, INHOUDSTAFEL
Afkortingenlijst...............................................................................................................................5
DEEL 1: ALGEMENE INLEIDING & BASISPRINCIPES.................6
1. Oorsprong van de Belastingen.........................................................................................6
2. Actuele Tendensen: De Tax Shift......................................................................................7
3. Het Begrip Belasting.........................................................................................................8
4. Grondregels van Belastingheffing....................................................................................9
5. Belastingontduiking, Ontwijking en Simulatie................................................................10
6. Beperkte Autonomie en Overige Beginselen..................................................................12
DEEL 2: INKOMSTENBELASTING...........................................14
Hoofdstuk 1: Algemeen.........................................................................................14
1.1 De Vier Componenten................................................................................................................14
1.2 Inwoners vs. Niet-Inwoners.......................................................................................................14
Hoofdstuk 2: Personenbelasting...........................................................................15
2.1 Personeel Toepassingsgebied: Wie Is Belastingplichtig?...........................................................15
2.2 Materieel Toepassingsgebied: Wat Wordt Belast?....................................................................15
2.3 Berekening van de Belasting......................................................................................................16
2.4 Volledige Decumul: Gehuwden en Wettelijk Samenwonenden................................................17
2.5 Regionalisering en de 6e Staatshervorming..............................................................................18
3. Onroerende Inkomsten (art. 7–16 WIB)......................................................................................19
4. Roerende Inkomsten (art. 17–22 WIB)........................................................................................22
5. Beroepsinkomsten (art. 23–66 WIB)............................................................................................29
9. Diverse Inkomsten........................................................................................................................47
11. Berekening van de Belasting (totaalschema).............................................................................53
Hoofdstuk 3: Vennootschapsbelasting..................................................................57
1. Toepassingsgebied.......................................................................................................................57
2. Belastbare basis en aftrekken......................................................................................................60
4. Tarieven en bijzondere aanslagen................................................................................................71
Hoofdstuk 4: Rechtspersonenbelasting.................................................................71
Hoofdstuk 5: Belasting der Niet-Inwoners.............................................................71
Hoofdstuk 6: Successie, Schenkingen en Registraties............................................73
3. Registratierechten........................................................................................................................73
5. Successierechten: Vlaamse erfbelasting......................................................................................73
6. Successieplanning en vermogensoverdracht...............................................................................74
DEEL 3: BELASTING OVER DE TOEGEVOEGDE WAARDE.......76
1. Basismechanisme van de BTW.......................................................................................76
1.1 Definitie en kenmerken..............................................................................................................76
1.2 Belastingplichtigen.....................................................................................................................78
, 2. Belastbare Handelingen.................................................................................................79
2.1 Levering van goederen...............................................................................................................79
2.2 Dienstverrichting........................................................................................................................82
2.3 Invoer.........................................................................................................................................85
2.4 Intracommunautaire verwerving (ICV)......................................................................................85
3. Berekening van de BTW.................................................................................................88
