Samenvatting Rechtsmethodiek | Wetgeving, Rechtspraak, Rechtsleer | UA | 2025/26 GESLAAGD 1STE ZIT

Rechtsmethodiek
UA Ba 1 2025-2026 Marie-Jo De Baecker

Ba 1: Rechtsmethodiek
I. Wetgeving............................................................................................................................................2
II. Wat is wetgeving?...............................................................................................................................2
III. Hoe vind ik wetgeving?......................................................................................................................5
IV. Hoe lees ik wetgeving?....................................................................................................................14
V. Rechtspraak......................................................................................................................................16
VI. Wat is rechtspraak?.........................................................................................................................16
VII. Hoe vind ik rechtspraak?................................................................................................................21
VIII. Hoe lees ik rechtspraak?................................................................................................................25
IX. Rechtsleer........................................................................................................................................29
X. Wat is rechtsleer?.............................................................................................................................29
XI. Hoe vind ik rechtsleer?....................................................................................................................33
XII. Hoe lees ik rechtsleer?....................................................................................................................36




1

,Rechtsmethodiek
UA Ba 1 2025-2026 Marie-Jo De Baecker

I. Wetgeving
II. Wat is wetgeving?
A. Begrip
- Continentaal-civielrechtelijke rechtsstelsels: wettenrecht
- Wet: verbindend karakter  bindende rechtsbron
- Wet in formele zin: beslissing van wetgever tot stand volgens vereiste wetgevingsprocedure
 Normatief karakter
- Wet in materiële zin: algemeen bindend voorschrift, uitgevaardigd door bevoegde overheid
voor algemeen welzijn

B. De normenhiërarchie
- Hiërarchie  positivistische rechtsbenadering
- Hogere rechtsnorm > lagere rechtsnorm
- Normenhiërarchie: piramidale rangschikking
- Lagere norm toetsen op overeenstemming met hogere norm
 Grondwettigheidstoetsing
 Wettigheidstoetsing
- Tegenstrijdigheid  juridische geschillen
 Rechter beslist toepasselijke geldige norm
 Antwoord: verhouding wetgevende – uitvoerende – rechterlijke macht
 Voornaamste principes:
a) Internationale recht > nationale recht
 Strijdig: voorrang internationaal recht
 Ook schending grondrechten in Gw.: rechter  prejudiciële vraag aan
Grondwettelijk Hof (GwH)
b) Gw + bijzondere wetten > wetgevende akten
 Wetten in formele zin strijdig met:
 Bevoegdheidsverdelende regels van federale staatsinrichting
 Rechten + vrijheden (Titel II van Gw.)
 Federale loyaliteit (art. 143 Gw.)
 Legaliteitsbeginsel over belastingen (art. 170 Gw.)
 Gelijkheidsbeginsel over belastingen (art. 172 Gw.)
 Gelijke rechtsbescherming van vreemdelingen (art. 191 Gw.)
 GwH kan op 2 manieren strijdigheid vaststellen:
1. Vernietigen: vernietigingsberoep binnen beperkte periode na bekendmaking
2. Antwoorden op prejudiciële vraag van gewone rechter: is wetsbepaling in
zaak strijdig met Gw.  ja: wetsbepaling buiten toepassing
c) Hogere rechtsnormen > handelingen van uitvoerende macht
 Gewone rechter: toepassing van verordening/ besluit weigeren  exceptie van
onwettigheid (art. 159 Gw.)
 Bestuursrechter (RvS, afdeling bestuursrechtspraak): vernietigen door
(vernietigings-)beroep




2

,Rechtsmethodiek
UA Ba 1 2025-2026 Marie-Jo De Baecker

C. Verdragen met rechtstreekse werking
- Rechtstreekse, directe werking + self-executing  normatieve bepaling die interne recht aan
burgers rechten verleent/ verplichtingen oplegt
 Voldoende duidelijk + volledig is om draagwijdte + gevolgen te kennen
- Rechter gaat na of verdragsbepaling al dan niet rechtstreekse werking heeft
 Directe werking VOORRANG op strijdige wetten + uitvoeringsbepalingen uit nationale recht
 Smeerkaasarrest

D. Grondwet
- Gw. in formele zin: staatsinrichting + grondrechten
- Gw. van 7 feb 1831
 In 1994 gecoördineerd + hernummerd
 vandaar ook soms Gecoördineerde Gw. van 17 feb 1994
 let op nummering in teksten van voor én na 1994
- herziening:
1. 3 takken van wetgevende macht (Preconstituante): opstellen lijst van artikelen die aan
herziening vatbaar zijn
2. Kamer + Senaat ontbonden na publicatie in BS & nieuwe verkiezingen binnen 40 dagen
 collectief ontslag
3. Nieuw samengestelde takken van wetgevende macht (Consituante) enkel artikelen
wijzigen die voor herziening vatbaar zijn + enkel met 2/3 leden aanwezig (quorum) &
2/3 meerderheid in elke kamer

