MEDIARECHT
Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1 Wat is mediarecht? .................................................................................................................. 4
1.1 Mediarecht is complex .................................................................................................................................. 4
HOOFDSTUK 2 Vrijheid van meningsui@ng ...................................................................................................... 6
2.1 Bronnen ........................................................................................................................................................ 6
2.2 Grondslagen ................................................................................................................................................. 8
2.3 Toepassingsgebied ........................................................................................................................................ 9
HOOFDSTUK 3 Beperkingen op de vrijheid van meningsui@ng ....................................................................... 12
3.1 EVRM: inhoudelijk beperkingssysteem ....................................................................................................... 12
3.2 Grondwet: formeel beperkingssysteem ...................................................................................................... 13
HOOFDSTUK 4 Vrijheid van meningsui@ng vs recht op eerbiediging van het privéleven ................................. 17
4.1 Grenzen aan de vrijheid van meningsuiKng................................................................................................ 17
4.2 Privéleven ................................................................................................................................................... 17
4.3 EVRM: inhoudelijk beperkingssysteem ....................................................................................................... 18
4.4 Zes criteria .................................................................................................................................................. 20
HOOFDSTUK 5 Vrijheid van meningsui@ng vs gelijkheid ................................................................................ 24
5.1 Wat is ‘hate speech’/haatspraak? .............................................................................................................. 24
5.2 Impact......................................................................................................................................................... 25
5.3 Opzet........................................................................................................................................................... 29
HOOFDSTUK 6 Vrijheid van meningsui@ng vs kinderrechten.......................................................................... 33
6.1 Algemeen .................................................................................................................................................... 33
6.2 Strafwetboek .............................................................................................................................................. 33
6.3 Wet Filmkeuring (1920) .............................................................................................................................. 39
6.4 Vlaams Mediadecreet ................................................................................................................................. 40
6.5 AVG en Wet Gegevensbescherming ............................................................................................................ 42
6.6 Digitaledienstenverordening (DSA) ............................................................................................................. 43
HOOFDSTUK 7 Overheidsregulering audiovisuele media in Vlaanderen......................................................... 44
7.1 Algemeen .................................................................................................................................................... 44
7.2 Rechtvaardiging .......................................................................................................................................... 44
1
, 7.3 Mediadecreet.............................................................................................................................................. 46
7.4 Verordening Mediavrijheid ......................................................................................................................... 56
HOOFDSTUK 8 Zelfregulering en deontologie ................................................................................................ 57
8.1 Overheidsregulering versus zelfregulering ................................................................................................. 57
8.2 Zelfregulering in Vlaanderen ...................................................................................................................... 57
8.3 Raad voor de JournalisKek .......................................................................................................................... 58
8.4 Jury voor ethische prakKjken inzake reclame (JEP) ..................................................................................... 59
HOOFDSTUK 9 Auteursrechten en naburige rechten ...................................................................................... 60
9.1 Inleiding ...................................................................................................................................................... 60
9.2 Grondslagen ............................................................................................................................................... 61
9.3 Bronnen ...................................................................................................................................................... 62
9.4 Principes Belgisch auteursrecht .................................................................................................................. 62
HOOFDSTUK 10 De Europese interne markt en de media .............................................................................. 67
10.1 Inleiding .................................................................................................................................................... 67
10.2 Vrijheid van mededinging ......................................................................................................................... 67
10.3 Vrijheid van verkeer .................................................................................................................................. 72
2
,Contactgegevens:
Overzicht lessen
- Deel I – fundamentele rechten
- Deel II – regulering van de media
- Deel III – de Europese interne markt
- Oefeningen en vragen
Lesmateriaal
- Slides en persoonlijke nota’s
- Handboek Mediarecht
§ Universitas www.cursusdienst.be
§ binnenkort beschikbaar
§ kennen wat in de les besproken
• Wetgevingsbundel (Universitas)
à MOET je meenemen op examen
à enkel onderlijnen/markeren met fluo en post-its (niets schrijven: niet op de bundel en ook
niet op post-its): dit wordt gecontroleerd op het examen (examenfraude)!
à niet tweedehands, want verandert elk jaar
Leerdoelen en examen
1. Juridische problemen kunnen herkennen
2. Juridische vragen kunnen oplossen
à Examen
• schriRelijk
• gesloten boek (geen nota’s, slides of handboek toegestaan op examen)
• wetgevingsbundel meenemen naar examen
• o.a. casusvraag (met subvragen)
3
, HOOFDSTUK 1 Wat is mediarecht?
