Jurist in Conflict 1
Inleiding burgerlijk procesrecht
Burgerlijk procesrecht: ziet op de manier waarop procedures binnen het
burgerlijk recht moeten verlopen, zoals welke gerechtelijke procedure wordt
gestart, partijen en welke regels gelden. Komt voortuit de wet,
verdragen/Europese regelgeving en jurisprudentie.
- Materieel procesrecht: gaat over de inhoud van rechten en plichten
tussen burgers (of overheid). Het bepaalt wat je rechten zijn, wanneer
iemand iets moet doen, nalaten of vergoeden. Bijv. is deze overeenkomst
geldig of wie is de eigenaar van een zaak?
- Formeel procesrecht: gaat over de manier waarop een procedure moet
worden gevoerd. Bijv. hoe kunnen rechten worden afgedwongen bij de
rechter en aan welke regels moeten partijen zich houden?
Functies burgerlijk procesrecht:
1. Het realiseren en beïnvloeden van materiele rechten en plichten:
omvat het effectueren, vaststellen, tot stand brengen, wijzigen en het
beëindigen van rechten en plichten.
2. De preventiefunctie: het voorkomen van een gerechtelijke procedure.
Het burgerlijk procesrecht biedt deze mogelijkheid, zoals het starten van
een gerechtelijke procedure kan preventieve werking hebben. Onder
dreiging van een gerechtelijke procedure zijn mensen vaak bereid om
(alsnog) vrijwillig hun verplichtingen na te komen. In deze fase komen
partijen soms tot een oplossing buiten de rechter om.
3. Eigenrichting (oog om oog, tand om tand): Het voorkomen van
eigenrichting. Houdt in dat een persoon zelf zijn recht gaat halen zonder
dat hij daar wettelijk tot bevoegd is. Door de mogelijkheden tot
handhaving van het burgerlijk procesrecht, wordt eigenrichting zoveel
mogelijk voorkomen.
Algemene uitgangspunten:
1. Onafhankelijke en onpartijdige rechter: de onafhankelijkheid betekent
dat de rechter geen verantwoording verschuldigd is aan de overheid,
andere rechters of het gerechtsbestuur. De onpartijdigheid houdt in dat de
rechter objectief en onbevooroordeeld oordelen.
Wraking, art. 36 RV: wekt de rechter de schijn van partijdigheid?
Dan kun je rechter wraken. Er moeten wel feiten of omstandigheden
zijn waardoor dit beeld is ontstaan.
Verschoning, art. 40 RV: als een rechter zelf van mening is dat zij
niet onpartijdig kan zijn, dan kan zij verzoeken zich te laten
vervangen door een andere rechter, bijv. als zij de procespartijen
persoonlijk kent.
2. Beginsel van hoor en wederhoor (gelijkheidsbeginsel), art. 19 RV:
partijen moeten in de gelegenheid worden gesteld om hun standpunten in
de zaak naar voren te brengen.
3. Recht op rechtspraak en rechtsbijstand, art. 17, 18 en 112 GW:
houdt in dat iedereen een rechtelijke procedure moet kunnen beginnen en
dat iedereen recht heeft op juridische bijstand.
4. Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn, art. 20 RV:
bepaalt dat de behandeling en beslissing binnen een redelijke termijn moet
plaatsvinden. De rechter en partijen moeten onredelijke vertraging van de
zaak voorkomen.
,Gerechtelijke instanties, art. 2 Wet RO: Nederland kent 3 soorten gerechten.
1. De rechtbank, art. 1 Wet RI: de laagste rechter in Nederland. In eerste
aanleg worden zaken door de rechtbank behandeld.
11 rechtbanken/arrondissementen.
2. Het gerechtshof: Het gerechtshof is een feitenrechter. Het hof bekijkt de
hele zaak inclusief de feiten opnieuw en behandelt de zaak. De grenzen die
partijen aan het hoger beroep stellen is bepalend.
4 gerechtshoven/ressorts.