3.1 Vrijstellingen...............................................................................................................................88
3.2 Tarieven en maatstaf van heffing...............................................................................................88
3.3 Aftrek en herziening...................................................................................................................89
DEEL 4: ARBEIDSOVEREENKOMSTEN...................................91
1. Toepassingsgebied en Basisbegrippen...........................................................................91
1.1 Definitie en toepassingsgebied..................................................................................................91
1.2 Werknemer vs. Zelfstandige: Onderscheid................................................................................91
2. Contractduur en Opeenvolgende Contracten.................................................................91
2.1 Onbepaalde duur als basisregel.................................................................................................91
2.2 Opeenvolgende contracten: verbod en uitzonderingen............................................................92
3. Ontslagregeling en Opzegtermijnen...............................................................................92
3.1 Basisprincipe: opzegtermijn.......................................................................................................92
3.2 Duur van de opzegtermijn..........................................................................................................93
4. Ontslag om Dringende Reden........................................................................................93
4.1 Definitie en grondvereiste..........................................................................................................93
4.2 Drie cumulatieve voorwaarden..................................................................................................93
4.3 De 3-dagentermijn: ontslag op heterdaad.................................................................................94
,Afkortingenlijst
ABI Afzonderlijk belastbare inkomsten
ATAD Anti-Tax Avoidance Directive (EU)
BdNI / BNI Belasting der niet-inwoners
BEPS Base Erosion and Profit Shifting (OESO)
BI Beroepsinkomsten
BTW / WBTW Belasting over de toegevoegde waarde / Wetboek BTW
BV Bedrijfsvoorheffing
DAC 6 Directive on Administrative Cooperation 6 (EU)
DBI Definitief belaste inkomsten
DBV Dubbelbelastingverdrag
DI Diverse inkomsten
DVB Dienst Voorafgaande Beslissingen
GBI Gezamenlijk belastbaar inkomen
GW Grondwet
IA Investeringsaftrek
ICV Intracommunautaire verwerving
ICL Intracommunautaire levering
KI Kadastraal inkomen
KMO Kleine en middelgrote onderneming
NIA Notionele interestaftrek
OI Onroerende inkomsten
OV Onroerende voorheffing
PB Personenbelasting
RI Roerende inkomsten
RPB Rechtspersonenbelasting
RSZ Rijksdienst voor Sociale Zekerheid
RV Roerende voorheffing
SOP Stock option plan / aandelenoptieplan
VAA Voordeel van alle aard
VAB Voorafbetalingen
VenB Vennootschapsbelasting
VU Verworpen uitgaven
WIB Wetboek Inkomstenbelastingen
FISCAAL RECHT EN ARBEIDSOVEREENKOMSTEN
DEEL 1 - Algemene Inleiding & Basisprincipes
Fiscaal Recht en Arbeidsovereenkomsten [D0T24a] | p. 4
,1. Oorsprong van de Belastingen
1.1 Historische achtergrond
Belastingen zijn ontstaan uit de financiële noodzaak om overheidsuitgaven te dekken. In het verleden namen
ze allerlei vormen aan (land, graan, goederen) en waren ze louter een uiting van machtsuitoefening over
veroverd grondgebied.
Vandaag is meer dan 90% van de overheidsinkomsten afkomstig uit heffingen → hoofdzakelijk belastingen
en sociale zekerheidsbijdragen.
Magna Carta (1215): 'no taxation without representation': belasting enkel met instemming van de
belastingplichtigen via hun vertegenwoordigers. Basis van het democratisch parlementair toezicht.
1.2 Invloed van de Franse Revolutie
Sinds de Franse Revolutie gelden twee fundamentele regels:
• Belasting kan enkel worden geheven bij wet (goedgekeurd door het parlement).
• Jaarlijkse toestemming is vereist via de rijksmiddelenbegroting:
◦ Financiewet: regelt de inkomsten.
◦ Uitgavenbegroting: regelt de uitgaven.
Voorlopige twaalfden (douzièmes provisoires)
Budgettaire noodprocedure wanneer de definitieve begroting niet tijdig is goedgekeurd. De
overheid mag per maand 1/12 van het vorige jaar's budget uitvoeren. Technisch gezien zouden
burgers in deze periode geen belasting verschuldigd zijn.
1.3 Belasting als politiek instrument
Vroeger was het stemrecht gekoppeld aan de betaalde belasting. De geleidelijke uitbreiding van het
algemeen kiesrecht leidde ook tot uitbreiding van het belastingstelsel: meer kiezers → meer vraag naar
overheidsdiensten → hogere inkomsten.
Vandaag is de belasting een veelzijdig politiek instrument in handen van de wetgever:
• Financieel: primaire dekking van overheidsuitgaven (pensioenen, gezondheidszorg, defensie,
infrastructuur).
• Economisch: stimuleren van gewenst gedrag (bv. investeringsaftrek, O&O) of ontmoedigen van
ongewenst gedrag (bv. hoge accijnzen op tabak en alcohol).
