Contents
1. Wat is macro-economie?..........................................................................9
1) Van micro-economie naar macro-economie.........................................9
2) Macro-economische actoren...............................................................10
2. Bbp en het meten van vooruitgang.......................................................10
1) Wat is het bbp?...................................................................................10
2) Groeivoeten........................................................................................11
3) Nominaal vs. reëel bbp.......................................................................11
4) Conjuncturele en kortetermijnveranderingen in het bbp....................12
5) De vele manieren om het bbp op te splitsen......................................13
6) Problemen met het bbp......................................................................14
3. De welvaart der naties en economische groei.......................................15
1) Waarom economische groei ertoe doet..............................................15
2) Kernfeiten over de welvaart der naties...............................................15
3) De welvaart der naties begrijpen........................................................16
4) Prikkels en instituties..........................................................................17
4: Groei, kapitaalaccumulatie en de economie van ideeën........................20
1) Inhaalgroei vs. groei aan de technologische grens.............................20
2) Het Solow-model en inhaalgroei.........................................................20
De productiefunctie.............................................................................20
Afnemende meeropbrengsten.............................................................21
Investeringen en depreciatie...............................................................21
De steady state....................................................................................22
Menselijk kapitaal................................................................................23
Van kapitaalaccumulatie naar inhaalgroei...........................................23
3) De investeringsvoet en conditionele convergentie.............................23
Het effect van hogere investeringsvoeten...........................................23
Evidentie over investeringen en bbp...................................................24
Conditionele convergentie...................................................................24
4) Nieuwe ideeën en groei aan de technologische grens........................25
Een probleem met het eenvoudige Solow-model................................25
Betere ideeën drijven langetermijngroei.............................................25
, Ideeën toevoegen aan de productiefunctie.........................................25
5) De toekomst van economische groei..................................................26
Historisch perspectief..........................................................................26
Wat drijft het genereren van ideeën?..................................................27
Redenen voor optimisme en voorzichtigheid.......................................27
5: Sparen, investeren en het financiële systeem.......................................28
1) Inleiding: Waarom het financiële systeem belangrijk is......................28
Motivatie: De val van Lehman Brothers...............................................28
De brug tussen spaarders en ontleners...............................................28
Belangrijke definities...........................................................................29
2) Het aanbod van besparingen..............................................................29
Factor 1: Consumptie spreiden............................................................29
Factor 2: Ongeduld (tijdsvoorkeur)......................................................29
Factor 3: Marketing en psychologische factoren..................................30
Factor 4: De rentevoet.........................................................................30
3) De vraag naar leningen......................................................................30
Redenen om te lenen...........................................................................30
De levenscyclustheorie van besparingen (Modigliani).........................31
De rentevoet en de vraagcurve...........................................................31
4) Evenwicht op de markt voor uitleenbare fondsen..............................32
Evenwicht............................................................................................32
Verschuivingen van vraag en aanbod..................................................32
Overheidsschuld en crowding out........................................................33
5) De rol van tussenpersonen.................................................................33
Wat doen financiële tussenpersonen?.................................................33
Banken.................................................................................................34
De obligatiemarkt................................................................................34
De aandelenmarkt...............................................................................35
6) Wat gebeurt er als de bemiddeling faalt?...........................................35
De brug kan breken.............................................................................35
Probleem 1: Onzekere eigendomsrechten...........................................35
Probleem 2: Controles op rentevoeten................................................36
Probleem 3: Gepolitiseerde kredietverlening.......................................36
, 7) De financiële crisis van 2007/2008.....................................................36
Concept 1: Hefboomwerking...............................................................36
Concept 2: Securitisatie.......................................................................37
Concept 3: Schaduwbankieren............................................................38
Samenvatting: Hoe de crisis zich ontvouwde......................................38
6 Werkloosheid en arbeidsmarktparticipatie..............................................39
1) Inleiding..............................................................................................39
Moιivaιie: De verdwijnende reisagenι..................................................39
Verschillende ιypes werkloosheid hebben verschillende oorzaken......39
2) Werkloosheid definiëren.....................................................................40
Definiιies..............................................................................................40
De werkloosheidsgraad.......................................................................40
Drie ιypes werkloosheid.......................................................................41
3) Frictiewerkloosheid.............................................................................41
Definiιie en heι maιchingprobleem......................................................41
Creatieve destructie............................................................................41
4) Structurele werkloosheid....................................................................42
Definiιie...............................................................................................42
Oorzaken van sιrucιurele werkloosheid...............................................42
Beleid om sιrucιurele werkloosheid ιe verminderen............................43
5) Conjuncturele werkloosheid................................................................44
Definiιie...............................................................................................44
Heι verband ιussen groei en werkloosheid..........................................44
Waι veroorzaakι conjuncιurele werkloosheid?.....................................44
