3_LOKALE EN FEDERALE
POLITIE
→ Deze les gaat verder op het huidige politiebestel. De focus ligt op de vraag hoe
de taken verdeeld zijn tussen de lokale politie en de federale politie, hoe beide
niveaus georganiseerd zijn en hoe ze samenwerken.
→ De geïntegreerde politie is ontstaan uit de politiehervorming: één politiedienst,
gestructureerd op twee niveaus. In de praktijk is er echter nog veel spanning
tussen integratie en versnippering.
ARTIKELS READER:
Huidig bestel
• Afdeling 3, Begrippen. In: De Raedt, E., Rosseel, p., Van Thienen, B.,
(2025). De Wet op het Politieambt. 28ste editie. Politeia.
• Afdeling 4. Principes en krachtlijnen. In: De Raedt, E., Rosseel, p., Van
Thienen, B., (2025). De Wet op het Politieambt. 28ste editie.
• Afdeling 1. Lokaal Niveau In: De Raedt, E., Rosseel, p., Van Thienen, B.,
(2025). Afdeling III, Begrippen. De Wet op het Politieambt. 28ste editie
• Afdeling 2. Federaal Niveau In: De Raedt, E., Rosseel, p., Van Thienen, B.,
(2025). Afdeling III, Begrippen. De Wet op het Politieambt. 28ste editie.
• Hoofdstuk III. Gezag, coördinatie, integratie, leiding en controle. In: De
Raedt, E., Rosseel, p., Van Thienen, B., (2025). Afdeling III, Begrippen. De
Wet op het Politieambt. 28ste editie.
1. DE GEÏNTEGREERDE POLITIE
• Bestaat uit een lokale en federale politie
1
, o De politiehervorming had als bedoeling om één geïntegreerde politie
gestructureerd op twee niveaus te creëren.
o Er zijn veel geïntegreerde elementen, maar niet alles is volledig
geïntegreerd. De professor benadrukt dus: op papier is er één
geïntegreerde politie, maar in de praktijk blijven er verschillen tussen
lokaal en federaal.
• Eén politieopleiding
o Maar versnippering (zie les opleiding en selectie)
Op papier bestaat er één politieopleiding voor zowel lokale als
federale politie.
In de praktijk is die opleiding provinciaal georganiseerd. Daardoor is
er toch versnippering.
Voorbeeld: wie opgeleid wordt bij PAULO kan een iets andere
opleiding krijgen dan iemand die aan de West-Vlaamse politieschool
zit.
Elke politieschool moet hetzelfde basisprogramma volgen, maar er
zijn eigen accenten, eigen werkwijzen en verschillen tussen scholen.
• Één geïntegreerde statistiek (PCS): Algemene nationale gegevensbank
(ANG)
° Dit is een vooruitgang tegenover vroeger. Voor de hervorming hadden de
politiediensten verschillende registratiesystemen.
° Vandaag is er één geïntegreerde criminaliteitsstatistiek, namelijk de Politionele
Criminaliteitsstatistiek, en één Algemene Nationale Gegevensbank waarin
feiten geregistreerd worden.
o Maar met verschillende systemen/informatiebronnen: ISLP (lokpol),
FEEDIS (fedpol)
De lokale politie werkt met ISLP, Integrated System for the Local
Police.
De federale politie werkt met FEEDIS.
De ANG wordt dus gevoed door twee verschillende
registratiesystemen. Daardoor is er wel integratie, maar blijven er
verschillen in opbouw en registratiemethode.
De professor vindt het jammer dat men bij de hervorming niet
meteen voor één volledig geïntegreerd ICT-systeem heeft gekozen.
Dat had toen ook te maken met de ICT-mogelijkheden van dat
moment.
o Nood aan accurate, kwaliteitsvolle data
De data in de ANG moet actueel, correct en kwaliteitsvol zijn. Daar
zijn regelmatig vragen bij.
Voorbeeld van de professor: als je stage wil lopen bij een
politiedienst, word je gecontroleerd. Maar als de data in de ANG
verouderd is, kunnen recente feiten soms niet zichtbaar zijn.
o Controle op onrechtmatig gebruik databanken (rol COC – zie les
toezicht)
Het COC, Controleorgaan op de Politionele Informatie, heeft een
kritische rol.
Het COC kijkt na hoe de politie omgaat met informatiebeheer en
met de gegevens die zij beheert.
Dit komt later uitgebreider terug in de les over toezicht.
2
, o ICT problematiek (I-Police)
I-Police was een groot ICT-project binnen de politie. Het moest
databanken en toepassingen samenbrengen en de politie verder
informatiseren.
