ORTHO-
PEDAGOGISCHE
WERKVELDEN EN
BELEID
1STE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
HOGENT
,1
,Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1 - VAPH
1. VAPH – HISTORIEK .................................................................................................................................................4
2. VAPH – THEORETISCH KADER ................................................................................................................................6
3. BELEID IN DE PRAKTIJK – REPORTAGE PANO ..........................................................................................................6
4. VAPH – PERSPECTIEFPLAN 2020 ............................................................................................................................7
5. VAPH – DIENSTEN ONDERSTEUNINGSPLAN (DOP) ................................................................................................8
6. VAPH – CONCENTRISCH ONDERSTEUNINGSMODEL .............................................................................................8
7. VAPH – RTH ............................................................................................................................................................9
8. VLAAMSE SOCIALE BESCHERMING .......................................................................................................................9
9. VAPH – NRTH .......................................................................................................................................................10
10. VAPH – KANSEN EN UITDAGINGEN ....................................................................................................................10
HOOFDSTUK 2 - JEUGDHULP
1. DE JEUGDHULP IN VLAANDEREN .........................................................................................................................12
1.1 ONTSTAAN JEUGDHULP EN EERSTE WETGEVING ..........................................................................................12
1.3 INTEGRALE JEUGDHULP ...............................................................................................................................13
1.4 GEÏNTEGREERDE GEZINS- EN JEUGDHULP ...................................................................................................18
1.5 JEUGDDELINQUENTIERECHT ........................................................................................................................19
1.6 DE JEUGDHULP IN DE PRAKTIJK ....................................................................................................................21
HOOFDSTUK 3 - GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG
1. PROJECTEN ART. 107 ...........................................................................................................................................22
2. AANBOD EN ORGANISATIE VAN DE GGZ ..............................................................................................................24
3. BESCHERMINGSMAATREGELEN ..........................................................................................................................27
3.1 GEDWONGEN OPNAME ................................................................................................................................27
3.2 HERVORMING VAN DE WET INZAKE GEDWONGEN OPNAMES .......................................................................28
HOOFDSTUK 4 - ONDERWIJS
1. INCLUSIEVE KINDEROPVANG ..............................................................................................................................32
1.1 SITUERING ....................................................................................................................................................32
1.2 PRAKTIJK .......................................................................................................................................................32
2. INCLUSIEF ONDERWIJS .......................................................................................................................................35
HOOFDSTUK 5 - OUDERENZORG
1. ORGANISATIE VAN DE OUDERENZORG ................................................................................................................46
1.1 ENKELE BEGRIPPEN ......................................................................................................................................46
1.2 GESCHIEDENIS VAN DE OUDERENZORG ......................................................................................................46
1.3 REGELGEVING ..............................................................................................................................................46
1.4 WOONVOORZIENINGEN ...............................................................................................................................51
1.5 ANDERE BETROKKEN ORGANISATIES ............................................................................................................52
2. ENKELE BELEIDSTHEMA’S ....................................................................................................................................52
2.1 OUDERENPARTICIPATIE ................................................................................................................................52
2
, 2.2 DEMENTIE .....................................................................................................................................................53
2.3 MANTELZORG ...............................................................................................................................................54
2.4 LEVENSEINDEZORG ......................................................................................................................................55
3. BIJZONDERE WERKVORMEN ................................................................................................................................56
3.1 ZORGZAME BUURTEN ...................................................................................................................................56
3.2 KLEINSCHALIG GENORMALISEERD WONEN (KGW) .......................................................................................57
3.3 TUBBEMODEL ...............................................................................................................................................58
4. ENKELE KNELPUNTEN .........................................................................................................................................60
4.1 OUDERENMISHANDELING ............................................................................................................................60
4.2 DEPRESSIE BIJ OUDEREN ..............................................................................................................................60
4.3 VERGRIJZING EN PERSONEELSTEKORT .........................................................................................................61
HOOFDSTUK 6 - DRUGHULPVERLENING
1. GESCHIEDENIS ...................................................................................................................................................63
2. HOE OMGAAN MET VERSLAVING EN MIDDELENGERELATEERDE PROBLEMEN? ...................................................65
3. ORTHOPEDAGOGISCHE ONDERSTEUNING .........................................................................................................67
3.1 INFORMELE HULP .........................................................................................................................................67
3.2 FORMELE HULP EN ONDERSTEUNING ..........................................................................................................68
4. UITDAGINGEN .....................................................................................................................................................70
4.1 IMPLEMENTATIE HERSTELDENKEN: DISCREPANTIE THEORIE EN PRAKTIJK ....................................................70
4.2 STIGMA EN DISCRIMINATIE ...........................................................................................................................70
3
, HOOFDSTUK 1
VAPH
1. VAPH – HISTORIEK
gemeentefonds: een soort ‘enveloppe’ die de gemeente kon ontvangen en waar geld inzat om
bepaalde mensen met een bepaalde ondersteuning te kunnen begeleiden (1876)
helft van de financiering kwam van de federale overheid, een ander stukje door de provincie en overigs de gemeente
Speciaal Onderstandsfonds (1925): voortgevloeid uit het gemeentefonds (nu OCMW) (1977)
Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder – Validen (RSRMV)
Had de intentie om personen toe te leiden tot een bepaalde beroepsactiviteit die zij konden
uitvoeren, ondanks het feit dat ze met een bepaalde beperking kampte. (1963 – RIVZ)
het Rijksfonds voor Sociale Reclassering van Minder-Validen (R.S.R.M.V.) werd opgericht
met volgende doelstellingen;
▪ nemen van alle nodige maatregelen voor de reïntegratie van personen met een beperking in
het economisch en maatschappelijk leven
▪ bevorderen van de functionele revalidatie en de sociale reclassering van personen met een
beperking
Dit Rijksfonds was bevoegd voor de tewerkstelling van personen met een beperking, zoals een
gespecialiseerde beroepsopleiding, oriëntering, functionele revalidatie, hulp bij schoolopleiding
en hulpmiddelen in functie van de sociale reclassering.
