Volledige samenvatting + tekeningen! - embryologie en teratologie

Embryologie en teratologie

1. Inleidende begrippen


1.1. Begrippen
Ontogenie = beschrijft de volledige ontwikkeling van een individu

Fylogenie = beschrijft het ontstaan en de ontwikkeling van een volledige diersoort
(evolutieleer)

Embryologie = studie van de ontwikkeling van mens of dier, vanaf het moment van
ontstaan tot het stadium dat dit individu een onafhankelijk leven kan beginnen leiden en
een algemene morfologie verworven heeft die lijkt op deze van volwassen soortgenoten.

Prenatale ontwikkeling: vanaf fertilisatie tot geboorte (natio)

Coïtus = dekking

Fertilisatie = bevruchting

 Niet waarneembaar  inschatten a.d.h.v. dekking, ovulatie, LH-piek

Conceptus = vrucht

Conceptie = verwekking / ontvangtenis

! We spreken nooit van bevallen bij dieren, maar we spreken van jongen, werpen,
veulenen, kalveren, ….

Oestrus = periode waarin het mannelijke dier toegelaten wordt door het vrouwelijke dier
(komt niet voor bij mens)

Maandstonden = niet-vruchtbare periode

 Mens: 2 weken voor ovulatie
 Dieren: geen maandstonden  ovulatie opvolgen / inschatten

Dracht = gestatie = vanaf moment van bevruchting

Graviditeit / zwangerschap = gehele periode van dracht met bijhorende veranderingen

 Zware belasting lichaam moederdier




1

, 1.2. Prenatale ontwikkeling zoogdieren
Embryonale fase = Geen diersoort-specifieke kenmerken

 Omvat de pre-embryonale fase, de organogenese en histogenese
o Organogenese = aanleg van verschillende organen
o Histogenese = aanleg van verschillende weefsels
 Pre-embryonale fase
o Implantatie in baarmoeder
o Cellen organiseren zich in 3 kiemlagen (= gastrulatie)
o Vastleggen lichaamsassen  bilateraal symmetrisch organisme
o Initiële aanleg placenta
 Einde embryonale fase: verschillende ‘definities’
o Sluiten gehemelte
 Enkel bij zoogdieren
 Zeer complex, altijd goed controleren
 Indien niet gesloten: dier kan geen melk zuigen (klinisch: melk loopt
uit neus bij drinken)
o Afwerken organogese
o Diersoort herkenbaar
 Wet van Von Baer: “Algemene kenmerken die een grote groep dieren
gemeenschappelijk hebben, verschijnen eerder tijdens de embryonale
ontwikkeling dan de specifieke kenmerken die slechts gedeeld worden door een
beperkt aantal diersoorten.”
o  Meeste vroege embryo’s lijken zeer sterk op elkaar, pas later in de
ontwikkeling zijn ze herkenbaar

Overgang embryonale – foetale fase

 Voor alle dieren verschillend  Allemaal te kennen!
 Belangrijke scheiding: vanaf foetale fase is de kans op abortus / problemen veel
kleiner

Foetale fase = er zijn al diersoort-specifieke kenmerken aanwezig, de foetus is te
herkennen

 Geen vorming nieuwe structuren, enkel groei en maturatie

Natio = geboorte

Partus = bevalling

Puerperium = kraambed: aanpassing moederdier na partus

 Nageboorte (= secundinae)
 Involutie baarmoeder

2

,  Vochtafvloei = lochiën-vloei




Perinatale periode =
periode waarin verschijnselen plaatsvinden die rechtstreeks verband houden met de
voorbereiding op de geboorte of het onmiddelijke gevolg ervan

Neonatale periode = periode na de geboorte

 Neonatus = pasgeboren jong

Postnatale periode = leven na de geboorte, waarbij het jong zich verder ontwikkelt



1.3. Prenatale ontwikkeling eierleggende amnioten
Eierleggende amnioten = vogels en eierleggende reptielen

! We spreken niet van een foetus (deze term is enkel voor zoogdieren) !

 We spreken de hele periode van een embryo

Telling: vanaf bevruchting

 ! De bevruchting is geen ijkpunt aangezien de embryonale processen pas van start
gaan bij het broeden (van zodra de kip actief broedt)
 Broeden = het op temperatuur houden van het letsel
 Uitkippen = hatching




3

, Ovipositie = eileg




1.4. Drachttijd




Figuur 1: Drachttijden diersoorten. Alle vetgedrukte dieren moet je kennen!

Nota’s bij tabel

 Hond en kat: tijd uitgedrukt in weken (NIET dagen / maanden): 9 weken
 Varken + everzwijn: 3 maand 3 weken en 3 dagen
 Cavia = nestvlieder  langere drachttijd
 Muis: naakt, blind geboren, geen temperatuurregeling  kortere drachttijd

4