Histopathologie
Samenvatting — partim Ferdinande
1. Pathologie van de cel
2. Repair en regeneratie
3. Hemodynamische stoornissen
4. Inflammatie en immunopathologie
, 1. Pathologie van de cel
Homeostase = evenwicht tussen functie en structuur. Adaptatie = reversibele functionele en structurele
respons die leidt tot een nieuwe steady state. Celschade kan reversibel of irreversibel zijn. Celdood kan
fysiologisch of pathologisch zijn. Onvoldoende adaptatie leidt tot celschade; ernstige/progressieve schade
leidt tot irreversibele schade en celdood (apoptose of necrose), of tot maligne ontaarding.
Adaptatie van cellulaire groei en differentiatie
Reversibele respons op extreme fysiologische stress of pathologische stimuli: veranderingen in celgroei,
celgrootte of differentiatie, intracellulaire accumulatie of diverse moleculaire mechanismen.
Hypertrofie
Toename in celgrootte (en dus ook orgaanvolume), met verhoogde synthese van structurele componenten.
Oorzaak: verhoogde functionele behoefte (vb. gewichten heffen) of hormonale stimulatie. Kan fysiologisch of
pathologisch zijn.
●
Fysiologisch: uterus na zwangerschap.
●
Pathologisch: hoge bloeddruk geeft het hart een hogere workload; hieraan zijn grenzen — kan leiden tot
celschade → celdood → hartfalen → uiteindelijk plotse dood.
Hyperplasie
Toename in celdeling door groeifactoren; proliferatie van mature cellen onder invloed van groeifactoren, of
regeneratie afkomstig van stamcellen.
●
Fysiologisch: door hormonen (vb. borstklierweefsel bij een vrouw die borstvoeding geeft) of
compensatoir (vb. lever na transplantatie).
●
Pathologisch: door extreme hormonale stimulatie of groeifactoren, of door verlies van controle over de
normale controlemechanismen van celgroei (een kankercel kan gaan prolifereren). Vb.:
endometriumcarcinoom, verruca vulgaris (wrat).
Atrofie
Afname van volume van een orgaan of weefsel door afname in celgrootte en aantal cellen, via verminderde
eiwitsynthese en verhoogde eiwitafbraak. Kan fysiologisch of pathologisch zijn.
●
Oorzaken: verminderde werkbelasting, denervatie-atrofie, ischemie, onvoldoende voeding, verlies van
endocriene stimulatie, druk.
●
Vb.: borstklier bij de post-menopauzale vrouw.
Metaplasie
Reversibele wijziging waarbij een gedifferentieerd celtype vervangen wordt door een ander gedifferentieerd
celtype (adaptatie). Komt voor bij precursorcellen (stamcellen of reservecellen in epitheel, ongedifferentieerde
mesenchymale cellen in bindweefsel) onder invloed van cytokines, groeifactoren en ECM-componenten.
●
Squameuze metaplasie bij rokers: zorgt voor functieverlies; maligne transformatie is mogelijk. Kan als
precursorletsel dienen voor een invasief plaveiselcarcinoom (micro-invasief plaveiselcelcarcinoom =
doorbraak doorheen de basale membraan).
●
Barrett-oesofagus: reflux zorgt voor veel blootstelling aan maagzuur in de slokdarm → het distale
plaveiselepitheel wordt glandulair epitheel dat beter tegen zuur kan (glandulair epitheel produceert
beschermend slijm; deze slijmklieren kunnen ontaarden in een kwaadaardige tumor) → verhoogd risico op
slokdarmadenocarcinoom (endoscopische follow-up met bioptname noodzakelijk). Men kan laaggradige of
hooggradige dysplasie terugvinden; hooggradig betekent dat het irreversibel is.
Intracellulaire accumulaties
Ontstaan door een abnormaal metabolisme van een normale endogene substantie, door mutaties die
wijzigingen in eiwitaanmaak en -transport veroorzaken, of door depositie van een abnormaal exogeen
product.
