Table of Contents
H1: Rol van de overheid in de economie: doelstellingen en instrumenten van het
economisch beleid ................................................................................................................ 3
Doelstelling economisch beleid:......................................................................................... 3
De rol van de overheid in de economie.............................................................................. 3
Wat is overheidsbeleid? .................................................................................................... 4
Doelstellingen van economisch beleid ............................................................................... 5
Instrumenten van economisch beleid .............................................................................. 14
H2: Een blik achter de schermen. Hoe zijn beleidskeuzes te verklaren? ............................. 17
Inleiding ........................................................................................................................... 17
(1) Model van de beleidscyclus ....................................................................................... 18
(a) Agendavorming ...................................................................................................... 19
(b) Beleidsvoorbereiding .............................................................................................. 21
(c) Beleidsbepaling ...................................................................................................... 22
(2) Theorie van de electorale en ideologische conjunctuurcycli ....................................... 22
(3) Theorie van de politieke instituties.............................................................................. 25
H3: Budgettair beleid........................................................................................................... 28
Inleiding: Definitie en typologie ........................................................................................ 28
(1) Overheidsuitgaven ..................................................................................................... 29
(2) Overheidsinkomsten .................................................................................................. 31
(3) Begrotingssaldo ......................................................................................................... 33
(4) Overheidsschuld ........................................................................................................ 37
H4: Monetair beleid ............................................................................................................. 44
(1) Rol van centrale banken in de economie .................................................................... 44
(2) Wat is monetair beleid? .............................................................................................. 45
(3) Wat zijn de doelstellingen van monetair beleid? ......................................................... 45
(4) Wie is de centrale bank? ............................................................................................ 46
(5) Hoe? (Instrumentarium) ............................................................................................. 46
(6) Typologie van het monetair beleid .............................................................................. 48
(7) Hoe de strekking van het monetair beleid weten? ...................................................... 49
(8) Regel van Taylor: of en met hoeveel de basisrente aanpassen.................................. 51
(9) Transmissiemechanismen .......................................................................................... 53
(10) Geloofwaardigheid van centrale banken................................................................... 54
H5: Beleidseffecten: IS-LM model ....................................................................................... 56
(1) Macro-economisch evenwicht .................................................................................... 56
, (2) Samenstelling van het model ..................................................................................... 58
a) IS ............................................................................................................................. 58
b) LM ........................................................................................................................... 65
(3) Werking van het IS-LM model .................................................................................... 66
Extra: Mundell-Fleming model ......................................................................................... 72
H6: Beleidseffecten: AA-AV model ...................................................................................... 76
1. Macro-economisch evenwicht (KT) .............................................................................. 76
2. Samenstelling van het model ....................................................................................... 77
a) AV-curve .................................................................................................................. 77
b) AA-curve .................................................................................................................. 79
Lange termijn ............................................................................................................... 81
3. Werking van het AA-AV model .................................................................................... 84
Geïntegreerde oefening 1 ............................................................................................ 85
Geïntegreerde oefening 2 ............................................................................................ 87
Kernconclusies ............................................................................................................ 88
Uitleidende concepten:................................................................................................. 88
H7: Inflatie........................................................................................................................... 91
1. Inleidende begrippen ................................................................................................... 91
A. Begrippenkader ....................................................................................................... 91
B. Inflatiemaatstaven: hoe inflatie meten? .................................................................... 93
C. Waarom is (hoge) inflatie en deflatie slecht? ........................................................... 94
D. Oorzaken van inflatie ............................................................................................... 95
E. Relatie tussen inflatie, lonen en productiviteit .......................................................... 97
2. Inflatiebeleid ................................................................................................................ 99
H8: conjunctuur en economische groei ............................................................................. 101
1. Conjunctuur ............................................................................................................... 101
A. Begripsomschrijving............................................................................................... 101
B. Typologie van conjunctuurgolven........................................................................... 101
C. Conjunctuurfasen .................................................................................................. 101
D. Typologie van conjunctuurindicatoren ................................................................... 105
Examen............................................................................................................................. 108
,H1: Rol van de overheid in de economie:
doelstellingen en instrumenten van het
economisch beleid
Doelstelling economisch beleid:
➔ Economisch beleid = verkennen van de impact van het overheidsbeleid op de algemene
bedrijfsomgeving
➔ Wie? → voor leidinggevende positie of management positie in handel, industrie en overheid
& entrepreneurs
De rol van de overheid in de economie
Gemengde economie = het startpunt
1. Gezinnen
2. Bedrijven
3. Overheid → wordt steeds belangrijker, aandeel wordt groter
De omvang van de overheidssector kan gemeten worden via 2 indicatoren
1. G0 in % van het bbp
➢ bbp = waarde van de Belgische economie
➢ bbp = optelsom van 4 getallen
1) C = private consumptie → alles wat consumenten kopen
2) I = private investeringen → wat bedrijven kopen/in investeren
3) G of G0 = government spending → alles wat de overheid uitgeeft → we
nemen aan dat dit een vast bedrag is (= autonome overheidsuitgaven)
4) E-Z (= export - import) → ook netto handel (internationale economie)
genoemd
➢ Overheidsbeslag = G0 / bbp
, 2. Het percentage (%) van de werkenden die bij de overheid werken = ± 17,5%
➢ Van het totaal aantal werkende, hoeveel daarvan er voor de overheid werken = %
Vb vraag: wat zijn de twee indicatoren om de omvang van de overheidssector in een gemengde
economie te meten?
