Samenvatting Vroedvrouw als professionele begeleider | Gezondheidspromotie | Arteveldehogeschool | 2025/26

Vroedvrouw als PB :
gezondheidspromotie
Competenties en rollen :

Werkt doelgericht aan
preventie en
Competentie 5: Verstrekt informatie
Gezondheidspromot
bevordert de
gezondheid volgens
Doet aan counseling; en advies binnen haar Preventieve
or dom ein;
de principes van de
gezondheidsprom otie. maatregelen : bv
Stelt specifieke
borstvoeding
Sensibiliseert jongeren Inform eert omtrent Organiseert autonoom
preventieve
betreffende belang vruchtbaarheid, interventiemethoden
maatregelen om de
van preventie voor de seksualiteit, en evalueert de
gezondheid te
reproductieve relatievorm ing en im pact op het
handhaven en te
gezondheid. preconceptionele zorg; gezondheidsgedrag;
bevorderen.



(Federale Raad voor
de Vroedvrouwen,
2016)




Begrippen: Gezondheid en ziekte
 Wat is gezondheid? : gaat op alle vlakken goed (lichamelijk, psychisch,
sociaal)
 Wat is ziekte? : gaat lichamelijk niet goed. (vooral van vroeger)

Maatschappelijke visie:
 bredere kijk op gezondheid en ziekte
 rol van gedrag op ontwikkeling van ziekten krijgt meer aandacht
(bv. Alcoholconsumptie tijdens de zwangerschap)
 preventieve gezondheidszorg krijgt meer aandacht
 besef ‘verantwoordelijk’ voor gezondheid <-> ziekte

Definitie: geen eenduidigheid
 Vroeger: gezondheid is afwezigheid van ziekte
 W.H.O.
 Ziekte: lichamelijke (disease) – psychische (Illness) – sociale (sickness)
dimensie

Determinanten van gezondheid
 Het Health Field Concept
van Lalonde

,  Biologische factoren:
 factoren binnen het individu (endogeen):
 eigen aan het individu
 biologisch of erfelijk
 verworven

determinanten van gezondheid :

 Endogene factoren:
 Genetische factoren
 Afwijkingen in de genen
 Veranderingen in chromosomen
 Multifactoriële aandoeningen
 Aanleg voor ziekte

 Biologische factoren
 Verworven eigenschappen
 Bloeddruk
 Cholesterolgehalte
 Lichaamsgewicht
 Afweer- en immuunsysteem
 Persoonskenmerken & psychische GH
 Leeftijd

 Leefstijl:
 = gedragingen
 Voedingsgewoonten, Lichamelijke (in)activiteit, Alcohol- en
drugsgebruik, roken van tabak, Mondhygiëne, Seksueel
gedrag, voeding,…

 Fysieke en sociale omgeving:
 Fysieke: vormgeving van woon-, werk -en schoolomgeving
 Sociale: organisatie van sociale verbanden waarin individu leeft
en sociale invloeden

 Organisatie van de gezondheidszorg:
 Kwaliteit van de zorg
o Organisatie van de gezondheidszorg
o Toegankelijkheid (spoeddiensten, huisarts)
o Aandacht voor preventieve gezondheidszorg (vaccinaties,
handhygiëne)
o positieve en/ of negatieve effecten (neg : snel antibiotica
gegeven -> nu veranderd)

, Begrippen gezondheidsbevordering




1
Gezondheids
bevordering tie
2
Ziektepreven 3
Gezondheids
voorlichting
4
Gezondheids
bescherming
5
Patiëntenvoo
rlichting
of of health
gezondheids education
promotie




Begrip: Gezondheidsbevordering
 = individuen of groepen in staat stellen om controle te verwerven over
de determinanten van hun gezondheid.
 = combinatie van voorlichting en omgevingsveranderingen die gezond
gedrag en gezonde leef condities stimuleren.

 Doel: gezonde keuzes gemakkelijker maken en ongezonde minder
makkelijk maken
 Hoe:
 gezondheidseducatie
 omgevingsinterventies
 regels en afspraken
 zorg en begeleiding

Begrip: Ziektepreventie
 = voorkomen van een ziekte of aandoening
 3 soorten preventie:
 primaire preventie: voorkomen van gezondheidsprobleem of
aandoening
 secundaire preventie: vroegtijdig opsporen en behandelen van
ziekte (screening borstkanker)
 tertiaire preventie: voorkomen van verergering van een
bestaande ziekte (chemotherapie bij kankerpatiënten)

Begrip: Gezondheidsvoorlichting of health education
 Systematische en planmatige pogingen om het gedrag van
mensen doelgericht te veranderen door hen te motiveren tot ander,
gezonder gedrag (door veranderingen in kennis, attitudes en gedrag
aan te brengen) hetgeen in het belang is van de cliënt en uiteindelijk
leidt tot een verbetering van de gezondheidssituatie of van de
kansen op gezondheid.