Samenvatting Verpleegkundige Methodiek 2 | Pre- en postoperatieve zorgen | VIVES | 2025/26

Verpleegkundige methodiek 2 – deel Pre- en
postoperatieve zorgen, Urologie en Pijn

Hoofdstuk 1: pre- en postoperatieve zorgen

Pre-operatief

Opname en onthaal

Een opname die doelmatig verloopt en passende betrokkenheid vertoond, verlicht de angst en bevordert de
bereidheid tot meewerken van de zorgontvanger. Als de zorgontvanger de opname ervaart als achteloos
uitgevoerd, inefficiënt of buitengewoon onpersoonlijk, kan hij er angstiger door worden en minder bereid zijn
tot medewerking.

- Opname: het binnenkomen van een zorgontvanger in het ziekenhuis en de administratieve
activiteiten die het begin van een ziekenhuisverblijf inluidt
- Onthaal: de gastvrije verwelkoming van een zieke als mens, zodat hij zich zo goed mogelijk zou thuis
voelen in de voor hem vreemde wereld


Afhankelijk van het type chirurgie – 3 categorieën:

- Directe of peracute chirurgie: wordt z.s.m uitgevoerd vb. stelpen van een hevige inwendige bloeding
- Spoedeisende chirurgie: best binnen enkele uren, soms na doorverwijzen van de huisarts vb. acute
appendicitis, ingeklemde liesbreuk
- Electieve chirurgie: kan enige tijd uitgesteld worden vb. totale knieprothese

Patiënten kunnen op 3 manieren toegang tot het ziekenhuis verkrijgen:

- Outpatients: patiënten op consultatie of een behandeling op dagkliniek, worden niet opgenomen en
kan zowel op verwijzing van een huisarts, arts-specialist of op eigen initiatief
- Emergency patients: patiënten die onmiddellijke zorg nodig hebben en waarbij direct een opname
noodzakelijk is (rechtstreeks)
- Inpatients:
 Scheduled of gepland: patiënten die geen onmiddellijke zorg nodig hebben. Zij worden op een
wachtlijst geplaatst of krijgen een afspraak voor opname (ongeacht de termijn)
 Unscheduled of ongepland: patiënten die onmiddellijk worden opgenomen op basis van een
beslissing van de specialist op de polikliniek/dagkliniek (outpatient) of via spoed opgenomen
worden (urgent patiënten die op korte termijn zorg nodig hebben en worden opgenomen zodra
er een bed vrijkomt)




1

,Pre opname:

Voor de opnamedag

- Geplande patiënten
 Chirurg geeft informatie omtrent medisch luik, opname- en ontslagproces
 Risicopatiënten worden gescreend en de sociale dienst wordt op de hoogte gebracht
 De huisarts geeft een verwijsbrief mee aan de patiënt + stuurt deze door naar de chirurg
 De hulpverleners uit de thuiszorg nemen contact op met de sociale dienst voor het verschaffen
en/of opvragen van de relevante informatie

De opnamedag

- Geplande patiënten
 Patiënt meldt zich aan bij de aanmeld- en inschrijfbalie van het ziekenhuis
 Identificatie gebeurt snel en correct dmv de elektronische identiteitskaart
 Voor de inschrijving heeft de patiënt volgende documenten/informatie bij:
 Identiteitskaart
 Documenten van het ziekenfonds
 Documenten van de hospitalisatieverzekering
 Telefoon (GSM) nummer van de patiënt – buren, familie
 Naam behandelende art + gegevens van de huisarts
 Aanvraag mogelijk voor bemiddeling en/of taalbijstand, godsdienstige bijstand
 Na inschrijving wordt de patiënt doorverwezen naar de verpleegafdeling
 Er wordt een grondige medische en verpleegkundige anamnese afgenomen
 Elke patiënt op de verpleegafdeling krijgt een identificatiearmband  patiëntveiligheid

- Ongeplande patiënten (spoed)
 Op eigen initiatief, verwijzing huisarts, dringende geneeskundige verpeging
 Quick look: patiënt moet onmiddellijk gezien worden door de verpleegkundige om de
gezondheidstoestand en urgentiegraad in te schatten (triage)
 Acute patiënten rechtstreeks naar onderzoekskamer, nadien pas inschrijven
 Niet acuut: inschrijven aan spoedopname balie en wachten in wachtzaal
 Medisch dossier: minimaal in te vullen gegevens zijn de naam van verpleegkundige aan wie
patiënt is toegewezen, korte anamnses, aanduiden gevraagde onderzoeken, uitgevoerde
opdrachten, PM, infuusbeleid en medicatie, te contacteren personene, opnamedatum en uur

Pre-operatieve voorbereiding

Sommige pre-operatieve voorbereidingen kunnen al gebeuren via een vooropnamegesprek.