Het project wilde verder bouwen op digitale toepassingen zoals
Focus, dat door politiezone Antwerpen werd ontwikkeld.
Focus laat toe om bijvoorbeeld pv’s te registreren of tijdens
interventies online databanken te raadplegen.
De professor zegt dat Focus een voorbeeld is van iets dat lokaal
ontwikkeld werd, maar dat men op federaal niveau niet op dezelfde
manier had.
I-Police heeft miljoenen gekost, liep jarenlang via aanbestedingen
met een privaat bedrijf, maar werd stopgezet omdat er geen
vooruitgang werd geboekt.
De professor noemt dit een grote blamage voor het Belgische
politiesysteem. ICT blijft dus een groot werkpunt.
• Financiering: federale politie = nationaal, lokale politie = lokaal en
bijkomend federaal (dotatie)
o De federale politie wordt volledig nationaal gefinancierd.
o De lokale politie wordt deels lokaal gefinancierd, dus door de gemeente of
gemeenten, en krijgt daarnaast een federale dotatie.
o Daardoor kunnen er verschillen bestaan tussen lokale politiezones,
afhankelijk van de financiële draagkracht van de gemeenten.
• WGP regelt taakverdeling lokaal/federaal niet in detail, wel de functionele
banden tussen lokaal en federaal
o De Wet op de Geïntegreerde Politie regelt niet volledig in detail welke
taken lokaal of federaal zijn.
o De WGP regelt vooral de functionele banden tussen lokale en federale
politie.
o De concrete taakverdeling wordt verder uitgewerkt via richtlijnen, onder
andere COL 2/2002.
Interne organisatie:
1) Het operationeel korps (art. 117 WGP) (~80%)
° Het operationeel korps vormt het grootste deel van het politiepersoneel.
° Dit zijn personeelsleden met volledige of beperkte politiebevoegdheid.
− Dit bestaat uit politieambtenaren, die in drie kaders verdeeld zijn:
o Basiskader
Het basiskader bestaat vooral uit inspecteurs.
Dit is de grootste groep binnen het operationeel kader.
o Middenkader
Het middenkader bestaat uit hoofdinspecteurs.
Zij hebben vaak meer leidinggevende taken dan inspecteurs.
o Officierenkader
Het officierenkader bestaat uit commissarissen en
hoofdcommissarissen.
3
, Zij hebben uitgesproken leidinggevende en managementtaken.
− Het operationeel kader kan aangevuld worden met agenten van
politie (hulpkader)
o Agenten van politie behoren tot het operationeel kader, maar zijn geen
politieambtenaren in de volle betekenis.
o Ze hebben beperkte politiebevoegdheid en worden ook het hulpkader
genoemd.
2) Het administratief en logistiek kader (ook wel ‘Calog’ genoemd) (art.
118 WGP) (~20%)
° Het Calog-kader ondersteunt het operationele politiewerk.
° Zij voeren administratieve, logistieke, beleidsmatige of technische taken uit.
− = personeelsleden zonder bevoegdheid inzake bestuurlijke of
gerechtelijke politie
o Calog-personeel heeft geen politiebevoegdheden.
o Zij kunnen dus geen bestuurlijke of gerechtelijke politietaken uitvoeren.
− Ondersteunend tav operationeel kader
o Hun taak is ondersteunend: personeelsbeheer, ICT, logistiek, financiën,
administratie, beleidsondersteuning, enzovoort.
o Calog werkt administratief, logistiek, beleidsmatig of tactisch
ondersteunend voor het operationeel kader.
Personeel (feitelijk kader, 2024)
De cijfers tonen dat het operationeel kader ongeveer 80% uitmaakt en Calog
ongeveer 20%.
De lokale politie telt veel meer personeelsleden dan de federale politie.
Volgens de lesgever moet je de exacte cijfers niet vanbuiten kennen, maar wel het
onderscheid begrijpen tussen operationeel en Calog.
Eenheidsstatuut: grote vooruitgang van de hervorming
Voor de hervorming hadden gemeentepolitie, rijkswacht en gerechtelijke politie
verschillende statuten.
De hervorming maakte dat éénvormig. Dat was essentieel om van een
geïntegreerde politie te kunnen spreken.
• Gelijke behandeling ongeacht dienst of niveau
o Voor de hervorming hadden gemeentepolitie, rijkswacht en gerechtelijke
politie verschillende statuten.
o De politiehervorming bracht één eenheidsstatuut.
o Dat was belangrijk om alle politieambtenaren gelijk te behandelen,
ongeacht of ze lokaal of federaal werken.