6) De natuurlijke werkloosheidsgraad.....................................................45
Definiιie...............................................................................................45
De naιuurlijke werkloosheidsgraad inιerpreιeren................................45
7) Arbeidsmarktparticipatie....................................................................45
Definiιie...............................................................................................45
Facιoren die parιicipaιie bepalen.........................................................46
Beleidsimplicaιies................................................................................47
7 Inflatie en de kwantiteitstheorie van geld...............................................47
1) Inleiding..............................................................................................47
, Het probleem van Robert Mugabe.......................................................47
Het resultaat: Hyperinflatie..................................................................47
2) Inflatie definiëren en meten...............................................................48
Wat is inflatie?.....................................................................................48
Prijsindexen..........................................................................................48
Inflatie in de Verenigde Staten.............................................................48
Reële prijzen vs. nominale prijzen.......................................................49
3) De kwantiteitstheorie van geld...........................................................49
De ruilvergelijking................................................................................49
De oorzaak van inflatie........................................................................50
Waarom drukken overheden geld?......................................................50
4) De kosten van inflatie.........................................................................50
Het werkelijke probleem: Volatiele en onverwachte inflatie................50
Prijsverwarring en geldillusie...............................................................50
Herverdeling van welvaart...................................................................50
Andere kosten van inflatie...................................................................51
8 Conjunctuurschommelingen: Geaggregeerde vraag en aanbod.............51
1) Inleiding..............................................................................................51
Economische groei verloopt niet gelijkmatig.......................................51
Waarom recessies ertoe doen..............................................................52
Het AD/AS-model.................................................................................52
2) De geaggregeerde vraagcurve...........................................................52
De kwantiteitstheorie in dynamische vorm.........................................52
De AD-curve afleiden...........................................................................53
Verschuivingen van de AD-curve.........................................................53
3) De langetermijn geaggregeerde aanbodcurve...................................53
De Solow-groeivoet (zie ook H3-H4)....................................................53
De LRAS-curve.....................................................................................54
Evenwicht met AD en LRAS.................................................................54
4) Reële schokken...................................................................................55
Definitie van reële schokken................................................................55
Weersschokken....................................................................................55
Olieschokken........................................................................................56
1. Wat is macro-economie?..........................................................................9
1) Van micro-economie naar macro-economie.........................................9
2) Macro-economische actoren...............................................................10
2. Bbp en het meten van vooruitgang.......................................................10
1) Wat is het bbp?...................................................................................10
2) Groeivoeten........................................................................................11
3) Nominaal vs. reëel bbp.......................................................................11
4) Conjuncturele en kortetermijnveranderingen in het bbp....................12
5) De vele manieren om het bbp op te splitsen......................................13
6) Problemen met het bbp......................................................................14
3. De welvaart der naties en economische groei.......................................15
1) Waarom economische groei ertoe doet..............................................15
2) Kernfeiten over de welvaart der naties...............................................15
3) De welvaart der naties begrijpen........................................................16
4) Prikkels en instituties..........................................................................17
4: Groei, kapitaalaccumulatie en de economie van ideeën........................20
1) Inhaalgroei vs. groei aan de technologische grens.............................20
2) Het Solow-model en inhaalgroei.........................................................20
De productiefunctie.............................................................................20
Afnemende meeropbrengsten.............................................................21
Investeringen en depreciatie...............................................................21
De steady state....................................................................................22
Menselijk kapitaal................................................................................23
Van kapitaalaccumulatie naar inhaalgroei...........................................23
3) De investeringsvoet en conditionele convergentie.............................23
Het effect van hogere investeringsvoeten...........................................23
Evidentie over investeringen en bbp...................................................24
Conditionele convergentie...................................................................24
4) Nieuwe ideeën en groei aan de technologische grens........................25
Een probleem met het eenvoudige Solow-model................................25
Betere ideeën drijven langetermijngroei.............................................25
, Ideeën toevoegen aan de productiefunctie.........................................25
5) De toekomst van economische groei..................................................26
Historisch perspectief..........................................................................26
Wat drijft het genereren van ideeën?..................................................27
Redenen voor optimisme en voorzichtigheid.......................................27
5: Sparen, investeren en het financiële systeem.......................................28
1) Inleiding: Waarom het financiële systeem belangrijk is......................28
Motivatie: De val van Lehman Brothers...............................................28
De brug tussen spaarders en ontleners...............................................28
Belangrijke definities...........................................................................29
2) Het aanbod van besparingen..............................................................29
Factor 1: Consumptie spreiden............................................................29
Factor 2: Ongeduld (tijdsvoorkeur)......................................................29