3. De Hoge Raad: de hoogste rechter en kent er maar 1. De HR is een
cassatierechter, zij beoordelen niet de feiten. Ze beoordelen alleen of het
gerechtshof de voorgeschreven procedure heeft gevolgd en of het recht
juist is toegepast.
Gronden vernietiging arrest door HR, art. 30 RV en art. 79 Wet
RO: bij onvoldoende motivering, schending van het recht of verzuim
vormen waarbij nietigheid volgt.
Inleidende processtukken: De hoofdregel is dagvaarding, tenzij de (materiele)
wet een verzoekschrift is voorgeschreven, bijv. zaken derde titel RV en
ambtshalve zaken.
1. Dagvaardingsprocedure, art. 78 RV: begint met een dagvaarding, een
officieel schriftelijke oproep van de eiser richting de gedaagde om op
zitting te komen verschijnen.
De procedure begint op het moment dat de dagvaarding door de
deurwaarder aan de gedaagde de dagvaarding overhandigt, art. 45 en
art. 111 lid 1 RV.
Betekenen, art. 46 lid 1 RV: het overhandigen van de dagvaarding
aan de gedaagde.
Functies van de dagvaarding: van belang dat de gedaagde
bepaalde informatie weet zodat hij weet wat er van hem wordt
verwacht.
1. Oproepingsfunctie: het oproepen van de tegenpartij om de verschijnen
op de genoemde datum bij de daarin aangegeven rechter.
2. Informatiefunctie: het mededelen aan de gedaagde van de eis en de
redenen.
2. Verzoekschriftprocedure, art. 261 RV: ook wel het rekest genoemd.
Een stuk waarmee de procedure begint. Het is toegankelijker en minder
formeel dan de dagvaarding.
Herkenbaarheid: in wetsartikelen komt voor ‘op verzoek van’, ‘bij
verzoekschrift’ of ‘met het verzoek.’
Rechtstreeks, art. 278 lid 2 RV: hoeft te worden betekend door
de deurwaarder maar wordt dor de verzoekende partij bij de griffie
ingediend. Het uitgangspunt is dat de oproeping plaatsvindt bij
‘gewone’ brief van de griffier, art. 271 e.v. RV.
Functies van het verzoekschrift: andere invulling dan bij de
dagvaardingsprocedure.
1. Oproepingsfunctie: griffier zorgt voor oproeping van de wederpartij.
Daarbij stuurt de griffier van de rechtbank een afschrift van het
verzoekschrift mee art. 279 lid 1 en 2 RV. Daarnaast bepaalt de oproeping
of de verwerende partij griffierecht verschuldigd is.
2. Informatiefunctie, art. 276 lid 2 RV: de oproeping bepaalt ook of de
verwerende partij griffierecht verschuldigd is. Ook de verzoeker is verplicht
om griffierecht te betalen, art. 282a RV.
, Absolute en relatieve competentie:
ook wel de bevoegdheid van de rechter.
Absolute competentie: welke rechtelijke instantie is bevoegd om een zaak te
behandelen?
De rechtbank, art. 42 Wet RO: in eerste aanleg neemt de rechtbank
kennis van alle burgerlijke zaken.
Gerechtshof, art. 60 lid 1 Wet RO: gerechtshoven oordelen in hoger
beroep over de daarvoor vatbare vonnissen, beschikkingen en uitspraken
in burgerlijke zaken van de rechtbanken in hun ressort.
De Hoge Raad, art. 78 lid 1 Wet RO: de HR neemt kennis van het
beroep in cassatie tegen handelingen, arresten, vonnissen en
beschikkingen van de gerechtshoven.
Verkeerde rechter, art. 72 en 73 RV: bij een onbevoegde rechter wijst
hij de zaak door naar de rechter die wel absoluut bevoegd is.
De kantonrechter, art. 47 Wet RO en art. 93 RV: als de rechtbank
bevoegd is, art. 42 Wet RO, dan zal de kantonrechter in bepaalde situaties de
zaak behandelen.
