OMT — Hoofdzaken per Hoofdstuk
Onderzoeksmethoden in Economie en Management
Legende
Symbool Betekenis
⚠️ EXAMEN Zeker op examen — vanuit oude examens bevestigd
💡 TIP Handig ezelsbruggetje of link met andere concepten
★ BIJZAAK Goed om te weten, maar niet rechtstreeks getoetst
Hoofdstuk 0: Inleiding
1. Ontologie & Epistemologie
⚠️ EXAMEN: Dit koppel vormt de basis van ALLE paradigmavragen op het examen
Begrip Vraag die het stelt Kern
Ontologie Wat is de aard van de Bestaat er een objectieve werkelijkheid
werkelijkheid? buiten onszelf, of construeren mensen die
zelf?
Epistemologie Wat is de aard van onze Kan kennis over die werkelijkheid objectief
kennis? zijn, of is ze altijd subjectief?
💡 Ezelsbruggetje: Onto = het zijn (werkelijkheid), Epistemo = het weten (kennis)
,2. De 4 Hoofdparadigma's
⚠️ EXAMEN: Positivisme vs realisme was een open vraag in juni 2024 — inclusief Fisher
Schaal van meest objectief naar meest subjectief:
Paradigma Ontologie (O) Epistemologie (E) Methode
Positivisme Objectieve Waardeverije kennis IS Kwantitatief, experiment
werkelijkheid bestaat mogelijk
Realisme (Fisher) Objectieve Volledig waardevrij is Kwantitatief + kwalitatief
werkelijkheid bestaat MOEILIJK in sociale
wetenschappen
Kritisch realisme Objectieve Kennis is gefilterd door Kwantitatief + kwalitatief
werkelijkheid bestaat, sociale/culturele context
maar in lagen — niet
alles observeerbaar
Interpretivisme Werkelijkheid is Kennis is altijd Kwalitatief
subjectief en sociaal subjectief
geconstrueerd
⚠️ EXAMEN: Fisher's kritiek: aannames onderzoeker zijn gekleurd door eigen waarden →
waardeverije kennis NIET mogelijk in sociale wetenschappen → E = sowieso subjectief → dit is de
kern van realisme
💡 Positivisme & realisme zijn nauw verwant — de prof rekent beide correct als je de redenering goed
verantwoordt
3. Secundaire Paradigma's ★ BIJZAAK
Licht kennen, niet verdiepen:
• Standpoint research: onderzoek vanuit perspectief van een bepaalde groep (bv. feminisme,
marxisme)
• Action research: onderzoeker grijpt actief in om verandering te bewerkstelligen — combinatie
van onderzoek en praktijk
• Postmodernisme, hermeticism, pragmatisme: niet getoetst op examen → enkel vluchtig
kennen
💡 Pragmatisme = je kiest de methode die het beste past bij je vraag, ongeacht paradigma
4. Inductie vs. Deductie
⚠️ EXAMEN: Strikvraag: deductie → inductie sequentieel = JUIST. Inductie → deductie = ook JUIST
Logica Richting Vertrekpunt Eindpunt
Deductief Theorie → Data Bestaande theorie + Toetsen of hypothese
hypothese klopt
Inductief Data → Theorie Ruwe data (geen theorie Nieuwe theorie/propositie
vooraf)
💡 Grounded Theory = inductief. Hypothetico-deductief onderzoek = deductief
, 5. Correlatie vs. Causaliteit
⚠️ EXAMEN: Exact gevraagd in sept 2024: 'correlatie is niet causaliteit' — kant-en-klaar antwoord
• Correlatie = twee dingen bewegen mee met elkaar, maar je weet niet waarom
• Causaliteit = het ene veroorzaakt het andere (oorzaak-gevolgrelatie)
Voorbeeld: MBA-studie toonde correlatie tussen MBA-diploma en slechtere prestaties, maar
misschien kiezen kortetermijndenkers gewoon vaker voor een MBA — dat is geen causaliteit.
6. "Een model" vs. "Het model" ★ BIJZAAK
• Een model = vereenvoudiging van de werkelijkheid, nuttig hulpmiddel maar nooit de volledige
waarheid
• Het model = fout: de werkelijkheid vereenzelvigen met het model, alsof het absoluut waar is
✅ H0 Samenvatting — Wat je ZEKER moet kennen
Kernboodschap
Concept
Ontologie Vraag naar de aard van de werkelijkheid (objectief vs subjectief)
Epistemologie Vraag naar de aard van kennis (waardevrij vs subjectief)
Positivisme O: objectief | E: waardevrij | methode: kwantitatief
Interpretivisme O: subjectief | E: subjectief | methode: kwalitatief
Realisme (Fisher) O: objectief | E: moeilijk waardevrij | midden tussen beide
Kritisch realisme O: objectief maar in lagen | E: gefilterd door context
Fisher's kritiek Aannames onderzoeker gekleurd → waardevrije kennis niet
mogelijk
Deductief Theorie → data → toetsen (hypothese aan begin)
Inductief Data → theorie (Grounded Theory, propositie aan einde)
Correlatie ≠ causaliteit Samenhang ≠ oorzakelijk verband
Onderzoeksmethoden in Economie en Management
Legende
Symbool Betekenis
⚠️ EXAMEN Zeker op examen — vanuit oude examens bevestigd
💡 TIP Handig ezelsbruggetje of link met andere concepten
★ BIJZAAK Goed om te weten, maar niet rechtstreeks getoetst
Hoofdstuk 0: Inleiding
1. Ontologie & Epistemologie
⚠️ EXAMEN: Dit koppel vormt de basis van ALLE paradigmavragen op het examen
Begrip Vraag die het stelt Kern
Ontologie Wat is de aard van de Bestaat er een objectieve werkelijkheid
werkelijkheid? buiten onszelf, of construeren mensen die
zelf?
