lOMoARcPSD|61129723
Geschiedenis van de internationale politiek
, lOMoARcPSD|61129723
INHOUDSOPGAVE
DEEL 1: DE WEENSE ORDE ............................................................................................................... 4
H1. HET JAAR 1815 EN DE VESTIGING VAN DE WEENSE ORDE ....................................................................... 4
DE ACHTTIENDE-EEUWSE VOORGESCHIEDENIS .................................................................................................. 4
DE GEBOORTE VAN DE WEENSE ORDE ............................................................................................................. 4
HET CONGRES VAN WENEN ........................................................................................................................... 7
DE UITKOMST: DE WEENSE REGELING ........................................................................................................... 10
H2. HET EUROPESE CONCERT IN ACTIE ................................................................................................... 15
LIBERALISME EN NATIONALISME ................................................................................................................... 15
DE CONGRES- PERIODE (1815-1822) .......................................................................................................... 15
HET CONCERT EN DE ONTWIKKELINGEN IN SPAANS-AMERIKA............................................................................ 19
HET REVOLUTIEJAAR 1830.......................................................................................................................... 20
DE JAREN 1830-1840 ............................................................................................................................... 22
H3. DE OOSTERSE KWESTIE ................................................................................................................. 23
DE OOSTERSE KWESTIE IN DE LOOP VAN DE 19E E ........................................................................................... 23
DE GRIEKSE OPSTAND IN DE CONGRESPERIODE (1821-1822) ........................................................................... 24
VERVOLG VAN DE GRIEKSE ONAFHANKELIJKHEIDSOORLOG (1823-1830) ............................................................ 25
DE EERSTE OTTOMAANSE-EGYPTISCHE OORLOG .............................................................................................. 26
DE TWEEDE OTTOMAANSE-EGYPTISCHE OORLOG (1839)................................................................................. 27
CONVENTIE VAN DE ZEE-ENGTEN (1841)....................................................................................................... 27
CONCLUSIES ............................................................................................................................................. 27
H4. EUROPA ROND 1848, REVOLUTIE EN RESTAURATIE ............................................................................. 28
DE LENTE DER VOLKEREN ............................................................................................................................ 28
REACTIES VAN GROOT-BRITTANNIË EN RUSLAND ............................................................................................ 31
HERSTEL VAN DE POLITIEKE EN TERRITORIALE ORDE .......................................................................................... 31
EVALUATIE ............................................................................................................................................... 31
H5. VAN DE KRIMOORLOG TOT DE DUITSE EENMAKING (1850-1871)........................................................... 32
KRIMOORLOG (1853-1856)....................................................................................................................... 32
IL RISORGIMENTO IN ITALIË ......................................................................................................................... 34
DE DUITSE EENMAKING .............................................................................................................................. 37
EPILOOG: DE WEENSE ORDE 1815-1871................................................................................................ 40
DEEL 2: DE BERLIJNSE ORDE........................................................................................................... 41
H6. EUROPA EN DE POLITIEK VAN BISMARCK ........................................................................................... 41
DE GROOTMACHTEN EN HUN DOELSTELLINGEN ............................................................................................... 41
BISMARCK: FR ISOLEREN EN ANDERE TEGENSTELLINGEN CONTROLEREN............................................................... 42
DE DRIEKEIZERSBOND 1873 ........................................................................................................................ 43
DE GROTE OOSTERSE CRISIS (1875-1878).................................................................................................... 43
HET EERSTE BISMARCK-SYSTEEM .................................................................................................................. 45
HET TWEEDE BISMARCK-SYSTEEM ................................................................................................................ 46
NABESCHOUWING: DE BISMARCK-POLITIEK, ALLIANTIES EN HET EUROPESE CONCERT ............................................. 47
H7. HET NIEUWE IMPERIALISME ........................................................................................................... 48
DE VELE GEZICHTEN VAN HET IMPERIALISME .................................................................................................. 48
DE ARABISCHE WERELD .............................................................................................................................. 49
DE SCRAMBLE FOR AFRICA .......................................................................................................................... 51
2
, lOMoARcPSD|61129723
AZIË ........................................................................................................................................................ 53
AMERIKA ................................................................................................................................................. 56
H8. DE VORMING VAN TWEE BLOKKEN (1890-1907) ............................................................................... 58
HET EINDE VD BISMARCK-POLITIEK EN HET FRANS-RUSSISCH MILITAIR AKKOORD ................................................. 58
DE DUITSE WELTPOLITIK VANAF 1896 .......................................................................................................... 59
EINDE VAN DE BRITSE SPLENDID ISOLATION .................................................................................................... 61
DE RUSSISCH-JAPANSE OORLOG (1904-1905) .............................................................................................. 62
TRIPLE ENTENTE VS TRIPLE ALLIANTIE? ......................................................................................................... 63
H9. DE EERSTE WERELDOORLOG ......................................................................................................... 64
NAAR DE GROTE OORLOG (1908-1914) ...................................................................................................... 64
DE JULICRISIS VAN 1914 ............................................................................................................................ 67
DE UITBREIDING VAN DE OORLOG ................................................................................................................. 69
ENKELE BELANGRIJKE GEBEURTENISSEN TIJDENS DE OORLOG ............................................................................. 69
NABESCHOUWING: DE EERSTE WERELDOORLOG, HONDERD JAAR DEBAT ............................................................. 71
Zie PWP => alleen die namen en data te kennen!!!!!