• Sociaal: herverdeling via progressieve tarieven en sociale bijdragen.
Diverse drukkingsgroepen oefenen via volksvertegenwoordigers invloed uit op het belastingbeleid → de
keuze wie belast wordt is inherent politiek.
1.4 Toename belastingdruk in de 20e eeuw
Drie grote oorzaken voor de gestegen belastingdruk:
• Rol van overheid: steeds meer taken (sociale zekerheid, onderwijs, infrastructuur).
• Wereldoorlogen: financiering van oorlogsvoering, wederopbouw en stabilisatie.
• Inflatie (jaren '70): nominale lonen stegen maar belastingschalen werden niet geïndexeerd → 'bracket
creep' , een verborgen belastingverhoging.
Fiscaal Recht en Arbeidsovereenkomsten [D0T24a] | p. 5
, 1.5 Huidig klimaat: het limiet bereikt
De belastingdruk heeft een plafond bereikt door:
• Loonwig: verschil tussen totale loonkost voor werkgever en nettoloon werknemer. Hoge loonwig
ontmoedigt tewerkstelling.
• Werkloosheidsval: financieel nauwelijks lonend om te gaan werken als het verschil met een uitkering
te klein is.
• EU-vergelijking: druk om competitief te blijven t.o.v. andere EU-lidstaten.
2. Actuele Tendensen: De Tax Shift
2.1 Redenen voor een tax shift
Breed gedragen consensus om de belastingdruk te verschuiven weg van arbeid:
• Vermindering van loonlasten om werkgelegenheid te stimuleren.
• Vergrijzingsfiscaliteit: groeiend aandeel ouderen (met vermogensinkomsten) creëert onbalans.
Ouderen betalen relatief weinig belasting op opgebouwd vermogen, terwijl jonge werkenden zware
lasten dragen op arbeidsinkomen.
2.2 Richting van de verschuiving
Drie assen van de tax shift:
• Vermogensinkomsten: verhoging roerende voorheffing (15% → 25% → 30%), invoering kaaimantaks,
taks op effectenrekeningen (0,15% boven 1 mio €), meerwaardebelasting van 10% (De Wever I).
• Vermogensbezit: beperkt; enkel onroerende voorheffing en taks op effectenrekeningen. Geen
algemene vermogensbelasting in België.
• Bestedingen & transacties: accijnzen en BTW. Aandacht: BTW-verhogingen werken door in
loonstijgingen via de gezondheidsindex.
Kaaimantaks: Belgische maatregel waarbij inkomsten uit buitenlandse constructies (offshore
vennootschappen, trusts) belast worden alsof ze rechtstreeks door de Belgische belastingplichtige werden
verdiend.
2.3 Context: hervormingsvoorstellen
Blauwdruk Van Peteghem (2023, politiek geblokkeerd): duaal stelsel; Box 1 (arbeid, progressief tot ~50%)
en Box 2 (vermogensinkomsten, vlak tarief 25–30%).
Regeerakkoord De Wever I: verhoging belastingvrije som; 10% meerwaardebelasting op financiële
instrumenten & crypto (enkel toekomstig, niet retroactief); verstrenging vrijstelling
dividenden/meerwaarden in VenB; niet-aftrekbaarheid interest tweede woning.
2.5 Regionalisering van de inkomstenbelastingen
Het samenvallen van heffingsbevoegdheid en bestedingsbevoegdheid bevordert het democratisch gehalte.
In België is dit evenwicht nooit volledig gerealiseerd.
• Vennootschapsbelasting: volledig federaal → geen regionalisering.
• Personenbelasting: gedeeltelijk geregionaliseerd via uitgebreide opcentiemen (6e staatshervorming).
Gewesten kunnen kortingen, vermeerderingen en belastingverminderingen toepassen.
• Successierechten & registratierechten: volledig geregionaliseerd → elk gewest heeft eigen tarieven.