E. Bijzondere wet
- Bijzondere (meerderheids)wetten (afkorting: Bijz.W.)
 Aangenomen door federale wetgever met bijzondere meerderheid (meerderheid per
taalgroep in Kamer +Senaat én 2/3 in uitgebrachte ja-stemmen  representativiteit);
enkel wijzigbaar met die meerderheid door ander bijzonder wet gewijzid of opgeheven
 Wezenlijke regels met betrekking tot de federale staatsvorm
 Voorrang op gewone wetten
 #aspecten van de staatshervorming is ook bij gewone wet geregeld >< bijzondere wet
- Bijzonder decreet
 Constitutieve autonomie van gemeenschap en gewest (deelstaten)
 2/3 stemmen vereist
 Enkel door ander bijzonder decreet gewijzigd of opgeheven

F. Wet, decreet en ordonnantie
- Wetten, decreten + ordonnanties: wetten in formele zin
 Aangenomen door bevoegde wetgevers op niveau van:
o Federale staat: wetten
o Gemeenschappen: decreten
o Gewesten: decreten
 Brussels Hoofdstedelijk Gewest: ordonnanties
- Kunnen elkaar niet wijzigen: staan op dezelfde hoogte

3

, Rechtsmethodiek
UA Ba 1 2025-2026 Marie-Jo De Baecker

- Met later decreet kan je geen regel wijzigen waarvoor je niet bevoegd bent
 1 uitzondering: soms kan decreet of ordonnantie wel nationale wetgeving wijzigen wnr
decreetgever pas later bevoegd wordt voor materie
o Bv.: wet gewijzigd voor Vlaanderen, nog niet voor Wallonië of Brussel
- Parlement gemeenschappen + gewesten: 1 kamer: meerderheid aan ja-stemmen voor
decreet of ordonnantie
- Federale parlement: 2 kamers: Kamer van Volksvertegenwoordigers + Senaat
 Zwaartepunt van wetgevend werk bij Kamer: wetsvoorstellen & -ontwerpen:
meerderheid aan ja-stemmen
- Gw. bepaalt: Senaat op bepaalde materie ook wetgevende macht uitoefent
 Kamer + Senaat: gelijke wetgevende bevoegdheid voor herziening van Gw.
o Bijzondere meerderheidswetten
o Wetten met betrekking tot financiering van DUI Gemeenschap
o Wetten met betrekking tot financiering politieke partijen + controle verkiezingsuitgaven
o Wetten met betrekking tot organisatie van Senaat + statuut senator
 Beide kamers: dezelfde tekst aannemen
- Wetsontwerpen aangenomen door Kamer van Volksvertegenwoordigers verplicht
overzenden naar Senaat  amenderen
 Uitvoeringswetten van bijzondere meerderheidswetten
 Wetten aangenomen om naleving van internationale/ supranationale verplichtingen te verzekeren
 Wetten op RvS + federale administratieve rechtscolleges
- Senaat afschaffen (federaal regeerakkoord 2025-2029): 2/3 meerderheid (grondwetswijziging)
- Gecoördineerde wet/ decreet: tekst terug leesbaar maken door parlement
 Coherentie in structuur
 Nummering + bewoording van oorspronkelijke teksten
 In principe zonder inhoudelijke wijziging

G. Uitvoeringsbepaling
- Concrete uitvoering van wetgeving  uitvoerende macht
 Regering kan regelgeving of verorderingen uitvaardigen (wetgeving in materiële zin)
 Auteur die beslist
o Koninklijk besluiten
o Ministeriële besluiten
o Besluiten van regering
 Uitvoering wiet: concrete toepassing op individuele gevallen  beschikkingen
- Ondergeschikte bestuursniveaus die zelfstandige verordenende + beslissingsbevoegdheid
hebben in materies die specifiek aanbelangen of opgedragen door hogere regelgeving
 Lokale besturen: gemeenten + provincies (territoriale decentralisatie)
 Instellingen die aangelegenheden bevoegd zijn
o Bv. Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie of Federaal
agentschap voor opvang van asielzoekers Fedasil (functionele decentralisatie)
 Organen van publiekrechtelijke rechtspersonen  regelementen/ besluiten uitvaardigen
- Omzendbrief (instructies van bevoegde ministers/ staatsecretaris): niet bindend: als wij dit
zien gaan wij het zo doen (bij bestuur verbindend)  pseudowetgeving  toetsing GwH

4