INHOUDSOPGAVE
Les 1...............................................................................................................................................................................3
Opzet van het opleidingsonderdeel ........................................................................................................................................... 3
2.3. Teksten ................................................................................................................................................................................ 4
3.2. Evaluatievormen ................................................................................................................................................................. 4
3.3. Paper ................................................................................................................................................................................... 5
4. Wat is rechtssociologie? – Basis ............................................................................................................................................ 5
A. Methode en perspectief .................................................................................................................................................... 5
B. Omschrijvingen: relatie recht-samenleving ....................................................................................................................... 8
C. Centrale thema’s en concepten......................................................................................................................................... 8
college 2: wat is rechtsociologie? verdieping vier functies van het recht ...........................................................................9
actualiteit ................................................................................................................................................................................... 9
Verschillende routes op tot verdieping te komen: ................................................................................................................ 9
Route 1 – Vanuit verschillende empirische benaderingen .................................................................................................... 9
Route 2 – Vanuit de disciplinaire positionering van rechtssociologie ................................................................................. 12
Route 3 – Vanuit paradigma’s.............................................................................................................................................. 13
Centrale concepten - examen .............................................................................................................................................. 18
les 3 – ordenende functie: Macaulay - De betekenis van het contractenrecht in de zakenwerelD ...................................... 18
Inleiding.................................................................................................................................................................................... 18
Tekstanalyse............................................................................................................................................................................. 18
Methodologie ...................................................................................................................................................................... 18
Terminologie ........................................................................................................................................................................ 18
Twee dimensies van een contract ....................................................................................................................................... 19
Onderzoeksbevindingen van Macaulay................................................................................................................................... 20
Reflecties .................................................................................................................................................................................. 21
Conclusie .................................................................................................................................................................................. 21
les 4: ordenende functie – Scheppele: autocratic Legalism.............................................................................................. 22
Actualiteit ................................................................................................................................................................................. 22
Inhoud – ordenende functie van het recht............................................................................................................................... 22
1.1. Inleiding (herhaling) ...................................................................................................................................................... 22
1.3. Scheppele K.L., “Autocratic Legalism”, 2018, 545-571. .................................................................................................... 23
Inleiding................................................................................................................................................................................ 23
Tekstanalyse - Methodologie............................................................................................................................................... 23
Tekstanalyse - Context ......................................................................................................................................................... 23
Tekstanalyse - Terminologie ................................................................................................................................................ 23
Tekstanalyse - voorbeelden ................................................................................................................................................. 26
Tekstanalyse - Tactieken ...................................................................................................................................................... 26
Reflecties .............................................................................................................................................................................. 27
Conclusie .............................................................................................................................................................................. 28
1
,les 5: instrumentele functie: Hertogh M. hrough the Eyes of Bureaucrats: How Front-line Officials Understand
Administrative Justice”, ................................................................................................................................................ 29
Actualiteit ................................................................................................................................................................................. 29
Inleiding – 2. Instrumentele functie ......................................................................................................................................... 29
2.1. Inleiding - Vier functies van recht in de samenleving ................................................................................................... 29
2.2. Rechtsinstrumentalisme ............................................................................................................................................... 29
2.3. S.F. Moore, “Law and social change: the semi-autonomous social field as an appropriate subject of study”, Law &
Society Review 1973, 719-746. ........................................................................................................................................... 32
conclusies: Centrale ideeën – wat wordt er gevraagd op het examen ............................................................................... 35
les 7: normatieve functie; Klink B. Symboolwetgeving: de opkomst, ondergang, wederopstanding van een begrip ........... 36
Actua ........................................................................................................................................................................................ 36
2.4. Hertogh M., “Through the Eyes of Bureaucrats: How Front-line Officials Understand Administrative Justice”, 2010,
203-219. ................................................................................................................................................................................... 36
Inleiding................................................................................................................................................................................ 36
2. Legal consciousness ......................................................................................................................................................... 37
3. Indonesische wijk ............................................................................................................................................................. 38
4. Legal alientation ............................................................................................................................................................... 38
5. Conclusie .......................................................................................................................................................................... 39
2.5. Handhaving ....................................................................................................................................................................... 39
2.5.1. Debat – actualiteit ..................................................................................................................................................... 39
2.5.2. Implementatie ........................................................................................................................................................... 40
2.5.3. Handhaving: juridische en sociologische vragen ....................................................................................................... 40
2.5.4. Handhaving in de rechtssociologie ............................................................................................................................ 40
Conclusie bij les 6 ................................................................................................................................................................. 41
les 8: normatieve functie en interpretivisme: Van rossum W., gelet op cultuur ............................................................... 42