Factor 3: Marketing en psychologische factoren..................................30
Factor 4: De rentevoet.........................................................................30
3) De vraag naar leningen......................................................................30
Redenen om te lenen...........................................................................30
De levenscyclustheorie van besparingen (Modigliani).........................31
De rentevoet en de vraagcurve...........................................................31
4) Evenwicht op de markt voor uitleenbare fondsen..............................32
Evenwicht............................................................................................32
Verschuivingen van vraag en aanbod..................................................32
Overheidsschuld en crowding out........................................................33
5) De rol van tussenpersonen.................................................................33
Wat doen financiële tussenpersonen?.................................................33
Banken.................................................................................................34
De obligatiemarkt................................................................................34
De aandelenmarkt...............................................................................35
6) Wat gebeurt er als de bemiddeling faalt?...........................................35
De brug kan breken.............................................................................35
Probleem 1: Onzekere eigendomsrechten...........................................35
Probleem 2: Controles op rentevoeten................................................36
Probleem 3: Gepolitiseerde kredietverlening.......................................36
, 7) De financiële crisis van 2007/2008.....................................................36
Concept 1: Hefboomwerking...............................................................36
Concept 2: Securitisatie.......................................................................37
Concept 3: Schaduwbankieren............................................................38
Samenvatting: Hoe de crisis zich ontvouwde......................................38
6 Werkloosheid en arbeidsmarktparticipatie..............................................39
1) Inleiding..............................................................................................39
Moιivaιie: De verdwijnende reisagenι..................................................39
Verschillende ιypes werkloosheid hebben verschillende oorzaken......39
2) Werkloosheid definiëren.....................................................................40
Definiιies..............................................................................................40
De werkloosheidsgraad.......................................................................40
Drie ιypes werkloosheid.......................................................................41
3) Frictiewerkloosheid.............................................................................41
Definiιie en heι maιchingprobleem......................................................41
Creatieve destructie............................................................................41
4) Structurele werkloosheid....................................................................42
Definiιie...............................................................................................42
Oorzaken van sιrucιurele werkloosheid...............................................42
Beleid om sιrucιurele werkloosheid ιe verminderen............................43
5) Conjuncturele werkloosheid................................................................44
Definiιie...............................................................................................44
Heι verband ιussen groei en werkloosheid..........................................44
Waι veroorzaakι conjuncιurele werkloosheid?.....................................44
6) De natuurlijke werkloosheidsgraad.....................................................45
Definiιie...............................................................................................45
De naιuurlijke werkloosheidsgraad inιerpreιeren................................45
7) Arbeidsmarktparticipatie....................................................................45
Definiιie...............................................................................................45
Facιoren die parιicipaιie bepalen.........................................................46
Beleidsimplicaιies................................................................................47
7 Inflatie en de kwantiteitstheorie van geld...............................................47
1) Inleiding..............................................................................................47
, Het probleem van Robert Mugabe.......................................................47
Het resultaat: Hyperinflatie..................................................................47
2) Inflatie definiëren en meten...............................................................48
Wat is inflatie?.....................................................................................48
Prijsindexen..........................................................................................48
Inflatie in de Verenigde Staten.............................................................48
Reële prijzen vs. nominale prijzen.......................................................49
3) De kwantiteitstheorie van geld...........................................................49
De ruilvergelijking................................................................................49
De oorzaak van inflatie........................................................................50
Waarom drukken overheden geld?......................................................50
4) De kosten van inflatie.........................................................................50
Het werkelijke probleem: Volatiele en onverwachte inflatie................50
Prijsverwarring en geldillusie...............................................................50
Herverdeling van welvaart...................................................................50
Andere kosten van inflatie...................................................................51
8 Conjunctuurschommelingen: Geaggregeerde vraag en aanbod.............51
1) Inleiding..............................................................................................51
Economische groei verloopt niet gelijkmatig.......................................51
Waarom recessies ertoe doen..............................................................52
Het AD/AS-model.................................................................................52
2) De geaggregeerde vraagcurve...........................................................52
De kwantiteitstheorie in dynamische vorm.........................................52
De AD-curve afleiden...........................................................................53
Verschuivingen van de AD-curve.........................................................53
3) De langetermijn geaggregeerde aanbodcurve...................................53
De Solow-groeivoet (zie ook H3-H4)....................................................53
De LRAS-curve.....................................................................................54
Evenwicht met AD en LRAS.................................................................54
4) Reële schokken...................................................................................55
Definitie van reële schokken................................................................55
Weersschokken....................................................................................55
Olieschokken........................................................................................56