• Belangrijk in kader van mobiliteit
4
POLITIE
→ Deze les gaat verder op het huidige politiebestel. De focus ligt op de vraag hoe
de taken verdeeld zijn tussen de lokale politie en de federale politie, hoe beide
niveaus georganiseerd zijn en hoe ze samenwerken.
→ De geïntegreerde politie is ontstaan uit de politiehervorming: één politiedienst,
gestructureerd op twee niveaus. In de praktijk is er echter nog veel spanning
tussen integratie en versnippering.
ARTIKELS READER:
Huidig bestel
• Afdeling 3, Begrippen. In: De Raedt, E., Rosseel, p., Van Thienen, B.,
(2025). De Wet op het Politieambt. 28ste editie. Politeia.
• Afdeling 4. Principes en krachtlijnen. In: De Raedt, E., Rosseel, p., Van
Thienen, B., (2025). De Wet op het Politieambt. 28ste editie.
• Afdeling 1. Lokaal Niveau In: De Raedt, E., Rosseel, p., Van Thienen, B.,
(2025). Afdeling III, Begrippen. De Wet op het Politieambt. 28ste editie
• Afdeling 2. Federaal Niveau In: De Raedt, E., Rosseel, p., Van Thienen, B.,
(2025). Afdeling III, Begrippen. De Wet op het Politieambt. 28ste editie.
• Hoofdstuk III. Gezag, coördinatie, integratie, leiding en controle. In: De
Raedt, E., Rosseel, p., Van Thienen, B., (2025). Afdeling III, Begrippen. De
Wet op het Politieambt. 28ste editie.
1. DE GEÏNTEGREERDE POLITIE
• Bestaat uit een lokale en federale politie
1
, o De politiehervorming had als bedoeling om één geïntegreerde politie
gestructureerd op twee niveaus te creëren.
o Er zijn veel geïntegreerde elementen, maar niet alles is volledig
geïntegreerd. De professor benadrukt dus: op papier is er één
geïntegreerde politie, maar in de praktijk blijven er verschillen tussen
lokaal en federaal.
• Eén politieopleiding
o Maar versnippering (zie les opleiding en selectie)
Op papier bestaat er één politieopleiding voor zowel lokale als
federale politie.
In de praktijk is die opleiding provinciaal georganiseerd. Daardoor is
er toch versnippering.
Voorbeeld: wie opgeleid wordt bij PAULO kan een iets andere
opleiding krijgen dan iemand die aan de West-Vlaamse politieschool
zit.
Elke politieschool moet hetzelfde basisprogramma volgen, maar er
zijn eigen accenten, eigen werkwijzen en verschillen tussen scholen.
• Één geïntegreerde statistiek (PCS): Algemene nationale gegevensbank
(ANG)
° Dit is een vooruitgang tegenover vroeger. Voor de hervorming hadden de
politiediensten verschillende registratiesystemen.
° Vandaag is er één geïntegreerde criminaliteitsstatistiek, namelijk de Politionele
Criminaliteitsstatistiek, en één Algemene Nationale Gegevensbank waarin
feiten geregistreerd worden.
o Maar met verschillende systemen/informatiebronnen: ISLP (lokpol),
FEEDIS (fedpol)
De lokale politie werkt met ISLP, Integrated System for the Local
Police.
De federale politie werkt met FEEDIS.
De ANG wordt dus gevoed door twee verschillende
registratiesystemen. Daardoor is er wel integratie, maar blijven er
verschillen in opbouw en registratiemethode.
De professor vindt het jammer dat men bij de hervorming niet
meteen voor één volledig geïntegreerd ICT-systeem heeft gekozen.
Dat had toen ook te maken met de ICT-mogelijkheden van dat
moment.
o Nood aan accurate, kwaliteitsvolle data
De data in de ANG moet actueel, correct en kwaliteitsvol zijn. Daar
zijn regelmatig vragen bij.
Voorbeeld van de professor: als je stage wil lopen bij een
politiedienst, word je gecontroleerd. Maar als de data in de ANG
verouderd is, kunnen recente feiten soms niet zichtbaar zijn.
o Controle op onrechtmatig gebruik databanken (rol COC – zie les
toezicht)
Het COC, Controleorgaan op de Politionele Informatie, heeft een
kritische rol.
Het COC kijkt na hoe de politie omgaat met informatiebeheer en
met de gegevens die zij beheert.
Dit komt later uitgebreider terug in de les over toezicht.
2
, o ICT problematiek (I-Police)
I-Police was een groot ICT-project binnen de politie. Het moest
databanken en toepassingen samenbrengen en de politie verder
informatiseren.
