DE EIGENLIJKE EMBRYOGENESE
1
,HOOFDSTUK 7: NEURULATIE
Cursus: De neurulatie is de allereerste gebeurtenis in de embryogenese en is de start van de eigenlijke
embryonale periode. Ze beschrijft hoe de neurale buis wordt aangelegd als voorloper van het centraal
zenuwstelsel uit het primair ectoderm. Ze kan opgedeeld worden in een primaire en secundaire
neurulatie.
A. PRIMAIRE NEURULATIE
2
,Neurulatie: Neurulatie is een proces dat start vanaf de gastrulatie
heeft plaatsgevonden in een bepaalde regio
Er wordt dus niet gewacht tot de gastrulatie volledig is
afgelopen, maar per regio start de neurulatie vanaf de
gastrulatie heeft plaatsgevonden
Reden: Een inducer is een reeds gedifferentieerde structuur die
een andere structuur aanzet om iets te doen
De belangrijkste inducer is het notochord, indien deze
gepasseerd is, start de neurulatie
Functie notochord: Notochord zal het overliggende ectoderm induceren
(zie dwarsdoorsnede)
De rest van het ectoderm wordt niet geactiveerd door
het notochord, dit wordt de epidermis
Hoe verder van de notochord, hoe moeilijker het is om
het signaal te ontvangen
Inductie is altijd over een korte afstand
- Juxtacrien: een cel moet een andere cel aanraken om het signaal te
kunnen doorgeven
- Paracrien: Lokaal worden stoffen geproduceerd die in de
onmiddellijke omgeving worden opgevangen
In dit geval spreken we over paracrien.
Effect van de inductie: Start van de neuraalplaat vorming:
We vormen een plaatvormige structuur die dikker wordt
Er zal meer mitose plaatsvinden
3
, De neuraalplaat zal voornamelijk in de lengte
uitbereiden, want als je uitbereid naar de periferie, dan
verlies je het paracrien signaal
Opm: ofwel deel je, ofwel differentieer je, maar je zal
nooit beide doen op hetzelfde moment
Verder verloop van de neurulatie: De cellen die het dichts bij het notochord liggen, gaan er
mee verbinden
Deze cellen zullen nog sterker polariseren en worden
wigvormig (smalle apicale zijde en brede caudale zijde)
Deze cellen trekken de neuraalplaat naar beneden
Zo ontstaat een neurale groeve, deze wordt afgelijnd
door neurale wallen
Benaming van de cellen: Het mediane scharnierpunt
Thv de prechordaalplaat: Vooraan aan het notochord, zal de neuraalplaat nog
breder worden uitgebreid.
Gastrulatie: Op dit moment is de gastrulatie nog altijd bezig. Vanaf
de notochord ingerold is (gastrulatie), zal de
neuraalplaat aangevuld worden (neurulatie)
Hoe verder naar caudaal, hoe meer de gastrulatie
vertraagd wordt
Over de volledige lengte van de neuraalbuis vindt dit proces plaats.
Verder verloop van de neurulatie: Als het mediaal scharnierpunt diep genoeg wordt
getrokken ontstaan aan de rand van de neurale wallen
de dorsolaterale scharnierpunten
4
, Ook deze cellen zullen wigvormig (smalle apicale zijde
en brede caudale zijde) worden
Bij de vorming van de dorsolaterale scharnierpunten
ontstaan neurale plooien
Deze neurale plooien zullen naar elkaar toe trekken en
op die manier zal de neurale buis afsluiten
Ander belangrijk type cellen: De neurale kamcellen
Verder verloop van de neurulatie: De 2 neurale plooien trekken naar elkaar toe
Ze bevatten cadherines en zullen verbinding maken met
elkaar
Zowel de binnenkant van de neurale plooien als de
buitenkant van de neurale plooien bevatten
caherines en zullen sluiten
Binnenkant → vorming van een cirkel = de neuraalbuis
Buitenkant → vorming v/e plaat = secundair ectoderm
De neurale kamcellen gaan geen adhesiecellen gaan
vormen, op die manier zullen zij niet vasthechten a/d
de buitenste plaat en ook niet aan de binnenste plaat
De neurale kamcellen zullen bovenop het epitheel
kruipen
Opm: dorsaal sluit de neurale buis het slechtst, aangezien de neurale kamcellen daar in de weg liggen.
Als de neurale kamcellen migreren, kan de neurale buis sluiten (zie tekening: hier is hij nog open)
5
,Volgorde van sluiting neurale buis: De buis sluit zeker niet eerst thv de kop
Waar dan wel? Ergens in het midden, daarna wordt er
dichtgeritst zowel naar craniaal als naar
caudaal
Thv de kop: voorlopig is de buis nog een koker, thv de kop
moet deze koker nog afgesloten
worden. In eerste instantie lukt dit niet, maar
al snel wordt dit afgesloten.
Thv de kop zal de buis verdikt zijn doordat
deze moeilijker sloot. Deze verdikking zal op 3
plaatsen insnoeren
→ Zo ontstaan 3 hersenblaasjes
Benaming: neuroporus rostralis
Thv de staart (achteraan): Hier treed wel een probleem op aangezien we
willen sluiten, maar op hetzelde moment de
gastrulatie opslokken.
