1. tekstsoorten
1. Academische teksten
A. onderzoeksrapport
= omvangrijke schriftelijke publicatie die de resultaten van een origineel wetenschappelijk
onderzoek rapporteert.
● Vertrekt vanuit onderzoeksvraag die nog wordt opgesplitst in deelonderzoeksvragen
● Volgt vaste structuur
○ Inleiding: opzet, onderzoeksdoel & methodologie
○ Resultaten van onderzoek & analyse
○ Conclusies & aanbevelingen
● Afhankelijk van het onderwerp is het bedoeld voor academisch publiek of voor
beleidsmakers, managers,…
B. Adviesrapport
= schriftelijk document dat specifieke aanbevelingen doet op basis van een analyse van een
probleem, situatie of vraagstuk.
● Korter dan onderzoeksrapport
● Structuur:
○ Inleiding: schets context
○ Analyse van huidige toestand
■ Belangrijke elementen: evaluatie van opties, risico’s en voordelen
○ Gedetailleerde aanbevelingen, ondersteund door argumenten &
bewijsmateriaal
● Doel: lezer te voorzien van bruikbare inzichten en onderbouwd pad voor actie te
bieden
● Zowel academisch als in beleidscontexten
● Vb. analyse van een wetsvoorstel
C. Essay (=verhandeling)
= korte zakelijke tekst waarin auteur zijn visie op een specifiek onderwerp presenteert.
○ = subjectief
● Schrijver organiseert zijn gedachten logisch rond
bepaalde stelling
○ Onderbouwt met argumenten en weerleggingen
● Nodigt lezer uit tot nadenken & discussie
● Zowel academisch als creatieve contexten
● Essentieel element: heldere structuur
○ Inleiding
○ Body met onderbouwde paragrafen
○ Conclusie
D. Wetenschappelijk artikel
= vloeit voort uit een diepgaand onderzoeksrapport, een thesis of een scriptie maar is veel
korter (enkele pagina’s)
● Gepubliceerd in vaktijdschriften
○ Bevat vakjargon & hoeven minder context te geven dan teksten voor leken
○ Taal is formeel
● Vaste structuur:
○ Inleiding: onderzoeksvraag
○ Vraag wordt nauwkeurig uitgewerkt
○ Beknopte conclusie
● Bronverwijzing = heel belangrijk
,E. Populairwetenschappelijk artikel (<> wetenschappelijk artikel)
= om niet-vakgenoten te informeren over de stand van het onderzoek of recente
ontwikkelingen in het vakgebied.
● Gepubliceerd in populairwetenschappelijke tijdschriften, weekendbijlages van
kranten of op informatieve websites
● Schrijfstijl = eenvoudige heldere taal & herkenbare voorbeelden
○ Niet formeel, technisch of nauwkeurig niemand gebruikt dit als bron
○ Meer ruimte voor subjectiviteit
○ Teksten zijn meer verhalend geschreven
● Geen strikte structuur
● Bronverwijzing = minder belangrijk of op minder formele wijze
○ ! plagiaat mag niet !
F. Casestudy
= diepgaande analyse van een specifieke situatie, gebeurtenis of organisatie
● Gedetailleerde observaties, interviews en documentatie Structuur:
○ Inleiding tot de casus
○ Beschrijving van de context
○ Toegepaste methodologie
○ Verzamelde gegevens
○ Gedetailleerde analyse met interpretaties
● Doel: lessen te trekken, patronen te identificeren of beleidsaanbevelingen te doen
○ = waardevolle methode voor diepgaand begrip en praktische toepassingen
● Zowel wetenschappelijk als zakelijke context
2. Journalistieke teksten
A. Nieuwsbericht
= actueel nieuwsfeit wordt in beperkt aantal regels verteld
● Inhoud is feitelijk, duidelijk en nauwkeurig
● Nieuwsbericht beantwoord 6 W’s & H;
○ Wie
○ Wat
○ Waar
○ Wanneer
○ Waarom
○ Waartoe (= met welk doel)
○ Hoe
● Geschreven volgens omgekeerde piramide of oprolbaarheid
○ Auteur start met kernboodschap die stapsgewijs verder wordt uitgewerkt
○ De lead = vetgedrukt alinea, bevat de essentie
○ In volgende alinea’s komen bijzonderheden, voorbeelden,…
● Kop is feitelijk, helder en beknopt
,B. Nieuwsanalyse (=duidingsartikel)
= auteur die zich bezighoudt met betekenis van een actueel feit, hij plaats feiten in bredere
context of ruimer perspectief.