Het project wilde verder bouwen op digitale toepassingen zoals
Focus, dat door politiezone Antwerpen werd ontwikkeld.
Focus laat toe om bijvoorbeeld pv’s te registreren of tijdens
interventies online databanken te raadplegen.
De professor zegt dat Focus een voorbeeld is van iets dat lokaal
ontwikkeld werd, maar dat men op federaal niveau niet op dezelfde
manier had.
I-Police heeft miljoenen gekost, liep jarenlang via aanbestedingen
met een privaat bedrijf, maar werd stopgezet omdat er geen
vooruitgang werd geboekt.
De professor noemt dit een grote blamage voor het Belgische
politiesysteem. ICT blijft dus een groot werkpunt.
• Financiering: federale politie = nationaal, lokale politie = lokaal en
bijkomend federaal (dotatie)
o De federale politie wordt volledig nationaal gefinancierd.
o De lokale politie wordt deels lokaal gefinancierd, dus door de gemeente of
gemeenten, en krijgt daarnaast een federale dotatie.
o Daardoor kunnen er verschillen bestaan tussen lokale politiezones,
afhankelijk van de financiële draagkracht van de gemeenten.
• WGP regelt taakverdeling lokaal/federaal niet in detail, wel de functionele
banden tussen lokaal en federaal
o De Wet op de Geïntegreerde Politie regelt niet volledig in detail welke
taken lokaal of federaal zijn.
o De WGP regelt vooral de functionele banden tussen lokale en federale
politie.
o De concrete taakverdeling wordt verder uitgewerkt via richtlijnen, onder
andere COL 2/2002.
Interne organisatie:
1) Het operationeel korps (art. 117 WGP) (~80%)
° Het operationeel korps vormt het grootste deel van het politiepersoneel.
° Dit zijn personeelsleden met volledige of beperkte politiebevoegdheid.
− Dit bestaat uit politieambtenaren, die in drie kaders verdeeld zijn:
o Basiskader
Het basiskader bestaat vooral uit inspecteurs.
Dit is de grootste groep binnen het operationeel kader.
o Middenkader
Het middenkader bestaat uit hoofdinspecteurs.
Zij hebben vaak meer leidinggevende taken dan inspecteurs.
o Officierenkader
Het officierenkader bestaat uit commissarissen en
hoofdcommissarissen.
3
, Zij hebben uitgesproken leidinggevende en managementtaken.
− Het operationeel kader kan aangevuld worden met agenten van
politie (hulpkader)
o Agenten van politie behoren tot het operationeel kader, maar zijn geen
politieambtenaren in de volle betekenis.
o Ze hebben beperkte politiebevoegdheid en worden ook het hulpkader
genoemd.
2) Het administratief en logistiek kader (ook wel ‘Calog’ genoemd) (art.
118 WGP) (~20%)
° Het Calog-kader ondersteunt het operationele politiewerk.
° Zij voeren administratieve, logistieke, beleidsmatige of technische taken uit.
− = personeelsleden zonder bevoegdheid inzake bestuurlijke of
gerechtelijke politie
o Calog-personeel heeft geen politiebevoegdheden.
o Zij kunnen dus geen bestuurlijke of gerechtelijke politietaken uitvoeren.
− Ondersteunend tav operationeel kader
o Hun taak is ondersteunend: personeelsbeheer, ICT, logistiek, financiën,
administratie, beleidsondersteuning, enzovoort.
o Calog werkt administratief, logistiek, beleidsmatig of tactisch
ondersteunend voor het operationeel kader.
Personeel (feitelijk kader, 2024)
De cijfers tonen dat het operationeel kader ongeveer 80% uitmaakt en Calog
ongeveer 20%.
De lokale politie telt veel meer personeelsleden dan de federale politie.
Volgens de lesgever moet je de exacte cijfers niet vanbuiten kennen, maar wel het
onderscheid begrijpen tussen operationeel en Calog.
Eenheidsstatuut: grote vooruitgang van de hervorming
Voor de hervorming hadden gemeentepolitie, rijkswacht en gerechtelijke politie
verschillende statuten.
De hervorming maakte dat éénvormig. Dat was essentieel om van een
geïntegreerde politie te kunnen spreken.
• Gelijke behandeling ongeacht dienst of niveau
o Voor de hervorming hadden gemeentepolitie, rijkswacht en gerechtelijke
politie verschillende statuten.
o De politiehervorming bracht één eenheidsstatuut.
o Dat was belangrijk om alle politieambtenaren gelijk te behandelen,
ongeacht of ze lokaal of federaal werken.
• Belangrijk in kader van mobiliteit
4