Fiscaal Recht en Arbeidsovereenkomsten [D0T24a] | p. 6
Afkortingenlijst...............................................................................................................................5
DEEL 1: ALGEMENE INLEIDING & BASISPRINCIPES.................6
1. Oorsprong van de Belastingen.........................................................................................6
2. Actuele Tendensen: De Tax Shift......................................................................................7
3. Het Begrip Belasting.........................................................................................................8
4. Grondregels van Belastingheffing....................................................................................9
5. Belastingontduiking, Ontwijking en Simulatie................................................................10
6. Beperkte Autonomie en Overige Beginselen..................................................................12
DEEL 2: INKOMSTENBELASTING...........................................14
Hoofdstuk 1: Algemeen.........................................................................................14
1.1 De Vier Componenten................................................................................................................14
1.2 Inwoners vs. Niet-Inwoners.......................................................................................................14
Hoofdstuk 2: Personenbelasting...........................................................................15
2.1 Personeel Toepassingsgebied: Wie Is Belastingplichtig?...........................................................15
2.2 Materieel Toepassingsgebied: Wat Wordt Belast?....................................................................15
2.3 Berekening van de Belasting......................................................................................................16
2.4 Volledige Decumul: Gehuwden en Wettelijk Samenwonenden................................................17
2.5 Regionalisering en de 6e Staatshervorming..............................................................................18
3. Onroerende Inkomsten (art. 7–16 WIB)......................................................................................19
4. Roerende Inkomsten (art. 17–22 WIB)........................................................................................22
5. Beroepsinkomsten (art. 23–66 WIB)............................................................................................29
9. Diverse Inkomsten........................................................................................................................47
11. Berekening van de Belasting (totaalschema).............................................................................53
Hoofdstuk 3: Vennootschapsbelasting..................................................................57
1. Toepassingsgebied.......................................................................................................................57
2. Belastbare basis en aftrekken......................................................................................................60
4. Tarieven en bijzondere aanslagen................................................................................................71
Hoofdstuk 4: Rechtspersonenbelasting.................................................................71
Hoofdstuk 5: Belasting der Niet-Inwoners.............................................................71
Hoofdstuk 6: Successie, Schenkingen en Registraties............................................73
3. Registratierechten........................................................................................................................73
5. Successierechten: Vlaamse erfbelasting......................................................................................73
6. Successieplanning en vermogensoverdracht...............................................................................74
DEEL 3: BELASTING OVER DE TOEGEVOEGDE WAARDE.......76
1. Basismechanisme van de BTW.......................................................................................76
1.1 Definitie en kenmerken..............................................................................................................76
1.2 Belastingplichtigen.....................................................................................................................78
, 2. Belastbare Handelingen.................................................................................................79
2.1 Levering van goederen...............................................................................................................79
2.2 Dienstverrichting........................................................................................................................82
2.3 Invoer.........................................................................................................................................85
2.4 Intracommunautaire verwerving (ICV)......................................................................................85