3
, lOMoARcPSD|61129723
DEEL 1: DE WEENSE ORDE
Samenwerking, geopolitieke stabiliteit en antirevolutionaire restauratie
H1. HET JAAR 1815 EN DE VESTIGING VAN DE WEENSE ORDE
DE ACHTTIENDE-EEUWSE VOORGESCHIEDENIS
Franse revolutionaire en napoleontische oorlogen + het congres dat die oorlogen beëindigde
= achtergrond vh Europees internat systeem vd 18e E
Visie op internat betrekkingen = machtsevenwicht
• Machtsevenwicht bewaard voor veiligheid
• Geen enkele grootmacht zo machtig dat het andere grootmachten kan bedreigen
o VK, FR, Pruisen, Rus, Oost
§ Diep wantrouwen
§ Onuitputtelijk conflictpotentieel
• Verwerpen van het idee van ‘monarchie universelle’
• Harde realiteit:
o Wisselende allianties en vredesakkoorden, oorlog, uitwisselen territorium
§ Bv. de 3 Poolse delingen
• Polen intern verzwakt
• Rus, Oost en Pruisen verdelen P tot het niet meer bestaat
• Collectieve verantwoordelijkheid voor algemene stabiliteit en vrede in Europa
Want alleen met zichzelf bezig
o Noodzaak ve europese federatie of multilaterale organisatie (veel vredesplannen p14)
o Rol van het internationaal recht
o Het oprichten van organen die over bemiddeling beslist
Vrede van Utrecht (1713): belang machtsevenwicht en stabiliteit maar geen notie dat het een
collectieve verantwoordelijkheid was
DE GEBOORTE VAN DE WEENSE ORDE
Weense orde = een na de val v Nap opgericht conservatief machtsevenwicht
Frankrijk (data kennen?)
• 1792: begint aan zijn expansie
• 1799: expansie onder Napoleon Bonaparte in hogere versnelling
o Veel gefaalde coalities tegen Nap
• 1810: Napoleons invloedsfeer zo groot dat er geen machtsevenwicht meer was
• 1812: debacle van Napoleon in Rusland
ð Onder Brits impuls succesvolle tegenalliantie
• 1813: Pruisen, Oost, Rus en Zweedse legers verslaan Napoleon in Leipzig
4
Geschiedenis van de internationale politiek
, lOMoARcPSD|61129723
INHOUDSOPGAVE
DEEL 1: DE WEENSE ORDE ............................................................................................................... 4
H1. HET JAAR 1815 EN DE VESTIGING VAN DE WEENSE ORDE ....................................................................... 4
DE ACHTTIENDE-EEUWSE VOORGESCHIEDENIS .................................................................................................. 4
DE GEBOORTE VAN DE WEENSE ORDE ............................................................................................................. 4
HET CONGRES VAN WENEN ........................................................................................................................... 7
DE UITKOMST: DE WEENSE REGELING ........................................................................................................... 10
H2. HET EUROPESE CONCERT IN ACTIE ................................................................................................... 15
LIBERALISME EN NATIONALISME ................................................................................................................... 15
DE CONGRES- PERIODE (1815-1822) .......................................................................................................... 15
HET CONCERT EN DE ONTWIKKELINGEN IN SPAANS-AMERIKA............................................................................ 19
HET REVOLUTIEJAAR 1830.......................................................................................................................... 20
DE JAREN 1830-1840 ............................................................................................................................... 22
H3. DE OOSTERSE KWESTIE ................................................................................................................. 23
DE OOSTERSE KWESTIE IN DE LOOP VAN DE 19E E ........................................................................................... 23
DE GRIEKSE OPSTAND IN DE CONGRESPERIODE (1821-1822) ........................................................................... 24
VERVOLG VAN DE GRIEKSE ONAFHANKELIJKHEIDSOORLOG (1823-1830) ............................................................ 25
DE EERSTE OTTOMAANSE-EGYPTISCHE OORLOG .............................................................................................. 26
DE TWEEDE OTTOMAANSE-EGYPTISCHE OORLOG (1839)................................................................................. 27
CONVENTIE VAN DE ZEE-ENGTEN (1841)....................................................................................................... 27
CONCLUSIES ............................................................................................................................................. 27
H4. EUROPA ROND 1848, REVOLUTIE EN RESTAURATIE ............................................................................. 28
DE LENTE DER VOLKEREN ............................................................................................................................ 28
REACTIES VAN GROOT-BRITTANNIË EN RUSLAND ............................................................................................ 31
HERSTEL VAN DE POLITIEKE EN TERRITORIALE ORDE .......................................................................................... 31
EVALUATIE ............................................................................................................................................... 31
H5. VAN DE KRIMOORLOG TOT DE DUITSE EENMAKING (1850-1871)........................................................... 32
KRIMOORLOG (1853-1856)....................................................................................................................... 32
IL RISORGIMENTO IN ITALIË ......................................................................................................................... 34