Na onderzoek van de aanvraag werd een sociaal reclasseringsdossier opgemaakt. Alle personen
die voor minstens 30% een fysieke beperking of voor minstens 20% een geestelijk
gezondheidsprobleem kenden, of wie mits revalidatie betere kansen op een tewerkstelling zou
kunnen hebben, kwam in aanmerking
Fonds voor Medische, Sociale en Pedagogische Zorg voor Gehandicapten (Fonds 81) (1967)
Er komt meer aandacht voor de zorg van mensen met een beperking; op medisch en
pedagogisch vlak. Ook de orthopedagogiek ontwikkelt zich.
Fonds 81: wijst naar het koninklijk besluit
Het was het nummer van het Koninklijk Besluit in de sector tot de officieuze naam van het fonds
uitgroeide en waarbij bepaald werd dat de overheid de kosten voor huisvesting, onderhoud,
behandeling en opvoeding van bepaalde ‘categorieën van personen’, lees personen met een
beperking, in daartoe erkende voorzieningen diende te dragen.
Het zorg- en ondersteuningsconcept werd uitgebreid naar semiinternaten, ‘dagverblijven’,
‘tehuizen’ en een aanbod van pleeggezinnen.
Het was bevoegd voor de opvang, behandeling en begeleiding van personen met een beperking,
aan de hand van (semi)residentiële voorzieningen en een ambulant aanbod.
De oprichting van het fonds leidde tot een snelle en grote expansie van het aantal voorzieningen,
kortom tot een sterke uitbouw in het ondersteunen van personen met een beperking.
4
,1984
EPOS – Steyaert; een nieuw Vlaams gehandicaptenbeleid (Rika Steyaert)
Zij was bevoegd voor mensen met een beperking.
Zij wou werken met een één – alles – omvattend fonds waarbij er een toegangspoort was voor
mensen met een beperking.
Het stond voor een aangepast emancipatorisch, participatief en optioneel
ondersteuningsbeleid.
Er kwam een regerinswissel waardoor de verantwoordelijk voor de vorming van het fonds bij Jan
Lenssens kwam te liggen.
Hij diende een aangepaste versie in van het ontwerp van het decreet; VFSIPH.
1990
oprichting Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap VFSIPH
Het is een samensmelting van RSRMV en Fonds 81.
krachtlijnen van het VFSIPH
▪ duidelijkheid
▪ integratie/inclusie
▪ participatie
▪ gezinsgericht
Vlaams Fonds voor de Sociale Integratie van Personen met een Handicap --> VAPH
definitie met betrekking tot personen met een beperking – VAPH
Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te verwijten is aan een
combinatie tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuigelijke
aard, beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en externe factoren.
-> gebaseerd op ICF, DSM en AAIDD
Vlaams Fonds voor de Sociale Integratie van Personen met een Handicap --> VAPH
het VAPH vormt het zorg – en ondersteuningsbeleid tweevoudig;
▪ programmeren, vergunnen, erkennen en subsidiëren van voorzieningen die belast zijn met
de ondersteuning van personen met een beperking
▪ organiseren van rechtstreekse individugerichte personele, materiële en financiële
ondersteuning aan personen met een beperking
Het VAPH verleent rechtstreekse financiële ondersteuning aan personen met een beperking. Om
van bepaalde zorgvormen gebruik te kunnen maken, bijvoorbeeld een meer intensieve
ondersteuningsvorm, beschikt de persoon met een beperking via het VAPH over een
‘toegangsticket’ waarin de zorgvorm wordt vermeld
5
,2. VAPH – THEORETISCH KADER
1945
Oprichting van de Verenigde Naties; landen komen op voor vrede en veiligheid, mensenrechten
en sociale vooruitgang en pleiten voor vriendschappelijke relaties tussen landen.