1. Waardevorderingen: vorderingen van max. 25.000-, (inclusief rente).
2. Onbepaalde waardevorderingen: bij zaken van onbepaalde waarde maar er
aanwijzingen zijn dat dit max. tot 25.000-, is.
3. Aardzaken: arbeidszaken, huurzaken,
consumentenkoop(krediet)overeenkomsten (hoogte van de vorderingen
spelen geen rol).
4. Pachtzaken, art. 1019j RV: overeenkomsten over opstallen en agrarische
grond.
5. Indien de wet dit bepaalt.
Absolute competentie verzoekschriftprocedure: titel 3
verzoekschriftprocedure kent geen soortgelijke artikelen zoals art. 93 RV die ziet
op de dagvaardingsprocedure.
De kantonrechter: is bevoegd als dit in het wetsartikel staat. Dit wordt
direct benoemd in het artikel die betrekking hebben op het onderwerp van
het verzoekschrift.
Bijv. art. 7:671b en 7:671c BW: ‘kantonrechter kan de
arbeidsovereenkomst ontbinden als..’
Relatieve competentie: welke locatie van het gerecht is bevoegd om de zaak
te behandelen?
Hoofdregel, art. 99 lid 1 RV: in beginsel is de rechter van de
woonplaats van de gedaagde bevoegd.
zie ook art. 100 t/m 109 RV als de eiser vraagt naar een andere rechtbank
dan die in de woonplaats van de gedaagde voor medebevoegdheid en
uitsluitende bevoegdheid zaken.
Besluit Zittingsplaatsen Gerechten: bepaalt welke zittingslocatie de
zaak behandelt zal worden aan de hand van de relatief bevoegde
rechtbank.
Verkeerd gerecht, art. 110 lid 2 RV: de rechter verwijst de zaak naar
de rechter die wel relatief bevoegd is.
Relatieve competentie verzoekschriftprocedure:
Inleiding burgerlijk procesrecht
Burgerlijk procesrecht: ziet op de manier waarop procedures binnen het
burgerlijk recht moeten verlopen, zoals welke gerechtelijke procedure wordt
gestart, partijen en welke regels gelden. Komt voortuit de wet,
verdragen/Europese regelgeving en jurisprudentie.
- Materieel procesrecht: gaat over de inhoud van rechten en plichten
tussen burgers (of overheid). Het bepaalt wat je rechten zijn, wanneer
iemand iets moet doen, nalaten of vergoeden. Bijv. is deze overeenkomst
geldig of wie is de eigenaar van een zaak?
- Formeel procesrecht: gaat over de manier waarop een procedure moet
worden gevoerd. Bijv. hoe kunnen rechten worden afgedwongen bij de
rechter en aan welke regels moeten partijen zich houden?
Functies burgerlijk procesrecht:
1. Het realiseren en beïnvloeden van materiele rechten en plichten:
omvat het effectueren, vaststellen, tot stand brengen, wijzigen en het
beëindigen van rechten en plichten.
2. De preventiefunctie: het voorkomen van een gerechtelijke procedure.
Het burgerlijk procesrecht biedt deze mogelijkheid, zoals het starten van
een gerechtelijke procedure kan preventieve werking hebben. Onder
dreiging van een gerechtelijke procedure zijn mensen vaak bereid om
(alsnog) vrijwillig hun verplichtingen na te komen. In deze fase komen
partijen soms tot een oplossing buiten de rechter om.
3. Eigenrichting (oog om oog, tand om tand): Het voorkomen van
eigenrichting. Houdt in dat een persoon zelf zijn recht gaat halen zonder
dat hij daar wettelijk tot bevoegd is. Door de mogelijkheden tot
handhaving van het burgerlijk procesrecht, wordt eigenrichting zoveel
mogelijk voorkomen.