Er is als het ware een buis die ruitvormig
openspreid en de gastrulatie opslokt
Uiteindelijk zal ook hier de buis sluiten, maar
trager
Benaming: sinus rhomboidalis
Opm: Door foliumzuur te nemen stimuleer je deze sluiting en zorg je voor een daling van de kans op
een open ruggetje (70%)
6
,BEELDMATERIAAL
Door inzakking gaat de invloed van notochord gaan afzwakken, neurale plaat gaat antagonist produceren
van wat erboven door het ectoderm wordt geproduceerd, leidend tot een tweede scharnierpunt
7
,8
,B. SECUNDAIRE NEURULATIE
INLEIDING
De neurulatie is net als de gastrulatie een proces dat van craniaal naar caudaal verloopt. De neurulatie
verloopt echter sneller, waardoor ze het gastrulatieproces ‘inhaalt’ in de caudale regio.
De primitieve knop wordt ingesloten door neurale plooien, die hierdoor wat uit elkaar wijken en zo de
sinus rhomboidalis* vormen. Het sluiten van de sinus rhomboidalis komt overeen met het sluiten van de
neuroporus caudalis.
Caudaal hiervan (*) moet ook nog neuraalbuis aangelegd worden:
Dit gebeurt rechtstreeks uit de primitieve streep en de
cellen van het staartblasteem, hier zal dus neurulatie en
gastrulatie tegelijk gebeuren
Wat gebeurt er bij de secundaire neurulatie? Mesenchymcellen condenseren tot een volle,
staafvormige massa die secundair holtevorming gaat
vertonen
↓
De streng valt uiteen in een dorsale en een ventrale
streng.
↓
De dorsale streng zal neuraalbuis worden, de ventrale
zal het verlengde van de notochord worden
Tussen de zone van primaire en secundaire neurulatie hebben we een overgangszone van junctionele
neurulatie, waar elementen uit beide types neurulatie worden aangetroffen. Het voorkomen van de
overgangsvorm is diersoortspecifiek: Bv. afwezig bij de kip
9
, Verloop: Veel knip en plak werk
→ Grote kans dat er iets fout loopt
Opmerking:
Vandaar dat een open ruggetje (spina bifida) altijd
lumbosacraal gelokaliseerd is, want deze 2 systemen
moeten vlekkenloos in elkaar overgaan en als dat niet
vlekkenloos gebeurd, dan blijft het open staan en zal de
huid niet sluiten
10
1
,HOOFDSTUK 7: NEURULATIE
Cursus: De neurulatie is de allereerste gebeurtenis in de embryogenese en is de start van de eigenlijke
embryonale periode. Ze beschrijft hoe de neurale buis wordt aangelegd als voorloper van het centraal
zenuwstelsel uit het primair ectoderm. Ze kan opgedeeld worden in een primaire en secundaire
neurulatie.
A. PRIMAIRE NEURULATIE
2
,Neurulatie: Neurulatie is een proces dat start vanaf de gastrulatie
heeft plaatsgevonden in een bepaalde regio
Er wordt dus niet gewacht tot de gastrulatie volledig is
afgelopen, maar per regio start de neurulatie vanaf de
gastrulatie heeft plaatsgevonden
Reden: Een inducer is een reeds gedifferentieerde structuur die
een andere structuur aanzet om iets te doen
De belangrijkste inducer is het notochord, indien deze
gepasseerd is, start de neurulatie
Functie notochord: Notochord zal het overliggende ectoderm induceren
(zie dwarsdoorsnede)
De rest van het ectoderm wordt niet geactiveerd door
het notochord, dit wordt de epidermis
Hoe verder van de notochord, hoe moeilijker het is om
het signaal te ontvangen
Inductie is altijd over een korte afstand
- Juxtacrien: een cel moet een andere cel aanraken om het signaal te
kunnen doorgeven
- Paracrien: Lokaal worden stoffen geproduceerd die in de
onmiddellijke omgeving worden opgevangen
In dit geval spreken we over paracrien.
Effect van de inductie: Start van de neuraalplaat vorming:
We vormen een plaatvormige structuur die dikker wordt
Er zal meer mitose plaatsvinden
3
, De neuraalplaat zal voornamelijk in de lengte
uitbereiden, want als je uitbereid naar de periferie, dan
verlies je het paracrien signaal
Opm: ofwel deel je, ofwel differentieer je, maar je zal
nooit beide doen op hetzelfde moment
Verder verloop van de neurulatie: De cellen die het dichts bij het notochord liggen, gaan er
mee verbinden
Deze cellen zullen nog sterker polariseren en worden
wigvormig (smalle apicale zijde en brede caudale zijde)
Deze cellen trekken de neuraalplaat naar beneden
Zo ontstaat een neurale groeve, deze wordt afgelijnd
door neurale wallen
Benaming van de cellen: Het mediane scharnierpunt
Thv de prechordaalplaat: Vooraan aan het notochord, zal de neuraalplaat nog
breder worden uitgebreid.