1948
Universele Verklaring Voor de Rechten van de Mens (UVRM) (Jean Jacques Rousseau)
2006
Verdrag inzake de Rechten voor Personen met een Beperking (VRPH)
In 2009 heeft België hieraan meegedaan.
! normalisatieparadigma
De mogelijkheden en hindernissen die iemand als gevolg van een beperking ervaart, worden
sterk beïnvloed door de manier waarop de omgeving hierop positief of negatief anticipeert.
Het VAPH wil de maatschappelijke participatie van personen met een beperking stimuleren en
werkt mee aan de uitvoering van een inclusief beleid. Het neemt hiervoor het
zelfbeschikkingsrecht, de keuzevrijheid, de mogelijkheden en ervaringsdeskundigheid van de
persoon met een beperking en diens leefomgeving als uitgangspunt.
5 componentenmodel van Thompson
Dit model vormt de blauwdruk in de ondersteuning van personen met een beperking. Elke
hulpverlener handelt vanuit een beeldvorming waarin sterktes en uitdagingen van en voor de
persoon met een beperking worden opgelijst. Eens een ondersteuningsplan met een doel (en
eventuele tussendoelen) is opgesteld, volgt de uitvoering en monitoring ervan, met tenslotte de
evaluatie van wat beoogd werd.
Al deze zaken hebben geleid tot de ontwikkeling van het Perspectiefplan 2020.
3. BELEID IN DE PRAKTIJK – REPORTAGE PANO
Veel cliënten moeten enorm lang wachten op gepaste hulp.
Gevolg: mensen krijgen niet op tijd de zorg die ze nodig hebben.
door het lange wachten:
▪ verergeren problemen (mentaal en soms fysiek)
▪ belanden patiënten in crisissituaties
▪ stijgt het risico op schooluitval of sociaal isolement
Sommige patiënten krijgen pas hulp wanneer het al te laat of veel erger is geworden.
6
,Er zijn te weinig zorgverleners en voorzieningen om iedereen op tijd te helpen.
Wie geld heeft, kan sneller:
▪ privétherapie betalen
▪ alternatieve oplossingen zoeken
Wie minder middelen heeft, moet vaak langer wachten.
--> er ontstaat ongelijkheid in zorg
veel hulpverleners willen helpen, maar:
▪ zitten overbelast
▪ botsen op administratie en beperkte middelen
▪ ze moeten soms patiënten weigeren of op wachtlijsten zetten
de reportage maakt duidelijk dat het geen tijdelijk probleem is, maar:
▪ een structureel tekort in het systeem
▪ met onvoldoende investeringen en organisatie
(reportage op basis van Co – Pilot)
4. VAPH – PERSPECTIEFPLAN 2020
Heeft vorm gekregen door het componentenmodel van Thompson.
2 grote doelstellingen
▪ zorggarantie voor personen met een beperking met de grootste ondersteuningsnood onder
vorm van zorg en assistentie in natura of in contacten
▪ geïnformeerde gebruikers genieten van vraaggestuurde zorg en assistentie in een inclusieve
samenleving
“Zorggarantie voor personen met een beperking met de grootste ondersteuningsnood
onder vorm van zorg en assistentie in natura of in contacten.”
! grootste ondersteuningsnood
Hiervan spreken we wanneer er een te grote kloof is tussen de mogelijkheden van eigen
draagvlak en de ondersteuningsnood.
Mogelijkheden van eigen draagvlak; eerst kijken in hoeverre je dat zelf kan/persoonlijk netwerk.
“Geïnformeerde gebruikers genieten van vraaggestuurde zorg en assistentie in een
inclusieve samenleving.”
! geïnformeerde gebruiker
▪ elke hulpvrager heeft toegang tot alle noodzakelijke informatie
▪ elke hulpvrager heeft zicht op alle mogelijkheden van ondersteuning op alle levensdomeinen
▪ elke hulpvrager heeft recht op een ‘voortraject’
! vraaggestuurde zorg
De hulpvrager kan zijn leven invullen naar wens, verwachtingen en mogelijkheden.
Hij bepaalt en behoudt de controle over welke ondersteuning hij wilt.
Hoe verloopt dit nu in de praktijk?