Samenvatting — partim Ferdinande
1. Pathologie van de cel
2. Repair en regeneratie
3. Hemodynamische stoornissen
4. Inflammatie en immunopathologie
, 1. Pathologie van de cel
Homeostase = evenwicht tussen functie en structuur. Adaptatie = reversibele functionele en structurele
respons die leidt tot een nieuwe steady state. Celschade kan reversibel of irreversibel zijn. Celdood kan
fysiologisch of pathologisch zijn. Onvoldoende adaptatie leidt tot celschade; ernstige/progressieve schade
leidt tot irreversibele schade en celdood (apoptose of necrose), of tot maligne ontaarding.
Adaptatie van cellulaire groei en differentiatie
Reversibele respons op extreme fysiologische stress of pathologische stimuli: veranderingen in celgroei,
celgrootte of differentiatie, intracellulaire accumulatie of diverse moleculaire mechanismen.
Hypertrofie
Toename in celgrootte (en dus ook orgaanvolume), met verhoogde synthese van structurele componenten.
Oorzaak: verhoogde functionele behoefte (vb. gewichten heffen) of hormonale stimulatie. Kan fysiologisch of
pathologisch zijn.
●
Fysiologisch: uterus na zwangerschap.
●
Pathologisch: hoge bloeddruk geeft het hart een hogere workload; hieraan zijn grenzen — kan leiden tot
celschade → celdood → hartfalen → uiteindelijk plotse dood.
Hyperplasie
Toename in celdeling door groeifactoren; proliferatie van mature cellen onder invloed van groeifactoren, of
regeneratie afkomstig van stamcellen.
●
Fysiologisch: door hormonen (vb. borstklierweefsel bij een vrouw die borstvoeding geeft) of
compensatoir (vb. lever na transplantatie).
●
Pathologisch: door extreme hormonale stimulatie of groeifactoren, of door verlies van controle over de
normale controlemechanismen van celgroei (een kankercel kan gaan prolifereren). Vb.:
endometriumcarcinoom, verruca vulgaris (wrat).
Atrofie
Afname van volume van een orgaan of weefsel door afname in celgrootte en aantal cellen, via verminderde
eiwitsynthese en verhoogde eiwitafbraak. Kan fysiologisch of pathologisch zijn.
●
Oorzaken: verminderde werkbelasting, denervatie-atrofie, ischemie, onvoldoende voeding, verlies van
endocriene stimulatie, druk.
●
Vb.: borstklier bij de post-menopauzale vrouw.
Metaplasie
Reversibele wijziging waarbij een gedifferentieerd celtype vervangen wordt door een ander gedifferentieerd
celtype (adaptatie). Komt voor bij precursorcellen (stamcellen of reservecellen in epitheel, ongedifferentieerde
mesenchymale cellen in bindweefsel) onder invloed van cytokines, groeifactoren en ECM-componenten.
●
Squameuze metaplasie bij rokers: zorgt voor functieverlies; maligne transformatie is mogelijk. Kan als
precursorletsel dienen voor een invasief plaveiselcarcinoom (micro-invasief plaveiselcelcarcinoom =
doorbraak doorheen de basale membraan).
●
Barrett-oesofagus: reflux zorgt voor veel blootstelling aan maagzuur in de slokdarm → het distale
plaveiselepitheel wordt glandulair epitheel dat beter tegen zuur kan (glandulair epitheel produceert
beschermend slijm; deze slijmklieren kunnen ontaarden in een kwaadaardige tumor) → verhoogd risico op
slokdarmadenocarcinoom (endoscopische follow-up met bioptname noodzakelijk). Men kan laaggradige of
hooggradige dysplasie terugvinden; hooggradig betekent dat het irreversibel is.
Intracellulaire accumulaties
Ontstaan door een abnormaal metabolisme van een normale endogene substantie, door mutaties die
wijzigingen in eiwitaanmaak en -transport veroorzaken, of door depositie van een abnormaal exogeen
product.
