Samenvatting Sociale Psychologie H6 | Sociale Cognitie & Perceptie | PXL | 2025/26

Sociale psychologie H6: sociale
cognitie & sociale perceptie
0. Het fucking new guy-syndroom
- Oorlog => legerdiensten veranderen  nt welkom
o Psychische gevolgen & trauma’s door pesten, uitschelden & vernederen
- Verklaring
o Steeds alert => nt snel andere vertrouwen

Sociale perceptie & sociale cognitie
Sociale perceptie + sociale cognitie = houding  gedrag

- Zeer verschillende processen => zeer gelijkaardige zaken
o Jouw houding t.o.v. ander
- 3 basisprocessen vn (sociale) waarneming:
o Selectie
o Interpretatie
o Structurering
 Prikkel + zintuigen = gewaarwording
 Percept in informatieverwerkend systeem in hersenen = sociale perceptie/ waarneming
 Concept in kennissysteem vn hersenen = sociale cognitie



1. Selectie i/d sociale waarneming
- (Sociale) waarneming = subjectief => gevolg + oorzaak selectie info
o Vertekend beeld => onvermijdelijk ‘fout’
 Zuivere waarneming bestaat nt

1.1 We kunnen nt alles zien wat er is
- Kunnen nt alles waarnemen wat waar te nemen valt
o Schuilt Eerste selectie
- Passief proces => weinig aan kunnen veranderen
o Voor best => alles weten vn iedereen -> oncomfortabel

1.2 We zien vaak slechts fracties vn gedragingen
- Kortstondig moment in concrete context  generalisatie nr andere situaties
o Jumping tot conclusions = gemakkelijkheidsoplossing
 (Onterecht) zelfvertrouwen & vooroordelen in stand houden

1.3 We selecteren zelf actief wat we willen zien & wat nt
- Te snel oordeel = vooroordeel
- Confirmation bias:
o Selectie bevestigd vooroordeel
o Tegenbewijs negeren/kaderen
o Basis vn ‘liefde = blind’
 In volle verliefdheid enkel kenmerken zien die ideaalbeeld vn ander bevestigen
- Self fulfilling prophecy
o = Zorgen eigenhandig vr dat onze voorspelling uitkomt
o Hardnekkingheidseffect (/perseverance effect)
 Moeilijk om oorspronkelijk oordeel over persoon te wijzigen

, - Zelfobservatie => zaken opmerken & onthouden die zelfbeeld bevestigen
o Positief & negatief zijn

Experiment: Rosenhan: gezond zijn op ongezonde plekken
Opzet & context:
- Onderzoek => objectiviteit & validiteit vn psychiatrische diagnoses
- 9 gezonde pseudo nr verschillende psychiatrische voorzieningen
o Enige klacht => ‘stemmen hoorde’
 Voor de rest normaal gedrag
Resultaat:
- Allemaal diagnose vn ‘schizofrenie’
Conclusie:
- Normale gedragingen => geïnterpreteerd vanuit gestelde hypothese vn schizofrenie
- Zelfde denkfouten gemaakt in hulpverlening/andere sectoren


1.4 We lokken het gedrag uit dat we
verwachten te zien
- => vooroordeel nog meer bevestigd w
o Selffulfilling prophecy
 Gegeven gedrag dat we verwachten =>
onbedoeld & onbewust uitlokken
 Pygmalion effect

Experiment: Word, Zanna & Cooper
1ste fase:
- Witte interviewers geobserveerd terwijl witte & zwarte sollicitanten interviewden
- Sollicitanten => opleiding => zelfde mnr gedragen
- Interviewers => duidelijk anders non-verbaal gedragen tegenover witte dan zwarte
o Meer afstand nemen, minder oogcontact maken, wenden zich ervan af
2de fase:
- Interviewers => tijdens interview uitsluitend witte sollicitanten
o Of gedragen alsof tegenover wit persoon zaten
o Of houding tegenover zwarte persoon
- Laatste groep witte sollicitanten => ‘zwart’ behandeld
Resultaten:
- Sollicitanten laatste conditie => minder goed behandeld
o Minder goed beoordeeld




2. Interpretatie i/d sociale waarneming
- Interpretatie = subjectief  toch wetmatigheden zorgen vr voorspelbaarheid:

2.1 Causale attributie
- Oorzaak-gevolgdenken
o Logische redenering => wereld beter begrijpen
- Oorzaak vn gedrag toeschrijven = causale attributie
o Interne causale attributie
 Persoonsattributie/dispositionele attributie
 Oorzaak in de ander te leggen
o Externe causale attributie
 Prikkelattributie/situationele attributie
 Oorzaak in omgeving => dr bepaalde prikkel aangespoord
 Dader pleit vrij vn schuld
 Advocaat in strafzaken => cliënt beschermen dr oorzaak vn gedrag buiten
henzelf te leggen
- Neiging oorzaak zoeken vr bepaalde gevolgen => schuldige nodig hebbe bij tegenslag