▪ voortraject bij de DOP
▪ op basis van de concentrische cirkels
7
,5. VAPH – DIENSTEN ONDERSTEUNINGSPLAN (DOP)
doel; zoveel mogelijk kunnen deelnemen aan de SL op een zo gewoon mogelijke manier
doelstellingen;
▪ proces van vraagverheldering
▪ opmaak van een ondersteuningsplan
▪ je gaat je aanmelden; zo komt er een intake
▪ bij de intake zal de organisatie meer zicht willen krijgen op jouw netwerk
▪ hier zullen ze ook nagaan wat jouw vraag is/wat jij wilt/wat jij kan/wat beter kan
▪ daaruit ontstaat een beeldvorming
▪ hier gaan ze een actieplan uit opstellen
doel DOP
(1) vraagverheldering
▪ Wat zijn de keuzes en wensen van de persoon met een beperking en direct betrokkenen op
de verschillende levensdomeinen?
▪ Wat zijn de mogelijkheden en beperkingen van de persoon, diens netwerk en welke
ondersteuning is reeds aanwezig?
▪ Welke ondersteuningsnoden heeft de persoon op verschillende levensdomeinen?
(2) opmaak ondersteuningsplan
▪ beschrijving van het geheel van gewenste ondersteuning op de levensdomeinen (avh
concentrisch ondersteuningsmodel)
▪ beschrijving van ondersteuningsdomeinen, ondersteuningsvormen, ondersteuningsbronnen
en gradatie van ondersteuning
▪ voorwaarden; concentrisch ondersteuningsmodel, RTH
6. VAPH – CONCENTRISCH ONDERSTEUNINGSMODEL
concentrische cirkels
▪ cirkel 1; persoon zelf
▪ cirkel 2; gebruikelijke zorg en ondersteuning binnen het gezin
▪ cirkel 3; vrijwillige ondersteuning door familie, vrienden, buren en informeel netwerk
▪ cirkel 4; ondersteuning door reguliere diensten (CLB, OCMW, mutualiteit, thuisverpleging, CAW, Kind&Gezin)
▪ cirkel 5; VAPH – ondersteuning (RTH en NRTH)
8
, 7. VAPH – RTH
Dwz dat je wel handicapspecifieke ondersteuning nodig hebt, maar dat die ondersteuning wel
beperkt is (lage intensiteit).
begeleiding
Vorm van begeleiding waarin je het kindje zo gaat ondersteunen dat de ontwikkeling van het
kindje versterkt/bevordert wordt.
Of bij ouders aan psycho-sociale hulp doen.
dagopvang
Jouw kindje kan niet naar school omdat het een ernstige beperking heeft, daardoor gaat het
overdag naar de opvang.
verblijf
Residentiële aspect; bijvoorbeeld van maandag – vrijdag in een residentie blijven.
outreach
Het professioneel ondersteunen van de professionals.
voorwaarden om op RTH beroep te kunnen doen
▪ je hebt een (vermoeden van) beperking
▪ je bent jonger dan 65 jaar (tenzij reeds een erkenning van beperking)
▪ je verblijft in Vlaanderen of in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
▪ je ontvangt geen PAB/PVB/geen ondersteuning van MFC, FAM of intensieve thuisbegeleiding
basisondersteuningsbudget (BOB) ofwel zorgbudget
▪ voor personen met een erkende beperking of met een ernstige gezondheidsproblemen
▪ voor personen die geregistreerd staan op de centrale registratie zorgvragen (CRZ)
▪ vast forfaitair bedrag per maand (300 euro)
▪ onderdeel van de Vlaamse Sociale Bescherming (VSB) (niet van de VAPH)
▪ wordt sinds september 2016 door de zorgkassen uitbetaald
▪ budget vrij te besteden aan extra kosten voor ondersteuning (thuiszorg, dienstencheques,
dagondersteuning, woonondersteuning ihkv rechtstreeks toegankelijke hulp)
▪ niet combineerbaar met PAB of PVB (wel combineerbaar met VAPH aanbod RTH)
Het is geen onderdeel van het VAPH, maar je kan wel beroep doen op het aanbod van de VAPH.
8. VLAAMSE SOCIALE BESCHERMING
Biedt een extra bescherming bovenop de sociale zekerheid. Ze voorziet in een zorgbudget voor
zorgbehoevende mensen, betaalt voor rolstoelen en andere loopmiddelen en investeert in
zorgvoorzieningen.
Betaalt via de zorgkassen verder ook tegemoetkomingen voor zorg in de eerste lijn en in meer
gespecialiseerde zorgvoorzieningen. Die tegemoetkomingen worden rechtstreeks betaald aan
de zorgverlener of zorgvoorziening.
Daarnaast vergoedt de Vlaamse sociale bescherming erkende zorgverleners voor het opmaken
van indicatiestellingen voor een zorgbudget, of rolstoeladviesrapporten voor een meer specifiek
mobiliteitshulpmiddel.