DE DUITSE EENMAKING .............................................................................................................................. 37
EPILOOG: DE WEENSE ORDE 1815-1871................................................................................................ 40
DEEL 2: DE BERLIJNSE ORDE........................................................................................................... 41
H6. EUROPA EN DE POLITIEK VAN BISMARCK ........................................................................................... 41
DE GROOTMACHTEN EN HUN DOELSTELLINGEN ............................................................................................... 41
BISMARCK: FR ISOLEREN EN ANDERE TEGENSTELLINGEN CONTROLEREN............................................................... 42
DE DRIEKEIZERSBOND 1873 ........................................................................................................................ 43
DE GROTE OOSTERSE CRISIS (1875-1878).................................................................................................... 43
HET EERSTE BISMARCK-SYSTEEM .................................................................................................................. 45
HET TWEEDE BISMARCK-SYSTEEM ................................................................................................................ 46
NABESCHOUWING: DE BISMARCK-POLITIEK, ALLIANTIES EN HET EUROPESE CONCERT ............................................. 47
H7. HET NIEUWE IMPERIALISME ........................................................................................................... 48
DE VELE GEZICHTEN VAN HET IMPERIALISME .................................................................................................. 48
DE ARABISCHE WERELD .............................................................................................................................. 49
DE SCRAMBLE FOR AFRICA .......................................................................................................................... 51
2
, lOMoARcPSD|61129723
AZIË ........................................................................................................................................................ 53
AMERIKA ................................................................................................................................................. 56
H8. DE VORMING VAN TWEE BLOKKEN (1890-1907) ............................................................................... 58
HET EINDE VD BISMARCK-POLITIEK EN HET FRANS-RUSSISCH MILITAIR AKKOORD ................................................. 58
DE DUITSE WELTPOLITIK VANAF 1896 .......................................................................................................... 59
EINDE VAN DE BRITSE SPLENDID ISOLATION .................................................................................................... 61
DE RUSSISCH-JAPANSE OORLOG (1904-1905) .............................................................................................. 62
TRIPLE ENTENTE VS TRIPLE ALLIANTIE? ......................................................................................................... 63
H9. DE EERSTE WERELDOORLOG ......................................................................................................... 64
NAAR DE GROTE OORLOG (1908-1914) ...................................................................................................... 64
DE JULICRISIS VAN 1914 ............................................................................................................................ 67
DE UITBREIDING VAN DE OORLOG ................................................................................................................. 69
ENKELE BELANGRIJKE GEBEURTENISSEN TIJDENS DE OORLOG ............................................................................. 69
NABESCHOUWING: DE EERSTE WERELDOORLOG, HONDERD JAAR DEBAT ............................................................. 71
Zie PWP => alleen die namen en data te kennen!!!!!
3
, lOMoARcPSD|61129723
DEEL 1: DE WEENSE ORDE
Samenwerking, geopolitieke stabiliteit en antirevolutionaire restauratie
H1. HET JAAR 1815 EN DE VESTIGING VAN DE WEENSE ORDE
DE ACHTTIENDE-EEUWSE VOORGESCHIEDENIS
Franse revolutionaire en napoleontische oorlogen + het congres dat die oorlogen beëindigde
= achtergrond vh Europees internat systeem vd 18e E
Visie op internat betrekkingen = machtsevenwicht
• Machtsevenwicht bewaard voor veiligheid
• Geen enkele grootmacht zo machtig dat het andere grootmachten kan bedreigen
o VK, FR, Pruisen, Rus, Oost
§ Diep wantrouwen
§ Onuitputtelijk conflictpotentieel
• Verwerpen van het idee van ‘monarchie universelle’
• Harde realiteit:
o Wisselende allianties en vredesakkoorden, oorlog, uitwisselen territorium
§ Bv. de 3 Poolse delingen
• Polen intern verzwakt
• Rus, Oost en Pruisen verdelen P tot het niet meer bestaat
• Collectieve verantwoordelijkheid voor algemene stabiliteit en vrede in Europa
Want alleen met zichzelf bezig
o Noodzaak ve europese federatie of multilaterale organisatie (veel vredesplannen p14)
o Rol van het internationaal recht
o Het oprichten van organen die over bemiddeling beslist
Vrede van Utrecht (1713): belang machtsevenwicht en stabiliteit maar geen notie dat het een
collectieve verantwoordelijkheid was
DE GEBOORTE VAN DE WEENSE ORDE
Weense orde = een na de val v Nap opgericht conservatief machtsevenwicht
Frankrijk (data kennen?)
• 1792: begint aan zijn expansie
• 1799: expansie onder Napoleon Bonaparte in hogere versnelling
o Veel gefaalde coalities tegen Nap
• 1810: Napoleons invloedsfeer zo groot dat er geen machtsevenwicht meer was
• 1812: debacle van Napoleon in Rusland
ð Onder Brits impuls succesvolle tegenalliantie
• 1813: Pruisen, Oost, Rus en Zweedse legers verslaan Napoleon in Leipzig
4