Informed consent !!!

- Patiënt moet ‘geïnformeerd’ mee instemmen  dient te weten waarom de ingreep dient te
gebeuren, wat deze juist inhoudt, wat de te verwachte resultaten zullen zijn en wat de mogelijke
complicaties zijn, mogelijke alternatieven en gevolgen van het weigeren van de voorgestelde ingreep
- Ook over het financiele aspect dient duidelijkheid te bestaan
- Naast het verschaffen van de nodige informatie, is het de taak van de arts om na te gaan of de
informatie werkelijk ‘ontvangen’ en begrepen is
- Een informed consent gebeurt mondeling, soms schriftelijk, op verzoek van de patiënt/arts
Chronische medicatie



2

,= ter preventie van postoperatieve complicaties moet sommige chronische medicatie gedurende een bepaalde
periode niet in genomen worden.

- Antidiabetica vb. Metformine® stoppen 24u voor ingreep en tot 48u erna
- Cardiovasculaire medicatie: afhankelijk van het medicament stoppen of verder geven
- Ademhalingstelsel vb. best puffen voor de ingreep
- Psychofarmaca vb. afhankelijk van het medicament stoppen of verder geven
- Antitrombotische behandelingen vb. Clexane 24u pre-op onderbreken
- Analgetica word verder gegeven op dag ingreep uitgezonderd NSAID’s

Premedicatie

- Ongeveer 1u voor de operatie toegediend met als doel, de preoperatieve sedatie van de patiënt te
bekomen (reduceren van angst of nervositeit) en ongewenste reacties van het vegetatieve
zenuwstelsel (ontstaan door de onrust) te verminderen
- De meest is een sederend product , soms in combinatie met een parasympaticusremmend product
 Sederend product : vb. Xanax® (SL) , Temesta expidet®(SL), Dormicum®(IM)
 Parasympaticusremmend en secretieremmend product: vb. Atropine® (IM)

- Voor het toedienen: patiënt laten urineren en defaeceren
- Na het toedienen: patiënt mag het bed niet meer verlaten  eventuele verwardheid of andere
nevenwerkingen

Tabakgebruik

- Rookstop helpt om wondinfecties te voorkomen
- Minder longcomplicaties door minder afscheiding bronchiale secreties

Routine darmlediging

- Afhankelijk van de soort, plaats van ingreep en instructies chirurg

Douchen en scheren:

- In feite best niet scheren tenzij de haargroei het zicht op het operatiegebeid belemmert
- Scheermesje: wordt afegraden omdat het sneetjes kan veroorzaken  wondinfecties
- Ontharingcreme: kans op allergische reacties door de chemische samenstelling
- Clipper: per patiënt nieuw scheerkopje gebruiken (1e keus voor scheren)




Nuchter voor de ingreep




3

, - Patiënt nuchter houden vanaf middernacht: niet aan te raden (metabool + welzijn)
 Verhoogde incidentie nasuea en braken, angst, oncomfort
 Literatuur: 6u voor voeding, 2u voor heldere dranken

Pre-operatieve onderzoeken

= in functie van de diagnose zal de arts, na het klinisch onderzoek, de nodige medische onderzoeken
aanvragen. Vaak moet de patiënt heel wat pre-operatieve onderzoeken ondergaan, met als doel het
behandelingsrisico te bepalen en te verkleinen.

Onderscheid tussen:

- Zorgontvangers op basis van hun gezondheidstoestand vóór de operatie




- Op basis van complexiteit van de operate




Per-operatief

Om operaties zo veilig mogelijk te laten verlopen, zijn er in het hele traject dat een patiënt aflegt
veiligheidscontroles ingebouwd  ‘Safe Surgery Checklist’ = een instrument voor het operatiekwartier om
fouten of functiestoornissen bij heelkundige ingrepen te voorkomen. De checklist is gebaseerd op de richtlijnen
van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en wordt aanbevolen door de FOD Volksgezondheid om de
zorgkwaliteit te verbeteren.




Post-operatief




4