9
PEDAGOGISCHE
WERKVELDEN EN
BELEID
1STE BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
HOGENT
,1
,Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1 - VAPH
1. VAPH – HISTORIEK .................................................................................................................................................4
2. VAPH – THEORETISCH KADER ................................................................................................................................6
3. BELEID IN DE PRAKTIJK – REPORTAGE PANO ..........................................................................................................6
4. VAPH – PERSPECTIEFPLAN 2020 ............................................................................................................................7
5. VAPH – DIENSTEN ONDERSTEUNINGSPLAN (DOP) ................................................................................................8
6. VAPH – CONCENTRISCH ONDERSTEUNINGSMODEL .............................................................................................8
7. VAPH – RTH ............................................................................................................................................................9
8. VLAAMSE SOCIALE BESCHERMING .......................................................................................................................9
9. VAPH – NRTH .......................................................................................................................................................10
10. VAPH – KANSEN EN UITDAGINGEN ....................................................................................................................10
HOOFDSTUK 2 - JEUGDHULP
1. DE JEUGDHULP IN VLAANDEREN .........................................................................................................................12
1.1 ONTSTAAN JEUGDHULP EN EERSTE WETGEVING ..........................................................................................12
1.3 INTEGRALE JEUGDHULP ...............................................................................................................................13
1.4 GEÏNTEGREERDE GEZINS- EN JEUGDHULP ...................................................................................................18
1.5 JEUGDDELINQUENTIERECHT ........................................................................................................................19
1.6 DE JEUGDHULP IN DE PRAKTIJK ....................................................................................................................21
HOOFDSTUK 3 - GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG
1. PROJECTEN ART. 107 ...........................................................................................................................................22
2. AANBOD EN ORGANISATIE VAN DE GGZ ..............................................................................................................24
3. BESCHERMINGSMAATREGELEN ..........................................................................................................................27
3.1 GEDWONGEN OPNAME ................................................................................................................................27
3.2 HERVORMING VAN DE WET INZAKE GEDWONGEN OPNAMES .......................................................................28
HOOFDSTUK 4 - ONDERWIJS
1. INCLUSIEVE KINDEROPVANG ..............................................................................................................................32
1.1 SITUERING ....................................................................................................................................................32
1.2 PRAKTIJK .......................................................................................................................................................32
2. INCLUSIEF ONDERWIJS .......................................................................................................................................35
HOOFDSTUK 5 - OUDERENZORG
1. ORGANISATIE VAN DE OUDERENZORG ................................................................................................................46
1.1 ENKELE BEGRIPPEN ......................................................................................................................................46
1.2 GESCHIEDENIS VAN DE OUDERENZORG ......................................................................................................46
1.3 REGELGEVING ..............................................................................................................................................46
1.4 WOONVOORZIENINGEN ...............................................................................................................................51
1.5 ANDERE BETROKKEN ORGANISATIES ............................................................................................................52
2. ENKELE BELEIDSTHEMA’S ....................................................................................................................................52
2.1 OUDERENPARTICIPATIE ................................................................................................................................52
2
, 2.2 DEMENTIE .....................................................................................................................................................53
2.3 MANTELZORG ...............................................................................................................................................54
2.4 LEVENSEINDEZORG ......................................................................................................................................55
3. BIJZONDERE WERKVORMEN ................................................................................................................................56
3.1 ZORGZAME BUURTEN ...................................................................................................................................56
3.2 KLEINSCHALIG GENORMALISEERD WONEN (KGW) .......................................................................................57
3.3 TUBBEMODEL ...............................................................................................................................................58
4. ENKELE KNELPUNTEN .........................................................................................................................................60
4.1 OUDERENMISHANDELING ............................................................................................................................60
4.2 DEPRESSIE BIJ OUDEREN ..............................................................................................................................60
4.3 VERGRIJZING EN PERSONEELSTEKORT .........................................................................................................61
HOOFDSTUK 6 - DRUGHULPVERLENING
1. GESCHIEDENIS ...................................................................................................................................................63
2. HOE OMGAAN MET VERSLAVING EN MIDDELENGERELATEERDE PROBLEMEN? ...................................................65
3. ORTHOPEDAGOGISCHE ONDERSTEUNING .........................................................................................................67
3.1 INFORMELE HULP .........................................................................................................................................67
3.2 FORMELE HULP EN ONDERSTEUNING ..........................................................................................................68
4. UITDAGINGEN .....................................................................................................................................................70
4.1 IMPLEMENTATIE HERSTELDENKEN: DISCREPANTIE THEORIE EN PRAKTIJK ....................................................70
4.2 STIGMA EN DISCRIMINATIE ...........................................................................................................................70
3
, HOOFDSTUK 1
VAPH
1. VAPH – HISTORIEK
gemeentefonds: een soort ‘enveloppe’ die de gemeente kon ontvangen en waar geld inzat om
bepaalde mensen met een bepaalde ondersteuning te kunnen begeleiden (1876)
helft van de financiering kwam van de federale overheid, een ander stukje door de provincie en overigs de gemeente
Speciaal Onderstandsfonds (1925): voortgevloeid uit het gemeentefonds (nu OCMW) (1977)
Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder – Validen (RSRMV)
Had de intentie om personen toe te leiden tot een bepaalde beroepsactiviteit die zij konden
uitvoeren, ondanks het feit dat ze met een bepaalde beperking kampte. (1963 – RIVZ)
het Rijksfonds voor Sociale Reclassering van Minder-Validen (R.S.R.M.V.) werd opgericht
met volgende doelstellingen;
▪ nemen van alle nodige maatregelen voor de reïntegratie van personen met een beperking in
het economisch en maatschappelijk leven
▪ bevorderen van de functionele revalidatie en de sociale reclassering van personen met een
beperking
Dit Rijksfonds was bevoegd voor de tewerkstelling van personen met een beperking, zoals een
gespecialiseerde beroepsopleiding, oriëntering, functionele revalidatie, hulp bij schoolopleiding
en hulpmiddelen in functie van de sociale reclassering.