Algemene uitgangspunten:
1. Onafhankelijke en onpartijdige rechter: de onafhankelijkheid betekent
dat de rechter geen verantwoording verschuldigd is aan de overheid,
andere rechters of het gerechtsbestuur. De onpartijdigheid houdt in dat de
rechter objectief en onbevooroordeeld oordelen.
Wraking, art. 36 RV: wekt de rechter de schijn van partijdigheid?
Dan kun je rechter wraken. Er moeten wel feiten of omstandigheden
zijn waardoor dit beeld is ontstaan.
Verschoning, art. 40 RV: als een rechter zelf van mening is dat zij
niet onpartijdig kan zijn, dan kan zij verzoeken zich te laten
vervangen door een andere rechter, bijv. als zij de procespartijen
persoonlijk kent.
2. Beginsel van hoor en wederhoor (gelijkheidsbeginsel), art. 19 RV:
partijen moeten in de gelegenheid worden gesteld om hun standpunten in
de zaak naar voren te brengen.
3. Recht op rechtspraak en rechtsbijstand, art. 17, 18 en 112 GW:
houdt in dat iedereen een rechtelijke procedure moet kunnen beginnen en
dat iedereen recht heeft op juridische bijstand.
4. Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn, art. 20 RV:
bepaalt dat de behandeling en beslissing binnen een redelijke termijn moet
plaatsvinden. De rechter en partijen moeten onredelijke vertraging van de
zaak voorkomen.
,Gerechtelijke instanties, art. 2 Wet RO: Nederland kent 3 soorten gerechten.
1. De rechtbank, art. 1 Wet RI: de laagste rechter in Nederland. In eerste
aanleg worden zaken door de rechtbank behandeld.
11 rechtbanken/arrondissementen.
2. Het gerechtshof: Het gerechtshof is een feitenrechter. Het hof bekijkt de
hele zaak inclusief de feiten opnieuw en behandelt de zaak. De grenzen die
partijen aan het hoger beroep stellen is bepalend.
4 gerechtshoven/ressorts.
3. De Hoge Raad: de hoogste rechter en kent er maar 1. De HR is een
cassatierechter, zij beoordelen niet de feiten. Ze beoordelen alleen of het
gerechtshof de voorgeschreven procedure heeft gevolgd en of het recht
juist is toegepast.
Gronden vernietiging arrest door HR, art. 30 RV en art. 79 Wet
RO: bij onvoldoende motivering, schending van het recht of verzuim
vormen waarbij nietigheid volgt.
Inleidende processtukken: De hoofdregel is dagvaarding, tenzij de (materiele)
wet een verzoekschrift is voorgeschreven, bijv. zaken derde titel RV en
ambtshalve zaken.
1. Dagvaardingsprocedure, art. 78 RV: begint met een dagvaarding, een
officieel schriftelijke oproep van de eiser richting de gedaagde om op
zitting te komen verschijnen.
De procedure begint op het moment dat de dagvaarding door de
deurwaarder aan de gedaagde de dagvaarding overhandigt, art. 45 en
art. 111 lid 1 RV.
Betekenen, art. 46 lid 1 RV: het overhandigen van de dagvaarding
aan de gedaagde.
Functies van de dagvaarding: van belang dat de gedaagde
bepaalde informatie weet zodat hij weet wat er van hem wordt
verwacht.
1. Oproepingsfunctie: het oproepen van de tegenpartij om de verschijnen
op de genoemde datum bij de daarin aangegeven rechter.
2. Informatiefunctie: het mededelen aan de gedaagde van de eis en de
redenen.
2. Verzoekschriftprocedure, art. 261 RV: ook wel het rekest genoemd.
Een stuk waarmee de procedure begint. Het is toegankelijker en minder
formeel dan de dagvaarding.
Herkenbaarheid: in wetsartikelen komt voor ‘op verzoek van’, ‘bij
verzoekschrift’ of ‘met het verzoek.’