Epistemologie Wat is de aard van onze Kan kennis over die werkelijkheid objectief
kennis? zijn, of is ze altijd subjectief?
💡 Ezelsbruggetje: Onto = het zijn (werkelijkheid), Epistemo = het weten (kennis)
,2. De 4 Hoofdparadigma's
⚠️ EXAMEN: Positivisme vs realisme was een open vraag in juni 2024 — inclusief Fisher
Schaal van meest objectief naar meest subjectief:
Paradigma Ontologie (O) Epistemologie (E) Methode
Positivisme Objectieve Waardeverije kennis IS Kwantitatief, experiment
werkelijkheid bestaat mogelijk
Realisme (Fisher) Objectieve Volledig waardevrij is Kwantitatief + kwalitatief
werkelijkheid bestaat MOEILIJK in sociale
wetenschappen
Kritisch realisme Objectieve Kennis is gefilterd door Kwantitatief + kwalitatief
werkelijkheid bestaat, sociale/culturele context
maar in lagen — niet
alles observeerbaar
Interpretivisme Werkelijkheid is Kennis is altijd Kwalitatief
subjectief en sociaal subjectief
geconstrueerd
⚠️ EXAMEN: Fisher's kritiek: aannames onderzoeker zijn gekleurd door eigen waarden →
waardeverije kennis NIET mogelijk in sociale wetenschappen → E = sowieso subjectief → dit is de
kern van realisme
💡 Positivisme & realisme zijn nauw verwant — de prof rekent beide correct als je de redenering goed
verantwoordt
3. Secundaire Paradigma's ★ BIJZAAK
Licht kennen, niet verdiepen:
• Standpoint research: onderzoek vanuit perspectief van een bepaalde groep (bv. feminisme,
marxisme)
• Action research: onderzoeker grijpt actief in om verandering te bewerkstelligen — combinatie
van onderzoek en praktijk
• Postmodernisme, hermeticism, pragmatisme: niet getoetst op examen → enkel vluchtig
kennen
💡 Pragmatisme = je kiest de methode die het beste past bij je vraag, ongeacht paradigma
4. Inductie vs. Deductie
⚠️ EXAMEN: Strikvraag: deductie → inductie sequentieel = JUIST. Inductie → deductie = ook JUIST
Logica Richting Vertrekpunt Eindpunt
Deductief Theorie → Data Bestaande theorie + Toetsen of hypothese
hypothese klopt
Inductief Data → Theorie Ruwe data (geen theorie Nieuwe theorie/propositie
vooraf)
💡 Grounded Theory = inductief. Hypothetico-deductief onderzoek = deductief
, 5. Correlatie vs. Causaliteit
⚠️ EXAMEN: Exact gevraagd in sept 2024: 'correlatie is niet causaliteit' — kant-en-klaar antwoord
• Correlatie = twee dingen bewegen mee met elkaar, maar je weet niet waarom
• Causaliteit = het ene veroorzaakt het andere (oorzaak-gevolgrelatie)
Voorbeeld: MBA-studie toonde correlatie tussen MBA-diploma en slechtere prestaties, maar
misschien kiezen kortetermijndenkers gewoon vaker voor een MBA — dat is geen causaliteit.
6. "Een model" vs. "Het model" ★ BIJZAAK
• Een model = vereenvoudiging van de werkelijkheid, nuttig hulpmiddel maar nooit de volledige
waarheid
• Het model = fout: de werkelijkheid vereenzelvigen met het model, alsof het absoluut waar is
✅ H0 Samenvatting — Wat je ZEKER moet kennen
Kernboodschap
Concept
Ontologie Vraag naar de aard van de werkelijkheid (objectief vs subjectief)
Epistemologie Vraag naar de aard van kennis (waardevrij vs subjectief)
Positivisme O: objectief | E: waardevrij | methode: kwantitatief
Interpretivisme O: subjectief | E: subjectief | methode: kwalitatief
Realisme (Fisher) O: objectief | E: moeilijk waardevrij | midden tussen beide
Kritisch realisme O: objectief maar in lagen | E: gefilterd door context
Fisher's kritiek Aannames onderzoeker gekleurd → waardevrije kennis niet
mogelijk
Deductief Theorie → data → toetsen (hypothese aan begin)
Inductief Data → theorie (Grounded Theory, propositie aan einde)
Correlatie ≠ causaliteit Samenhang ≠ oorzakelijk verband