Na onderzoek van de aanvraag werd een sociaal reclasseringsdossier opgemaakt. Alle personen
die voor minstens 30% een fysieke beperking of voor minstens 20% een geestelijk
gezondheidsprobleem kenden, of wie mits revalidatie betere kansen op een tewerkstelling zou
kunnen hebben, kwam in aanmerking
Fonds voor Medische, Sociale en Pedagogische Zorg voor Gehandicapten (Fonds 81) (1967)
Er komt meer aandacht voor de zorg van mensen met een beperking; op medisch en
pedagogisch vlak. Ook de orthopedagogiek ontwikkelt zich.
Fonds 81: wijst naar het koninklijk besluit
Het was het nummer van het Koninklijk Besluit in de sector tot de officieuze naam van het fonds
uitgroeide en waarbij bepaald werd dat de overheid de kosten voor huisvesting, onderhoud,
behandeling en opvoeding van bepaalde ‘categorieën van personen’, lees personen met een
beperking, in daartoe erkende voorzieningen diende te dragen.
Het zorg- en ondersteuningsconcept werd uitgebreid naar semiinternaten, ‘dagverblijven’,
‘tehuizen’ en een aanbod van pleeggezinnen.
Het was bevoegd voor de opvang, behandeling en begeleiding van personen met een beperking,
aan de hand van (semi)residentiële voorzieningen en een ambulant aanbod.
De oprichting van het fonds leidde tot een snelle en grote expansie van het aantal voorzieningen,
kortom tot een sterke uitbouw in het ondersteunen van personen met een beperking.
4
,1984
EPOS – Steyaert; een nieuw Vlaams gehandicaptenbeleid (Rika Steyaert)
Zij was bevoegd voor mensen met een beperking.
Zij wou werken met een één – alles – omvattend fonds waarbij er een toegangspoort was voor
mensen met een beperking.
Het stond voor een aangepast emancipatorisch, participatief en optioneel
ondersteuningsbeleid.
Er kwam een regerinswissel waardoor de verantwoordelijk voor de vorming van het fonds bij Jan
Lenssens kwam te liggen.
Hij diende een aangepaste versie in van het ontwerp van het decreet; VFSIPH.
1990
oprichting Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap VFSIPH
Het is een samensmelting van RSRMV en Fonds 81.
krachtlijnen van het VFSIPH
▪ duidelijkheid
▪ integratie/inclusie
▪ participatie
▪ gezinsgericht
Vlaams Fonds voor de Sociale Integratie van Personen met een Handicap --> VAPH
definitie met betrekking tot personen met een beperking – VAPH
Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te verwijten is aan een
combinatie tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuigelijke
aard, beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en externe factoren.
-> gebaseerd op ICF, DSM en AAIDD
Vlaams Fonds voor de Sociale Integratie van Personen met een Handicap --> VAPH
het VAPH vormt het zorg – en ondersteuningsbeleid tweevoudig;
▪ programmeren, vergunnen, erkennen en subsidiëren van voorzieningen die belast zijn met
de ondersteuning van personen met een beperking
▪ organiseren van rechtstreekse individugerichte personele, materiële en financiële
ondersteuning aan personen met een beperking
Het VAPH verleent rechtstreekse financiële ondersteuning aan personen met een beperking. Om
van bepaalde zorgvormen gebruik te kunnen maken, bijvoorbeeld een meer intensieve
ondersteuningsvorm, beschikt de persoon met een beperking via het VAPH over een
‘toegangsticket’ waarin de zorgvorm wordt vermeld
5
,2. VAPH – THEORETISCH KADER
1945
Oprichting van de Verenigde Naties; landen komen op voor vrede en veiligheid, mensenrechten
en sociale vooruitgang en pleiten voor vriendschappelijke relaties tussen landen.