3. Berekening van de BTW.................................................................................................88
3.1 Vrijstellingen...............................................................................................................................88
3.2 Tarieven en maatstaf van heffing...............................................................................................88
3.3 Aftrek en herziening...................................................................................................................89
DEEL 4: ARBEIDSOVEREENKOMSTEN...................................91
1. Toepassingsgebied en Basisbegrippen...........................................................................91
1.1 Definitie en toepassingsgebied..................................................................................................91
1.2 Werknemer vs. Zelfstandige: Onderscheid................................................................................91
2. Contractduur en Opeenvolgende Contracten.................................................................91
2.1 Onbepaalde duur als basisregel.................................................................................................91
2.2 Opeenvolgende contracten: verbod en uitzonderingen............................................................92
3. Ontslagregeling en Opzegtermijnen...............................................................................92
3.1 Basisprincipe: opzegtermijn.......................................................................................................92
3.2 Duur van de opzegtermijn..........................................................................................................93
4. Ontslag om Dringende Reden........................................................................................93
4.1 Definitie en grondvereiste..........................................................................................................93
4.2 Drie cumulatieve voorwaarden..................................................................................................93
4.3 De 3-dagentermijn: ontslag op heterdaad.................................................................................94
,Afkortingenlijst
ABI Afzonderlijk belastbare inkomsten
ATAD Anti-Tax Avoidance Directive (EU)
BdNI / BNI Belasting der niet-inwoners
BEPS Base Erosion and Profit Shifting (OESO)
BI Beroepsinkomsten
BTW / WBTW Belasting over de toegevoegde waarde / Wetboek BTW
BV Bedrijfsvoorheffing
DAC 6 Directive on Administrative Cooperation 6 (EU)
DBI Definitief belaste inkomsten
DBV Dubbelbelastingverdrag
DI Diverse inkomsten
DVB Dienst Voorafgaande Beslissingen
GBI Gezamenlijk belastbaar inkomen
GW Grondwet
IA Investeringsaftrek
ICV Intracommunautaire verwerving
ICL Intracommunautaire levering
KI Kadastraal inkomen
KMO Kleine en middelgrote onderneming
NIA Notionele interestaftrek
OI Onroerende inkomsten
OV Onroerende voorheffing
PB Personenbelasting
RI Roerende inkomsten
RPB Rechtspersonenbelasting
RSZ Rijksdienst voor Sociale Zekerheid
RV Roerende voorheffing
SOP Stock option plan / aandelenoptieplan
VAA Voordeel van alle aard
VAB Voorafbetalingen
VenB Vennootschapsbelasting
VU Verworpen uitgaven
WIB Wetboek Inkomstenbelastingen
FISCAAL RECHT EN ARBEIDSOVEREENKOMSTEN
DEEL 1 - Algemene Inleiding & Basisprincipes
Fiscaal Recht en Arbeidsovereenkomsten [D0T24a] | p. 4
,1. Oorsprong van de Belastingen
1.1 Historische achtergrond
Belastingen zijn ontstaan uit de financiële noodzaak om overheidsuitgaven te dekken. In het verleden namen
ze allerlei vormen aan (land, graan, goederen) en waren ze louter een uiting van machtsuitoefening over
veroverd grondgebied.
Vandaag is meer dan 90% van de overheidsinkomsten afkomstig uit heffingen → hoofdzakelijk belastingen
en sociale zekerheidsbijdragen.
Magna Carta (1215): 'no taxation without representation': belasting enkel met instemming van de
belastingplichtigen via hun vertegenwoordigers. Basis van het democratisch parlementair toezicht.
1.2 Invloed van de Franse Revolutie
Sinds de Franse Revolutie gelden twee fundamentele regels:
• Belasting kan enkel worden geheven bij wet (goedgekeurd door het parlement).
• Jaarlijkse toestemming is vereist via de rijksmiddelenbegroting:
◦ Financiewet: regelt de inkomsten.
◦ Uitgavenbegroting: regelt de uitgaven.
Voorlopige twaalfden (douzièmes provisoires)
Budgettaire noodprocedure wanneer de definitieve begroting niet tijdig is goedgekeurd. De
overheid mag per maand 1/12 van het vorige jaar's budget uitvoeren. Technisch gezien zouden
burgers in deze periode geen belasting verschuldigd zijn.
1.3 Belasting als politiek instrument
Vroeger was het stemrecht gekoppeld aan de betaalde belasting. De geleidelijke uitbreiding van het
algemeen kiesrecht leidde ook tot uitbreiding van het belastingstelsel: meer kiezers → meer vraag naar
overheidsdiensten → hogere inkomsten.
Vandaag is de belasting een veelzijdig politiek instrument in handen van de wetgever:
• Financieel: primaire dekking van overheidsuitgaven (pensioenen, gezondheidszorg, defensie,
infrastructuur).
• Economisch: stimuleren van gewenst gedrag (bv. investeringsaftrek, O&O) of ontmoedigen van
ongewenst gedrag (bv. hoge accijnzen op tabak en alcohol).