Wat is overheidsbeleid?
Overheidsbeleid =
1. Doelen stellen
2. Met instrumenten doelen realiseren
Voorbeelden: arbeidsmarkthervormingen (meer mogen flexi joppen en meer uren voor studenten
zijn instrumenten om het doel te bereiken), energiebeleid
3 belangrijke termen:
1. Efficiëntie = doelmatigheid → goedkoopste manier om het doel te bereiken (vb: shoppen,
dezelfde item zo goedkoop mogelijk)
2. Effectiviteit = doeltreffendheid → mate waarin het beleid bijdraagt aan de realisatie van de
doelstelling (vb: schotten tegen een voetbal met de zijkant ipv de voorkant van je voet)
3. Doelbereiking → afvragen of het doel wordt bereikt, met de mate waarin het doel bereikt
wordt. Ja of nee
Vb vraag: verschil efficiëntie, effectiviteit en doelbereiking
Vb vraag: verschil effectiviteit en doeltreffendheid
H1: Rol van de overheid in de economie: doelstellingen en instrumenten van het
economisch beleid ................................................................................................................ 3
Doelstelling economisch beleid:......................................................................................... 3
De rol van de overheid in de economie.............................................................................. 3
Wat is overheidsbeleid? .................................................................................................... 4
Doelstellingen van economisch beleid ............................................................................... 5
Instrumenten van economisch beleid .............................................................................. 14
H2: Een blik achter de schermen. Hoe zijn beleidskeuzes te verklaren? ............................. 17
Inleiding ........................................................................................................................... 17
(1) Model van de beleidscyclus ....................................................................................... 18
(a) Agendavorming ...................................................................................................... 19
(b) Beleidsvoorbereiding .............................................................................................. 21
(c) Beleidsbepaling ...................................................................................................... 22
(2) Theorie van de electorale en ideologische conjunctuurcycli ....................................... 22
(3) Theorie van de politieke instituties.............................................................................. 25
H3: Budgettair beleid........................................................................................................... 28
Inleiding: Definitie en typologie ........................................................................................ 28
(1) Overheidsuitgaven ..................................................................................................... 29
(2) Overheidsinkomsten .................................................................................................. 31
(3) Begrotingssaldo ......................................................................................................... 33
(4) Overheidsschuld ........................................................................................................ 37
H4: Monetair beleid ............................................................................................................. 44
(1) Rol van centrale banken in de economie .................................................................... 44
(2) Wat is monetair beleid? .............................................................................................. 45
(3) Wat zijn de doelstellingen van monetair beleid? ......................................................... 45
(4) Wie is de centrale bank? ............................................................................................ 46
(5) Hoe? (Instrumentarium) ............................................................................................. 46
(6) Typologie van het monetair beleid .............................................................................. 48
(7) Hoe de strekking van het monetair beleid weten? ...................................................... 49
(8) Regel van Taylor: of en met hoeveel de basisrente aanpassen.................................. 51
(9) Transmissiemechanismen .......................................................................................... 53
(10) Geloofwaardigheid van centrale banken................................................................... 54
H5: Beleidseffecten: IS-LM model ....................................................................................... 56
(1) Macro-economisch evenwicht .................................................................................... 56
, (2) Samenstelling van het model ..................................................................................... 58
a) IS ............................................................................................................................. 58
b) LM ........................................................................................................................... 65
(3) Werking van het IS-LM model .................................................................................... 66