Rechtstreeks, art. 278 lid 2 RV: hoeft te worden betekend door
de deurwaarder maar wordt dor de verzoekende partij bij de griffie
ingediend. Het uitgangspunt is dat de oproeping plaatsvindt bij
‘gewone’ brief van de griffier, art. 271 e.v. RV.
Functies van het verzoekschrift: andere invulling dan bij de
dagvaardingsprocedure.
1. Oproepingsfunctie: griffier zorgt voor oproeping van de wederpartij.
Daarbij stuurt de griffier van de rechtbank een afschrift van het
verzoekschrift mee art. 279 lid 1 en 2 RV. Daarnaast bepaalt de oproeping
of de verwerende partij griffierecht verschuldigd is.
2. Informatiefunctie, art. 276 lid 2 RV: de oproeping bepaalt ook of de
verwerende partij griffierecht verschuldigd is. Ook de verzoeker is verplicht
om griffierecht te betalen, art. 282a RV.
, Absolute en relatieve competentie:
ook wel de bevoegdheid van de rechter.
Absolute competentie: welke rechtelijke instantie is bevoegd om een zaak te
behandelen?
De rechtbank, art. 42 Wet RO: in eerste aanleg neemt de rechtbank
kennis van alle burgerlijke zaken.
Gerechtshof, art. 60 lid 1 Wet RO: gerechtshoven oordelen in hoger
beroep over de daarvoor vatbare vonnissen, beschikkingen en uitspraken
in burgerlijke zaken van de rechtbanken in hun ressort.
De Hoge Raad, art. 78 lid 1 Wet RO: de HR neemt kennis van het
beroep in cassatie tegen handelingen, arresten, vonnissen en
beschikkingen van de gerechtshoven.
Verkeerde rechter, art. 72 en 73 RV: bij een onbevoegde rechter wijst
hij de zaak door naar de rechter die wel absoluut bevoegd is.
De kantonrechter, art. 47 Wet RO en art. 93 RV: als de rechtbank
bevoegd is, art. 42 Wet RO, dan zal de kantonrechter in bepaalde situaties de
zaak behandelen.
1. Waardevorderingen: vorderingen van max. 25.000-, (inclusief rente).
2. Onbepaalde waardevorderingen: bij zaken van onbepaalde waarde maar er
aanwijzingen zijn dat dit max. tot 25.000-, is.
3. Aardzaken: arbeidszaken, huurzaken,
consumentenkoop(krediet)overeenkomsten (hoogte van de vorderingen
spelen geen rol).
4. Pachtzaken, art. 1019j RV: overeenkomsten over opstallen en agrarische
grond.
5. Indien de wet dit bepaalt.
Absolute competentie verzoekschriftprocedure: titel 3
verzoekschriftprocedure kent geen soortgelijke artikelen zoals art. 93 RV die ziet
op de dagvaardingsprocedure.
De kantonrechter: is bevoegd als dit in het wetsartikel staat. Dit wordt
direct benoemd in het artikel die betrekking hebben op het onderwerp van
het verzoekschrift.
Bijv. art. 7:671b en 7:671c BW: ‘kantonrechter kan de
arbeidsovereenkomst ontbinden als..’
Relatieve competentie: welke locatie van het gerecht is bevoegd om de zaak
te behandelen?
Hoofdregel, art. 99 lid 1 RV: in beginsel is de rechter van de
woonplaats van de gedaagde bevoegd.
zie ook art. 100 t/m 109 RV als de eiser vraagt naar een andere rechtbank
dan die in de woonplaats van de gedaagde voor medebevoegdheid en
uitsluitende bevoegdheid zaken.
Besluit Zittingsplaatsen Gerechten: bepaalt welke zittingslocatie de
zaak behandelt zal worden aan de hand van de relatief bevoegde
rechtbank.
Verkeerd gerecht, art. 110 lid 2 RV: de rechter verwijst de zaak naar
de rechter die wel relatief bevoegd is.
Relatieve competentie verzoekschriftprocedure:
