Samenvatting (+ boek) Criminaliteit en straf in historisch perspectief

Criminaliteit en straf in historisch
perspectief
 namen & jaartallen kennen, powerpoints belangrijkste


Definitie criminologie
= studie diverse types & vormen criminaliteit (gemeten, gedefinieerd, begrepen, …)

= wetenschap (3 voorwaarden: methode, theorievorming, kennisobject)

 Criminologische relatie:

- Criminaliteit (eng of breed)
- Dader
- Slachtoffer (victimologie)
- Etiologie (wrm pleegt iem criminaliteit?)
- Reactie (maatschappelijk, instellingen, …)

 Specialisatie en subdisciplines

 Thema’s en fenomenen (etiologie, drugs, georganiseerde crimi, …)
 Epistemologische, theoretische en methodologische benaderingen (comparatieve, kritische
(macht), feministische, historische criminologie, …)


Criminologie en de geschiedenis, en vice versa

Criminologie en de geschiedenis
 studie criminaliteit, oorzaken, gevolgen, reacties

 crimi definiëren, meten, verklaren



Methodologisch
 ‘Bastaardwetenschap’ (verschillende theorieën overnemen) en bruggenbouwer

 Data genereren (kwantitatief – kwalitatief)

 Traditioneel: survey, focusgroepen, observaties, …

 Innovatief: big data, photo-elicitation, netwerkanalyses, VR

 Brede waaier datatypes en -bronnen (historische data?  amper gewerkt met historische data)

 Theorieën (toetsend/vormend) en hypotheses



Rol verleden
 Fluctuaties KT of LT

 Geschiedenis criminologisch denken en theoretische tradities

1

,Maar… relevantie voor huidige debatten? (theoretisch en beleidsmatig)

 Futurisme (toekomstgerichtheid)

 Chronocentrisme (Rock, 2005 : onderzoekers bijna altijd te rade gaan bij publicaties die niet ouder
zijn dan 15 jaar => kortetermijngeheugen, kijken niet verder in het verleden, focussen te veel op het
heden)



Geschiedenis en criminologie
 Geschiedenis = verleden en studie verleden

 Verleden (wat vroeger heeft plaats gevonden)

 Geschiedschrijving
 wat wordt opgeschreven: boeken, tijdschriften, …
 interpretatie verleden en beschrijven en verklaren historische gebeurtenissen, fenomenen, …
 niet genereren, maar gwn onderzoeken van archiefmateriaal

 Selectieve blik verleden
- Ifv overgeleverd materiaal
- Korte (geberutenissen) en/of LT (evoluties)
- Vb: vrouwen verborgen in historische werken

 Niet hetzelfde, maar overlap
 verleden is plaatsgebonden, geschiedenis niet per se



Methodologisch
 Archiefstudie, mondelinge geschiedenis

 Datatypes en – bronnen: primaire bronnen



Rol heden
 Invloed gebeurtenissen uit verleden

 Corrigeren onjuiste voorstellingen

 Maatschappelijk debat, beleidsaanbevelingen, uitspraken over het nu? (kinderen vh verzet,
collaboratie, kolonie)

 vnl. interesse in verleden (blijven vooral in het verleden en minder kijken nr beïnvloeding op het
heden)



Rol theorieën?
 wel theoretisch kaderen, maar minder theorievormend




2

,Verhouding feiten, bronnen, interpretatie en historisch-wetenschappelijk verslag



Nut studie en kennis criminologisch verleden
 Begrijpen & verklaren hedendaagse situatie (vroegere ideeën en praktijken als ‘levend verleden’)

 Ontwikkeling strafrechtsbedeling en ontplooiing criminologie (parallel ontwikkeld)

- Vrijheidsstraf en noodzaak kennis beoordeling en behandeling gedetineerden
- Wisselwerking criminologische ideeën en beleid en instituten


 Continuïteit en discontinuïteit (niet altijd lineaire ontwikkeling)

- Verschuiving fysieke bestraffing nr financiële compensatie en opsluiting
- Belang status en rol dader-slachtoffer (continue ontwikkeling: status dader bleef grote rol
hebben)
- Aanwezigheid (jonge) mannen in statistieken


Methodologische beperkingen
Fractie alledaags sociaal gedrag gedocumenteerd

 Gebrek geschreven bronnen over misdaad en straf (keuze slachtoffer (aangifte) & werking en
prioriteiten politie(registratie))

 Historici genereren weinig data

 Fragmentatie bewaring (verloren zaken, …)

 Hedendaagse toegang en schaarse betrouwbaarheid (vb bij bepaalde landen: Noord-Korea, Rusland,
…)

 Bias inzake beschikbare data (onderbelichte groepen; ‘overgedocumenteerde’ fenomenen zoals
hekserij, prostitutie, …)

 Kan zicht op verleden aantasten: je zou denken dat moord vroeger heel veel voorkwam bv




Historische criminologie en historische bijdrage
Criminologen hadden altijd al interesse in verleden, maar… Peter King 1999: historici zullen weinig aan
theorievorming doen en criminologen zullen maar beperkt nr verleden kijken en zouden trends en
patronen fout interpreteren.

 Voorbije decennia wel pogingen tussen verschillende historici en criminologen



3 domeinen historische bijdrage: wat is criminaliteit, oorzaken criminaliteit en
reacties op criminaliteit

Wat is criminaliteit?
 Vaak historische inleiding maar weinig historische referenties

 Wrm en hoe criminaliteit en criminalisering doorheen de tijd zijn veranderd
3

,  Belang klasse, maar recenter historisch onderzoek wijst ook op belang veranderingen genderrelaties,
etniciteit, sociale gedragsregels, …

 Belang ‘relativiteit’ sommige vormen criminaliteit (andere periode, ander land, …)

 Zicht op transformaties in constructie en representatie van criminaliteit en de crimineel

Oorzaken van criminaliteit
 Lombrosiaanse traditie (oorzaken)

 Aandacht economische, sociale, culturele en politieke condities en verschuivingen bij historisch
onderzoek

- Blootleggen inconsistenties criminologische theorieën (onderzoek huwelijk en desistance:
huwelijk context is belangrijk vr geen crimi)
MAAR historisch onderzocht en bleek dat dit geen impact had?
 Gelijkaardige ervaringen en gebeurtenissen, maar andere uitkomst in verschillende context



 Aantonen verbanden verschuivingen in criminaliteit en grote maatschappelijke transformaties

 Desondanks, weinig historische referenties in criminologisch werk



Reacties op criminaliteit
 Kern criminologisch onderzoek

 Actuele en normatieve praktijken (wat men met zo’n wet wil bereiken komt niet altijd overeen met
wat men effectief bereikt)

 Veel historisch onderzoek nr ontstaan gevangenissen, doodstraf, ST, politieorganisatie en -werking,
…

 Meer gebruik historische perspectieven en inzichten


Globale en Europese tendensen
 Langetermijnperspectief (Oudheid tot heden)

Criminaliteit is historisch veranderlijk
 ‘Criminaliteit’ en ‘criminalisering’ geen vaststaand gegeven

Ø Sociale constructie
Ø Misdaad in ene context, morele overtreding in andere


 Criminaliteit gezien als schending normen gemeenschap (het gaat niet altijd over
criminaliteit in strikte juridische zin)

Ø Velerlei reacties (al dan niet bestraffen – toevoegen van leed)
Ø Niet alle ‘foute’ gedragingen zijn normovertredingen, en niet alle normovertredingen worden
gecodificeerd in strafwetgeving
Ø Wetgeving verschilt in tijd en ruimte (wel tendensen, bv. classificatie en bestraffing moord in
Westen)

4