1.1 Mediarecht is complex
Mediarecht: het geheel van regels en beginselen die van toepassing zijn op het fenomeen ‘media’ in
de ruimste zin van het woord
• Zowel oude als nieuwe media
o Oude media: In de 19e en 20e eeuw waren kranten, opera, theater, radio en cinema
belangrijke middelen om liberale en democraXsche ideeën te verspreiden, bijvoorbeeld
Xjdens de (Franse) revoluXes.
o Nieuwe media: In de 21e eeuw domineren het internet en sociale media zoals Facebook,
YouTube, TikTok, Ne]lix en Disney. Deze pla]orms hebben een grote impact op tradiXonele
media, trekken publiek weg en verminderen hun inkomsten. Zo is het aantal kranten in de
Verenigde Staten in de afgelopen twinXg jaar gehalveerd.
o Toekomst van tradiXonele media ligt in onze handen (kranten, radio, tv-zenders), Hoewel de
VRT deels wordt ondersteund door subsidies, kunnen veel andere mediakanalen niet
overleven als kranten niet gelezen worden. Dit is zorgwekkend: medewerkers kunnen hun
baan verliezen en de democraXe kan eronder lijden als tradiXonele nieuwsmedia
verdwijnen.
• Zowel verspreiders als makers van boodschappen (media in technische zin en ‘content
providers’) à kunnen samenvallen = convergenCe
o Verspreiders: dienstenverdelers: Telenet, Proximus + videopla5ormen
o Makers: auteurs, journalisten, reclamebureaus, influencers
o Samenvallen: bij krant, VRT die zowel programma’s maakt en koopt. Telenet die samenwerkt
met DPG: Streamz
MEDIARECHT IS COMPLEX: 3 REDENEN
1. ConXnu nieuwe uitdagingen en ontwikkelingen
• Liberalisering van de markt
à Vroeger was er maar 1 post (openbare omroep) op tv.
à Nu: meer spelers (3 omroeporganisaXes), meer concurrenXe (Proximus vs Telenet), meer
conflicten
• Technologische ontwikkelingen
à Reclame doorspoelen, smart-tv’s (Ne]lix/Disney: prominent ingebouwd), AI (tast producXe
aan), opkomst internet (er is super veel concurrenXe) …
à DistribuXe (doorgestort abonnement geld van Telenet/Proximus aan omroeporganisaXes) en
reclame-inkomsten zijn zeer belangrijk
à Recht holt achter feiten aan en past zich dus ook voortdurend aan.
2. Conflicterende belangen
• Principe = vrijheid van meningsuiCng
<> Kan botsen
• Andere grondrechten: privacy, gelijkheid, kinderrechten, eerlijk proces…
• Waar ligt de grens van de meningsuiXng en de andere rechten, is iets strafbaar of niet?
4
Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1 Wat is mediarecht? .................................................................................................................. 4
1.1 Mediarecht is complex .................................................................................................................................. 4
HOOFDSTUK 2 Vrijheid van meningsui@ng ...................................................................................................... 6
2.1 Bronnen ........................................................................................................................................................ 6
2.2 Grondslagen ................................................................................................................................................. 8
2.3 Toepassingsgebied ........................................................................................................................................ 9
HOOFDSTUK 3 Beperkingen op de vrijheid van meningsui@ng ....................................................................... 12
3.1 EVRM: inhoudelijk beperkingssysteem ....................................................................................................... 12
3.2 Grondwet: formeel beperkingssysteem ...................................................................................................... 13
HOOFDSTUK 4 Vrijheid van meningsui@ng vs recht op eerbiediging van het privéleven ................................. 17
4.1 Grenzen aan de vrijheid van meningsuiKng................................................................................................ 17
4.2 Privéleven ................................................................................................................................................... 17
4.3 EVRM: inhoudelijk beperkingssysteem ....................................................................................................... 18
4.4 Zes criteria .................................................................................................................................................. 20
HOOFDSTUK 5 Vrijheid van meningsui@ng vs gelijkheid ................................................................................ 24
5.1 Wat is ‘hate speech’/haatspraak? .............................................................................................................. 24
5.2 Impact......................................................................................................................................................... 25
5.3 Opzet........................................................................................................................................................... 29
HOOFDSTUK 6 Vrijheid van meningsui@ng vs kinderrechten.......................................................................... 33
6.1 Algemeen .................................................................................................................................................... 33
6.2 Strafwetboek .............................................................................................................................................. 33
6.3 Wet Filmkeuring (1920) .............................................................................................................................. 39
6.4 Vlaams Mediadecreet ................................................................................................................................. 40
6.5 AVG en Wet Gegevensbescherming ............................................................................................................ 42
6.6 Digitaledienstenverordening (DSA) ............................................................................................................. 43
HOOFDSTUK 7 Overheidsregulering audiovisuele media in Vlaanderen......................................................... 44
7.1 Algemeen .................................................................................................................................................... 44
7.2 Rechtvaardiging .......................................................................................................................................... 44
1
, 7.3 Mediadecreet.............................................................................................................................................. 46
7.4 Verordening Mediavrijheid ......................................................................................................................... 56
HOOFDSTUK 8 Zelfregulering en deontologie ................................................................................................ 57
8.1 Overheidsregulering versus zelfregulering ................................................................................................. 57
8.2 Zelfregulering in Vlaanderen ...................................................................................................................... 57
8.3 Raad voor de JournalisKek .......................................................................................................................... 58
8.4 Jury voor ethische prakKjken inzake reclame (JEP) ..................................................................................... 59
HOOFDSTUK 9 Auteursrechten en naburige rechten ...................................................................................... 60
9.1 Inleiding ...................................................................................................................................................... 60
9.2 Grondslagen ............................................................................................................................................... 61
9.3 Bronnen ...................................................................................................................................................... 62
9.4 Principes Belgisch auteursrecht .................................................................................................................. 62
HOOFDSTUK 10 De Europese interne markt en de media .............................................................................. 67
10.1 Inleiding .................................................................................................................................................... 67
10.2 Vrijheid van mededinging ......................................................................................................................... 67
10.3 Vrijheid van verkeer .................................................................................................................................. 72
2
,Contactgegevens:
Overzicht lessen
- Deel I – fundamentele rechten
- Deel II – regulering van de media
- Deel III – de Europese interne markt
- Oefeningen en vragen
Lesmateriaal
- Slides en persoonlijke nota’s
- Handboek Mediarecht
§ Universitas www.cursusdienst.be
§ binnenkort beschikbaar
§ kennen wat in de les besproken
• Wetgevingsbundel (Universitas)
à MOET je meenemen op examen
à enkel onderlijnen/markeren met fluo en post-its (niets schrijven: niet op de bundel en ook
niet op post-its): dit wordt gecontroleerd op het examen (examenfraude)!
à niet tweedehands, want verandert elk jaar
Leerdoelen en examen
1. Juridische problemen kunnen herkennen
2. Juridische vragen kunnen oplossen
à Examen
• schriRelijk
• gesloten boek (geen nota’s, slides of handboek toegestaan op examen)
• wetgevingsbundel meenemen naar examen
• o.a. casusvraag (met subvragen)
3
, HOOFDSTUK 1 Wat is mediarecht?
1.1 Mediarecht is complex
Mediarecht: het geheel van regels en beginselen die van toepassing zijn op het fenomeen ‘media’ in
de ruimste zin van het woord
• Zowel oude als nieuwe media
o Oude media: In de 19e en 20e eeuw waren kranten, opera, theater, radio en cinema
belangrijke middelen om liberale en democraXsche ideeën te verspreiden, bijvoorbeeld
Xjdens de (Franse) revoluXes.
o Nieuwe media: In de 21e eeuw domineren het internet en sociale media zoals Facebook,
YouTube, TikTok, Ne]lix en Disney. Deze pla]orms hebben een grote impact op tradiXonele
media, trekken publiek weg en verminderen hun inkomsten. Zo is het aantal kranten in de
Verenigde Staten in de afgelopen twinXg jaar gehalveerd.
o Toekomst van tradiXonele media ligt in onze handen (kranten, radio, tv-zenders), Hoewel de
VRT deels wordt ondersteund door subsidies, kunnen veel andere mediakanalen niet
overleven als kranten niet gelezen worden. Dit is zorgwekkend: medewerkers kunnen hun
baan verliezen en de democraXe kan eronder lijden als tradiXonele nieuwsmedia
verdwijnen.
• Zowel verspreiders als makers van boodschappen (media in technische zin en ‘content
providers’) à kunnen samenvallen = convergenCe
o Verspreiders: dienstenverdelers: Telenet, Proximus + videopla5ormen
o Makers: auteurs, journalisten, reclamebureaus, influencers
o Samenvallen: bij krant, VRT die zowel programma’s maakt en koopt. Telenet die samenwerkt
met DPG: Streamz
MEDIARECHT IS COMPLEX: 3 REDENEN
1. ConXnu nieuwe uitdagingen en ontwikkelingen
• Liberalisering van de markt
à Vroeger was er maar 1 post (openbare omroep) op tv.
à Nu: meer spelers (3 omroeporganisaXes), meer concurrenXe (Proximus vs Telenet), meer
conflicten
• Technologische ontwikkelingen
à Reclame doorspoelen, smart-tv’s (Ne]lix/Disney: prominent ingebouwd), AI (tast producXe
aan), opkomst internet (er is super veel concurrenXe) …
à DistribuXe (doorgestort abonnement geld van Telenet/Proximus aan omroeporganisaXes) en
reclame-inkomsten zijn zeer belangrijk
à Recht holt achter feiten aan en past zich dus ook voortdurend aan.
2. Conflicterende belangen
• Principe = vrijheid van meningsuiCng
<> Kan botsen
• Andere grondrechten: privacy, gelijkheid, kinderrechten, eerlijk proces…
• Waar ligt de grens van de meningsuiXng en de andere rechten, is iets strafbaar of niet?
4