Gastrulatie: Op dit moment is de gastrulatie nog altijd bezig. Vanaf
de notochord ingerold is (gastrulatie), zal de
neuraalplaat aangevuld worden (neurulatie)
Hoe verder naar caudaal, hoe meer de gastrulatie
vertraagd wordt
Over de volledige lengte van de neuraalbuis vindt dit proces plaats.
Verder verloop van de neurulatie: Als het mediaal scharnierpunt diep genoeg wordt
getrokken ontstaan aan de rand van de neurale wallen
de dorsolaterale scharnierpunten
4
, Ook deze cellen zullen wigvormig (smalle apicale zijde
en brede caudale zijde) worden
Bij de vorming van de dorsolaterale scharnierpunten
ontstaan neurale plooien
Deze neurale plooien zullen naar elkaar toe trekken en
op die manier zal de neurale buis afsluiten
Ander belangrijk type cellen: De neurale kamcellen
Verder verloop van de neurulatie: De 2 neurale plooien trekken naar elkaar toe
Ze bevatten cadherines en zullen verbinding maken met
elkaar
Zowel de binnenkant van de neurale plooien als de
buitenkant van de neurale plooien bevatten
caherines en zullen sluiten
Binnenkant → vorming van een cirkel = de neuraalbuis
Buitenkant → vorming v/e plaat = secundair ectoderm
De neurale kamcellen gaan geen adhesiecellen gaan
vormen, op die manier zullen zij niet vasthechten a/d
de buitenste plaat en ook niet aan de binnenste plaat
De neurale kamcellen zullen bovenop het epitheel
kruipen
Opm: dorsaal sluit de neurale buis het slechtst, aangezien de neurale kamcellen daar in de weg liggen.
Als de neurale kamcellen migreren, kan de neurale buis sluiten (zie tekening: hier is hij nog open)
5
,Volgorde van sluiting neurale buis: De buis sluit zeker niet eerst thv de kop
Waar dan wel? Ergens in het midden, daarna wordt er
dichtgeritst zowel naar craniaal als naar
caudaal
Thv de kop: voorlopig is de buis nog een koker, thv de kop
moet deze koker nog afgesloten
worden. In eerste instantie lukt dit niet, maar
al snel wordt dit afgesloten.
Thv de kop zal de buis verdikt zijn doordat
deze moeilijker sloot. Deze verdikking zal op 3
plaatsen insnoeren
→ Zo ontstaan 3 hersenblaasjes
Benaming: neuroporus rostralis
Thv de staart (achteraan): Hier treed wel een probleem op aangezien we
willen sluiten, maar op hetzelde moment de
gastrulatie opslokken.
Er is als het ware een buis die ruitvormig
openspreid en de gastrulatie opslokt
Uiteindelijk zal ook hier de buis sluiten, maar
trager
Benaming: sinus rhomboidalis
Opm: Door foliumzuur te nemen stimuleer je deze sluiting en zorg je voor een daling van de kans op
een open ruggetje (70%)
6
,BEELDMATERIAAL
Door inzakking gaat de invloed van notochord gaan afzwakken, neurale plaat gaat antagonist produceren
van wat erboven door het ectoderm wordt geproduceerd, leidend tot een tweede scharnierpunt
7
,8
,B. SECUNDAIRE NEURULATIE
INLEIDING
De neurulatie is net als de gastrulatie een proces dat van craniaal naar caudaal verloopt. De neurulatie
verloopt echter sneller, waardoor ze het gastrulatieproces ‘inhaalt’ in de caudale regio.
De primitieve knop wordt ingesloten door neurale plooien, die hierdoor wat uit elkaar wijken en zo de
sinus rhomboidalis* vormen. Het sluiten van de sinus rhomboidalis komt overeen met het sluiten van de
neuroporus caudalis.
Caudaal hiervan (*) moet ook nog neuraalbuis aangelegd worden:
Dit gebeurt rechtstreeks uit de primitieve streep en de
cellen van het staartblasteem, hier zal dus neurulatie en
gastrulatie tegelijk gebeuren
Wat gebeurt er bij de secundaire neurulatie? Mesenchymcellen condenseren tot een volle,
staafvormige massa die secundair holtevorming gaat
vertonen
↓
De streng valt uiteen in een dorsale en een ventrale
streng.
↓
De dorsale streng zal neuraalbuis worden, de ventrale
zal het verlengde van de notochord worden
Tussen de zone van primaire en secundaire neurulatie hebben we een overgangszone van junctionele
neurulatie, waar elementen uit beide types neurulatie worden aangetroffen. Het voorkomen van de
overgangsvorm is diersoortspecifiek: Bv. afwezig bij de kip
9
, Verloop: Veel knip en plak werk
→ Grote kans dat er iets fout loopt
Opmerking:
Vandaar dat een open ruggetje (spina bifida) altijd
lumbosacraal gelokaliseerd is, want deze 2 systemen
moeten vlekkenloos in elkaar overgaan en als dat niet
vlekkenloos gebeurd, dan blijft het open staan en zal de
huid niet sluiten
10