• Sociaal: herverdeling via progressieve tarieven en sociale bijdragen.
Diverse drukkingsgroepen oefenen via volksvertegenwoordigers invloed uit op het belastingbeleid → de
keuze wie belast wordt is inherent politiek.
1.4 Toename belastingdruk in de 20e eeuw
Drie grote oorzaken voor de gestegen belastingdruk:
• Rol van overheid: steeds meer taken (sociale zekerheid, onderwijs, infrastructuur).
• Wereldoorlogen: financiering van oorlogsvoering, wederopbouw en stabilisatie.
• Inflatie (jaren '70): nominale lonen stegen maar belastingschalen werden niet geïndexeerd → 'bracket
creep' , een verborgen belastingverhoging.
Fiscaal Recht en Arbeidsovereenkomsten [D0T24a] | p. 5
, 1.5 Huidig klimaat: het limiet bereikt
De belastingdruk heeft een plafond bereikt door:
• Loonwig: verschil tussen totale loonkost voor werkgever en nettoloon werknemer. Hoge loonwig
ontmoedigt tewerkstelling.
• Werkloosheidsval: financieel nauwelijks lonend om te gaan werken als het verschil met een uitkering
te klein is.
• EU-vergelijking: druk om competitief te blijven t.o.v. andere EU-lidstaten.
2. Actuele Tendensen: De Tax Shift
2.1 Redenen voor een tax shift
Breed gedragen consensus om de belastingdruk te verschuiven weg van arbeid:
• Vermindering van loonlasten om werkgelegenheid te stimuleren.
• Vergrijzingsfiscaliteit: groeiend aandeel ouderen (met vermogensinkomsten) creëert onbalans.
Ouderen betalen relatief weinig belasting op opgebouwd vermogen, terwijl jonge werkenden zware
lasten dragen op arbeidsinkomen.
2.2 Richting van de verschuiving
Drie assen van de tax shift:
• Vermogensinkomsten: verhoging roerende voorheffing (15% → 25% → 30%), invoering kaaimantaks,
taks op effectenrekeningen (0,15% boven 1 mio €), meerwaardebelasting van 10% (De Wever I).
• Vermogensbezit: beperkt; enkel onroerende voorheffing en taks op effectenrekeningen. Geen
algemene vermogensbelasting in België.
• Bestedingen & transacties: accijnzen en BTW. Aandacht: BTW-verhogingen werken door in
loonstijgingen via de gezondheidsindex.
Kaaimantaks: Belgische maatregel waarbij inkomsten uit buitenlandse constructies (offshore
vennootschappen, trusts) belast worden alsof ze rechtstreeks door de Belgische belastingplichtige werden
verdiend.
2.3 Context: hervormingsvoorstellen
Blauwdruk Van Peteghem (2023, politiek geblokkeerd): duaal stelsel; Box 1 (arbeid, progressief tot ~50%)
en Box 2 (vermogensinkomsten, vlak tarief 25–30%).
Regeerakkoord De Wever I: verhoging belastingvrije som; 10% meerwaardebelasting op financiële
instrumenten & crypto (enkel toekomstig, niet retroactief); verstrenging vrijstelling
dividenden/meerwaarden in VenB; niet-aftrekbaarheid interest tweede woning.
2.5 Regionalisering van de inkomstenbelastingen
Het samenvallen van heffingsbevoegdheid en bestedingsbevoegdheid bevordert het democratisch gehalte.
In België is dit evenwicht nooit volledig gerealiseerd.
• Vennootschapsbelasting: volledig federaal → geen regionalisering.
• Personenbelasting: gedeeltelijk geregionaliseerd via uitgebreide opcentiemen (6e staatshervorming).
Gewesten kunnen kortingen, vermeerderingen en belastingverminderingen toepassen.
• Successierechten & registratierechten: volledig geregionaliseerd → elk gewest heeft eigen tarieven.
Fiscaal Recht en Arbeidsovereenkomsten [D0T24a] | p. 6