Actua: ....................................................................................................................................................................................... 42
3.4 Van Rossum, Gelet op cultuur, 2007 – hoofdstuk 7 ........................................................................................................... 42
A. Paradigma’s ..................................................................................................................................................................... 42
A. Paradigma’s – Functionalisme (herhaling) ...................................................................................................................... 42
A. Paradigma’s – Interpretivisme ........................................................................................................................................ 43
B. Cultuur ............................................................................................................................................................................. 43
C. Culturele delicten............................................................................................................................................................. 44
2. Gelet op cultuur.................................................................................................................................................................... 45
Inhoud .................................................................................................................................................................................. 45
B. Tekstanalyse - Terminologie ............................................................................................................................................ 46
B. Tekstanalyse - casus......................................................................................................................................................... 46
B. Tekstanalyse - Interpretatiekader ................................................................................................................................... 47
B. Tekstanalyse – open normen........................................................................................................................................... 48
B. Tekstanalyse - Interpretatiekader ................................................................................................................................... 48
C. Reflecties .......................................................................................................................................................................... 49
En verder? ............................................................................................................................................................................ 49
D. Conclusie.......................................................................................................................................................................... 49
les 9: Geschilbeslechtende functie: Marc Galanter, “De duivel schijt altijd op de grote hoop” – why the haves come out
ahead ........................................................................................................................................................................... 50
Opfrissing ................................................................................................................................................................................. 50
actualiteit ............................................................................................................................................................................. 50
2
, 4.1. Inleiding............................................................................................................................................................................. 50
4.1. Inleiding - Vier functies van recht in de samenleving ................................................................................................... 50
4.1. Inleiding – Geschilbeslechtende functie ....................................................................................................................... 51
Centrale thema’s en vragen binnen geschilbeslechting (1/4) ............................................................................................. 51
4.2. Galanter: Why the “haves” come out ahead: Speculations on the limits of legal change ............................................... 54
0. Situering van de tekst - Paradigma’s ............................................................................................................................... 54
0. Situering van de tekst - Paradigma’s – Kritisch realisme ................................................................................................. 54
0. Situering van de tekst - Paradigma’s – Kritisch realisme ................................................................................................. 55
1. Inleiding............................................................................................................................................................................ 55
2. Tekstanalyse – 1. Typologie van de partijen - overzicht .................................................................................................. 56
2. Tekstanalyse – 1. Typologie van de partijen .................................................................................................................... 59
een aantal stellingen van Gallanter ..................................................................................................................................... 60
2. Tekstanalyse – 2.5. Alternatieven voor het officiële systeem ......................................................................................... 63
2. Tekstanalyse – 2.6. Hervormingsstrategieën................................................................................................................... 66
3. Reflecties .......................................................................................................................................................................... 66
4. Besluit............................................................................................................................................................................... 67
les 10: geschilbeslechtende functie: tyler; procedurele justice in de rechtbank ................................................................ 68
actualiteit ............................................................................................................................................................................. 68
4.3. Tyler, “Procedural Justice and the Courts”. ...................................................................................................................... 68
1. Inleiding............................................................................................................................................................................ 68
2.Tekstanalyse...................................................................................................................................................................... 69
3. Situering van procedurele rechtvaardigheid ................................................................................................................... 71
3.2. Conceptuele situering ................................................................................................................................................... 72
Les 11: geschilbeslechtende functie: Hoge raad voor de justitie – vijfde justitiebarometer 2024 + gastcollege luc de Cleir . 73
3.2. Conceptuele situering - vertrouwen ............................................................................................................................. 73
3.2. Conceptuele situering - Legitimiteit ............................................................................................................................. 74
4. Besluit (bij Tyler)................................................................................................................................................................... 75
4.4. Justitiebarometer 2024 ..................................................................................................................................................... 76
1. Situering ........................................................................................................................................................................... 76
2.2. Vertrouwen in justitie ................................................................................................................................................... 76
Effecten van uitspraken van politici op het vertrouwen van burgers in justitie ................................................................. 77
Les 11: Gastcollege .................................................................................................................................................................. 78
LES 1
OPZET VAN HET OPLEIDINGSONDERDEEL
▪ “Grondslagen en hulpwetenschappen”.
▪ Reflectie over de relatie tussen recht en samenleving.
▪ Interactieve lessen.
▪ Open, onderbouwde, reflectie doorheen de lessen, in de paper en op het examen.
3
, ▪ Klassieke rechtssociologische thema’s.
▪ Klassieke teksten en nieuwe teksten.
2.3. TEKSTEN
▪ Algemene vragen ter voorbereiding van de bespreking tijdens de les
▪ Wat is (zijn) de onderzoeksvraag (onderzoeksvragen)?
▪ Wat wil de auteur bestuderen bv. hoe communiceert justitie
▪ Wat is (zijn) de onderzoeksmethode(n)?
▪ Enquetes, surveys, interview, observatie bv. in de rechtbank interactie
▪ Wat zijn de bevindingen?
▪ We zien dat justitie wil communiceren voor die en die redenen
▪ Wat zijn de centrale ideeën in de tekst?
▪ Justitie vind communicatie belangrijk, volgt uit de data
▪ Zouden de bevindingen ook standhouden, in 2025, in Antwerpen? Waarom wel, waarom niet?
▪ Bv. zijn er verschilen in sl Antwerpen/belgie en VS, of er zijn elementen die tonen die zien
▪ Verschillen met vroeger: digitalisering, communicatie; media, tiktok, minder traditionele
media,
3.2. EVALUATIEVORMEN
▪ Permanente evaluatie / 30%
▪ Actieve participatie (voorbereiding en medewerking).
▪ Onderzoekspaper / 30%
▪ Onderwerp gekoppeld aan een van de functies van het recht.
▪ Onderwerp vrij te kiezen.
▪ Mondeling examen, zonder schriftelijk voorbereiding / 40%
▪ Toelichting paper door de student.
▪ Vraag over opbouw paper.
▪ Bespreking paper in het licht van een andere functie van het recht (andere functie niet op voorhand
geweten).
▪ Conceptuele vraag over een centrale term die werd behandeld in de les.
4