM/RM/UM)
- WM : Het opstellen van algemene regels
- UW: Die regels te doen naleven
- RM: Beslechting van geschillen omtrent het
toepassen van die regels
Absolute machtenscheiding Checks and balances
Montesquieu Locke & Madison
- Elke macht volledig onafhankelijk - Machten controleren elkaar
onderling
-> Franse Grondwet v. 1791
- Weinig vertrouwen in -> VS. Presidential system
rechter -> België
= Hielden feodaliteit in -> Angelsaksische wereld (VK)
stand - Groot vertrouwen in
Jurisdictioneel dualisme rechter
Jurisdictioneel monisme
Jurisdictioneel dualisme Jurisdictioneel Monisme
Verschillende types rechtscolleges Gewone rechter is bevoegd voor
bestaan naast elkaar geschillen tussen burger en
bestuur
-> ENG: Onafhankelijke rechterlijke macht hangt samen met parlementaire
soevereiniteit
-> V.S.: Rechterlijke macht moet wetgever controleren (Alexander
Hamilton) = Rechterlijke
grondwettigheidscontrole
-> Praktische voordelen:
- Arbeidsverdeling/ Functionele specialisatie: Overheidstaken
afschermen v. Politieke interventie en over laten aan “professionals”
vanwege hun expertise en onafhankelijkheid beter gepast voor die
taak.
Verticale machtenscheiding