1948
Universele Verklaring Voor de Rechten van de Mens (UVRM) (Jean Jacques Rousseau)
2006
Verdrag inzake de Rechten voor Personen met een Beperking (VRPH)
In 2009 heeft België hieraan meegedaan.
! normalisatieparadigma
De mogelijkheden en hindernissen die iemand als gevolg van een beperking ervaart, worden
sterk beïnvloed door de manier waarop de omgeving hierop positief of negatief anticipeert.
Het VAPH wil de maatschappelijke participatie van personen met een beperking stimuleren en
werkt mee aan de uitvoering van een inclusief beleid. Het neemt hiervoor het
zelfbeschikkingsrecht, de keuzevrijheid, de mogelijkheden en ervaringsdeskundigheid van de
persoon met een beperking en diens leefomgeving als uitgangspunt.
5 componentenmodel van Thompson
Dit model vormt de blauwdruk in de ondersteuning van personen met een beperking. Elke
hulpverlener handelt vanuit een beeldvorming waarin sterktes en uitdagingen van en voor de
persoon met een beperking worden opgelijst. Eens een ondersteuningsplan met een doel (en
eventuele tussendoelen) is opgesteld, volgt de uitvoering en monitoring ervan, met tenslotte de
evaluatie van wat beoogd werd.
Al deze zaken hebben geleid tot de ontwikkeling van het Perspectiefplan 2020.
3. BELEID IN DE PRAKTIJK – REPORTAGE PANO
Veel cliënten moeten enorm lang wachten op gepaste hulp.
Gevolg: mensen krijgen niet op tijd de zorg die ze nodig hebben.
door het lange wachten:
▪ verergeren problemen (mentaal en soms fysiek)
▪ belanden patiënten in crisissituaties
▪ stijgt het risico op schooluitval of sociaal isolement
Sommige patiënten krijgen pas hulp wanneer het al te laat of veel erger is geworden.
6
,Er zijn te weinig zorgverleners en voorzieningen om iedereen op tijd te helpen.
Wie geld heeft, kan sneller:
▪ privétherapie betalen
▪ alternatieve oplossingen zoeken
Wie minder middelen heeft, moet vaak langer wachten.
--> er ontstaat ongelijkheid in zorg
veel hulpverleners willen helpen, maar:
▪ zitten overbelast
▪ botsen op administratie en beperkte middelen
▪ ze moeten soms patiënten weigeren of op wachtlijsten zetten
de reportage maakt duidelijk dat het geen tijdelijk probleem is, maar:
▪ een structureel tekort in het systeem
▪ met onvoldoende investeringen en organisatie
(reportage op basis van Co – Pilot)
4. VAPH – PERSPECTIEFPLAN 2020
Heeft vorm gekregen door het componentenmodel van Thompson.
2 grote doelstellingen
▪ zorggarantie voor personen met een beperking met de grootste ondersteuningsnood onder
vorm van zorg en assistentie in natura of in contacten
▪ geïnformeerde gebruikers genieten van vraaggestuurde zorg en assistentie in een inclusieve
samenleving
“Zorggarantie voor personen met een beperking met de grootste ondersteuningsnood
onder vorm van zorg en assistentie in natura of in contacten.”
! grootste ondersteuningsnood
Hiervan spreken we wanneer er een te grote kloof is tussen de mogelijkheden van eigen
draagvlak en de ondersteuningsnood.
Mogelijkheden van eigen draagvlak; eerst kijken in hoeverre je dat zelf kan/persoonlijk netwerk.
“Geïnformeerde gebruikers genieten van vraaggestuurde zorg en assistentie in een
inclusieve samenleving.”
! geïnformeerde gebruiker
▪ elke hulpvrager heeft toegang tot alle noodzakelijke informatie
▪ elke hulpvrager heeft zicht op alle mogelijkheden van ondersteuning op alle levensdomeinen
▪ elke hulpvrager heeft recht op een ‘voortraject’
! vraaggestuurde zorg
De hulpvrager kan zijn leven invullen naar wens, verwachtingen en mogelijkheden.
Hij bepaalt en behoudt de controle over welke ondersteuning hij wilt.
Hoe verloopt dit nu in de praktijk?