Extra: Mundell-Fleming model ......................................................................................... 72
H6: Beleidseffecten: AA-AV model ...................................................................................... 76
1. Macro-economisch evenwicht (KT) .............................................................................. 76
2. Samenstelling van het model ....................................................................................... 77
a) AV-curve .................................................................................................................. 77
b) AA-curve .................................................................................................................. 79
Lange termijn ............................................................................................................... 81
3. Werking van het AA-AV model .................................................................................... 84
Geïntegreerde oefening 1 ............................................................................................ 85
Geïntegreerde oefening 2 ............................................................................................ 87
Kernconclusies ............................................................................................................ 88
Uitleidende concepten:................................................................................................. 88
H7: Inflatie........................................................................................................................... 91
1. Inleidende begrippen ................................................................................................... 91
A. Begrippenkader ....................................................................................................... 91
B. Inflatiemaatstaven: hoe inflatie meten? .................................................................... 93
C. Waarom is (hoge) inflatie en deflatie slecht? ........................................................... 94
D. Oorzaken van inflatie ............................................................................................... 95
E. Relatie tussen inflatie, lonen en productiviteit .......................................................... 97
2. Inflatiebeleid ................................................................................................................ 99
H8: conjunctuur en economische groei ............................................................................. 101
1. Conjunctuur ............................................................................................................... 101
A. Begripsomschrijving............................................................................................... 101
B. Typologie van conjunctuurgolven........................................................................... 101
C. Conjunctuurfasen .................................................................................................. 101
D. Typologie van conjunctuurindicatoren ................................................................... 105
Examen............................................................................................................................. 108
,H1: Rol van de overheid in de economie:
doelstellingen en instrumenten van het
economisch beleid
Doelstelling economisch beleid:
➔ Economisch beleid = verkennen van de impact van het overheidsbeleid op de algemene
bedrijfsomgeving
➔ Wie? → voor leidinggevende positie of management positie in handel, industrie en overheid
& entrepreneurs
De rol van de overheid in de economie
Gemengde economie = het startpunt
1. Gezinnen
2. Bedrijven
3. Overheid → wordt steeds belangrijker, aandeel wordt groter
De omvang van de overheidssector kan gemeten worden via 2 indicatoren
1. G0 in % van het bbp
➢ bbp = waarde van de Belgische economie
➢ bbp = optelsom van 4 getallen
1) C = private consumptie → alles wat consumenten kopen
2) I = private investeringen → wat bedrijven kopen/in investeren
3) G of G0 = government spending → alles wat de overheid uitgeeft → we
nemen aan dat dit een vast bedrag is (= autonome overheidsuitgaven)
4) E-Z (= export - import) → ook netto handel (internationale economie)
genoemd
➢ Overheidsbeslag = G0 / bbp
, 2. Het percentage (%) van de werkenden die bij de overheid werken = ± 17,5%
➢ Van het totaal aantal werkende, hoeveel daarvan er voor de overheid werken = %
Vb vraag: wat zijn de twee indicatoren om de omvang van de overheidssector in een gemengde
economie te meten?
Wat is overheidsbeleid?
Overheidsbeleid =
1. Doelen stellen
2. Met instrumenten doelen realiseren
Voorbeelden: arbeidsmarkthervormingen (meer mogen flexi joppen en meer uren voor studenten
zijn instrumenten om het doel te bereiken), energiebeleid
3 belangrijke termen:
1. Efficiëntie = doelmatigheid → goedkoopste manier om het doel te bereiken (vb: shoppen,
dezelfde item zo goedkoop mogelijk)
2. Effectiviteit = doeltreffendheid → mate waarin het beleid bijdraagt aan de realisatie van de
doelstelling (vb: schotten tegen een voetbal met de zijkant ipv de voorkant van je voet)
3. Doelbereiking → afvragen of het doel wordt bereikt, met de mate waarin het doel bereikt
wordt. Ja of nee
Vb vraag: verschil efficiëntie, effectiviteit en doelbereiking
Vb vraag: verschil effectiviteit en doeltreffendheid
