Samenvatting Recht

Recht
Deel 1: Algemene inleiding tot het recht
1 Recht : begripsomschrijving
= meerduidig begrip
 Geheel van gedragsregels
 Afdwingbaar door de overheid
Misdrijf plegen → straf
= wanneer je regels uit strafrecht overtreedt
Schadevergoeding ≠ boete
 Schadevergoeding
o Geld gaat naar person
o Schadeprijs kun je nooit op voorhand weten
 Boete
o Straf
o Geld gaat naar de schatkist


Sancties


Straffen




Straf:
- Werkstraf
- Gevangenisstraf
- Boete
Sancties:
- Schadevergoeding
- Gasboete




Indicatieve regels (↔ gedragsregel):

,  Wat is en niet anders kan
 Bv. stelling van Pythagoras
Gedragsregel:
 Wat wel anders kan, maar niet anders mag
 Bv. moord kan, maar mag niet (=sanctie)


Gedragsregels vs. Rechtsregels
 Rechtsregels = gedragsregels + afdwingbaar door overheid
1.1 Gedragsregels
Gedragsregels = voorschriften die worden opgelegd om ons gedrag in een bepaalde richting te sturen
 Beperken persoonlijke vrijheid
 “wat anders kan, maar niet anders mag”


1.2 Afdwingbar gesteld door de overheid
 Alle rechtsregels zijn gedragsregels, maar niet alle gedragsregels zijn daarom rechtsregels!
o Vele gedragsregels missen juridische afdwingbaarheid om als rechtsregels bestempeld te
worden
Recht =
- Gedragsregels
- Afdwingbaar gesteld (= sanctioneerbaar gesteld)
Zorgt ervoor dat men die regels niet zomaar ongestoord naast zich neerlegt
- Door de overheid
Opmerking :
 Afdwingbaar gesteld ≠ Gemaakt, uitgevaardigd
 Sanctioneerbaar >> Strafbaar



2 Het doel van het recht
Doel rechtsregels : orde + rechtszekerheid te brengen in maatschappij
 Orde:
o Zonder rechtsregels → chaos
o Bv. Alle mensen zouden kiezen om rechts of links te rijden op de rijweg

 Rechtszekerheid:
o Door rechtsregels weten mensen beter waar ze aan toe zijn, wat hen te wachten staat



Opgelet!!

,Orde + rechtszekerheid betekenen niet noodzakelijk rechtvaardigheid!

3 De bronnen van het recht
Rechtsbronnen Belgisch recht:
 Wetgeving (in ruime zin)
 De gewoonte
 De algemene rechtsbeginselen
 De rechtspraak
 De rechtsleer
 Sommige private regelvorming


3.1 De wetgeving in ruime zin
3.1.1 Omschrijving




Afkomstig van wetgevende macht
Decreten/
ordonnanties Federale
wet

Beslissing van
de
uitvoerende
macht



 Federale wetten:
o Wetgeving gestemd door het federale parlement
o Wetten in enge zin

 Decreten en ordonnanties:
o Wetgeving gestemd door de deelstaatparlementen in ons land

 Beslissingen van de uitvoerende macht:
o Koninklijke besluiten
o Ministeriële besluiten
o Gemeentelijke en provinciale besluiten
o …

3.2 (Rechts)gewoonten
Rechtsgewoonten = de gevestigde, ongeschreven gebruiken die door de gemeenschap als bindende
rechtsregels worden beschouwd
Bv. Wanneer ambtenaar van burgerlijke stand het overlijden van persoon moet vaststellen

,  “Gewoonte” is dan dat hij zich tevreden stelt met een attest van overlijden dat opgesteld is door
geneesheer
3.3 De algemene rechtsbeginselen
Algemene rechtsbeginselen = ongeschreven gedragsregels die essentieel worden geacht voor de
samenleving
Bv. Verbod van eigenrichting
 = verboden om recht in eigen handen te nemen
 Uitzonderingen:
- 1) Ernstige bedreigen van je vrijheid bv. Ontvoeren
- 2) Ernstige bedreigen van je fysieke integriteit bv. Met geweer bedreigen
- 3) Ernstige bedreiging van je eerbaarheid bv. Verkrachting
3.4 De rechtsspraak
Hoven : arrest
Rechtbanken : vonnis
Andere rechtscolleges: uitspraken
 Enkel bindend voor de betrokken partijen: wel gezaghebbend in gelijkaardige gevallen


3.5 Rechtsleer
Rechtsleer = geheel van de publicaties waarin rechtsgeleerden hun opvattingen over het recht meedelen
= geschriften (secundaire bronnen zoals handboeken, artikels)
Rechtsleer = gezaghebbende rechtsbron


3.6 Private regelgeving
Private regelgeving = niet alleen overheden, maar ook private personen
 Bv. (geldige) overeenkomsten
 Enkel bindend voor contractspartijen


4 De indeling van het recht
4.1 De klassieke indeling in publiekrecht en privaatrecht