▪ voortraject bij de DOP
▪ op basis van de concentrische cirkels
7
,5. VAPH – DIENSTEN ONDERSTEUNINGSPLAN (DOP)
doel; zoveel mogelijk kunnen deelnemen aan de SL op een zo gewoon mogelijke manier
doelstellingen;
▪ proces van vraagverheldering
▪ opmaak van een ondersteuningsplan
▪ je gaat je aanmelden; zo komt er een intake
▪ bij de intake zal de organisatie meer zicht willen krijgen op jouw netwerk
▪ hier zullen ze ook nagaan wat jouw vraag is/wat jij wilt/wat jij kan/wat beter kan
▪ daaruit ontstaat een beeldvorming
▪ hier gaan ze een actieplan uit opstellen
doel DOP
(1) vraagverheldering
▪ Wat zijn de keuzes en wensen van de persoon met een beperking en direct betrokkenen op
de verschillende levensdomeinen?
▪ Wat zijn de mogelijkheden en beperkingen van de persoon, diens netwerk en welke
ondersteuning is reeds aanwezig?
▪ Welke ondersteuningsnoden heeft de persoon op verschillende levensdomeinen?
(2) opmaak ondersteuningsplan
▪ beschrijving van het geheel van gewenste ondersteuning op de levensdomeinen (avh
concentrisch ondersteuningsmodel)
▪ beschrijving van ondersteuningsdomeinen, ondersteuningsvormen, ondersteuningsbronnen
en gradatie van ondersteuning
▪ voorwaarden; concentrisch ondersteuningsmodel, RTH
6. VAPH – CONCENTRISCH ONDERSTEUNINGSMODEL
concentrische cirkels
▪ cirkel 1; persoon zelf
▪ cirkel 2; gebruikelijke zorg en ondersteuning binnen het gezin
▪ cirkel 3; vrijwillige ondersteuning door familie, vrienden, buren en informeel netwerk
▪ cirkel 4; ondersteuning door reguliere diensten (CLB, OCMW, mutualiteit, thuisverpleging, CAW, Kind&Gezin)
▪ cirkel 5; VAPH – ondersteuning (RTH en NRTH)
8
, 7. VAPH – RTH
Dwz dat je wel handicapspecifieke ondersteuning nodig hebt, maar dat die ondersteuning wel
beperkt is (lage intensiteit).
begeleiding
Vorm van begeleiding waarin je het kindje zo gaat ondersteunen dat de ontwikkeling van het
kindje versterkt/bevordert wordt.
Of bij ouders aan psycho-sociale hulp doen.
dagopvang
Jouw kindje kan niet naar school omdat het een ernstige beperking heeft, daardoor gaat het
overdag naar de opvang.
verblijf
Residentiële aspect; bijvoorbeeld van maandag – vrijdag in een residentie blijven.
outreach
Het professioneel ondersteunen van de professionals.
voorwaarden om op RTH beroep te kunnen doen
▪ je hebt een (vermoeden van) beperking
▪ je bent jonger dan 65 jaar (tenzij reeds een erkenning van beperking)
▪ je verblijft in Vlaanderen of in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
▪ je ontvangt geen PAB/PVB/geen ondersteuning van MFC, FAM of intensieve thuisbegeleiding
basisondersteuningsbudget (BOB) ofwel zorgbudget
▪ voor personen met een erkende beperking of met een ernstige gezondheidsproblemen
▪ voor personen die geregistreerd staan op de centrale registratie zorgvragen (CRZ)
▪ vast forfaitair bedrag per maand (300 euro)
▪ onderdeel van de Vlaamse Sociale Bescherming (VSB) (niet van de VAPH)
▪ wordt sinds september 2016 door de zorgkassen uitbetaald
▪ budget vrij te besteden aan extra kosten voor ondersteuning (thuiszorg, dienstencheques,
dagondersteuning, woonondersteuning ihkv rechtstreeks toegankelijke hulp)
▪ niet combineerbaar met PAB of PVB (wel combineerbaar met VAPH aanbod RTH)
Het is geen onderdeel van het VAPH, maar je kan wel beroep doen op het aanbod van de VAPH.
8. VLAAMSE SOCIALE BESCHERMING
Biedt een extra bescherming bovenop de sociale zekerheid. Ze voorziet in een zorgbudget voor
zorgbehoevende mensen, betaalt voor rolstoelen en andere loopmiddelen en investeert in
zorgvoorzieningen.
Betaalt via de zorgkassen verder ook tegemoetkomingen voor zorg in de eerste lijn en in meer
gespecialiseerde zorgvoorzieningen. Die tegemoetkomingen worden rechtstreeks betaald aan
de zorgverlener of zorgvoorziening.
Daarnaast vergoedt de Vlaamse sociale bescherming erkende zorgverleners voor het opmaken
van indicatiestellingen voor een zorgbudget, of rolstoeladviesrapporten voor een meer specifiek
mobiliteitshulpmiddel.
9