○ vb. kijken naar geschiedenis, zelfde situatie vergelijken in buitenland,
gevolgen
● onderwerp is meestal niet een op zich staand incident, er moet een vervolg te
wachten staan
● hij laat niet blijken wat hij zelf vindt maar geeft de lezer kans er zelf een mening over
te vormen
● geschreven door journalisten die zeer vertrouwd zijn met het onderwerp
○ volgen vele jaren ontwikkelingen op over dat vakgebied, die sector of die
materie
● structuur:
○ kop van nieuwsanalyse is pakkend
○ lead is aanstekelijk
○ analyse klinkt meer als een verhaal dan als een beschrijving
○ eindigt met prikkelde conclusie en soms met voorspelling
● vb. analyse van boerenprotest
C. achtergrondartikel
= gaat niet over nieuwsfeit zelf maar over achtergronden, oorzaken en mogelijke gevolgen
● lijkt op nieuwsanalyse
○ maar auteur van achtergrondartikel weet vooraf zelf de antwoorden nog niet
op de vragen die hij wil beantwoorden, hij gaat in de loop van de teksten
andere feiten inbrengen en nagaan of er een verband is met de actuele
gebeurtenis
● elk nieuwsfeit waarbij lezer behoefte zou hebben aan meer uitleg is geschikt voor
een achtergrondartikel
○ elke W vraag kan onderzocht worden
● structuur:
○ kop : kan treffend citaat zijn, een rake observatie, een nieuwsgierig makende
conclusie, ..
○ lead: geeft lezer gevoel dat artikel kennis toevoegt aan wat hij al weet over
onderwerp
○ in 2e alinea: nieuwsfeiten genoemd die aanleiding geven tot het
achtergrondartikel
D. opiniestuk
= geeft mening weer van een deskundige of publieke persoonlijkheid over nieuwsfeit
○ Wil met zijn stuk bijdrage leveren tot publiek debat over een maatschappelijk
relevant onderwerp
○ Kans is reëel dat politici argumenten uit hun opiniestukken overnemen
● Doel: Opiniemaker streeft om mening van lezer te beïnvloeden overtuigen
● Structuur:
○ Gaat lezer interesseren voor onderwerp
○ Standpunt wordt helder overgebracht & zo gestaafd dat lezer er niet meer
omheen kan
■ Kan ook andersom: eerst argumentatie & dan standpunt
● Kop : beknopte weergave van standpunt, geformuleerd als
standpunt
● Is NIET objectief
● Geschreven door deskundige
, E. Commentaar (=editoriaal)
= opiniërend artikel dat visie van ‘de krant’ tegenover belangrijk nieuwsfeit vertegenwoordigt
o Mening in wij-vorm
● Geschreven in betogende stijl
○ Minder bedoeling om te overtuigen dan een opiniestuk
● Structuur:
○ Kop : is kort, niet-feitelijk en sloganesk
○ 1e alinea: gerefereerd aan nieuws dat men gaat becommentariëren, maar
weinig feitelijke informatie
○ 2 mogelijkheden:
■ Ofwel beginnen met standpunt en vervolgens argumenten
■ Ofwel beginnen met argumenten voor en tegen en vervolgens
conclusie
F. Interviewartikel
= ofwel portret schetsen van de geïnterviewde
= ofwel informatie krijgen van geïnterviewde
● Juiste vragen stellen om informatie los te krijgen
= ofwel opinie van geïnterviewde analyseren
● Schijnbaar in discussie gaan en vragen die sceptische lezer zou stellen
● Geen letterlijke weergave van hoe het gesprek verlopen is Structuur:
○ Kop =markante quote uit gesprek en vaak met onder of bovenkop met naam
van geïnterviewde
○ Inleiding: geïnterviewde wordt gesitueerd en uitgelegd waarom persoon
uitgekozen werd
○ Beschrijvingen van omstandigheden van het gesprek
○ Teaser die lezer prikkelt om verder te lezen
○ Na de lead wordt gesprek chronologisch weergegeven
G. Recensie
= kranten of tijdschriftartikel waarin een nieuw boek, voorstelling, film,… wordt beoordeeld.
● Recensent is iemand die wegens ervaring of deskundigheid geloofwaardig is voor
lezerspubliek
● Doel: lezer overtuigen dat object de moeite waard is of juist niet Structuur:
○ Kop: verwijst naar hetgeen dat gerecenseerd wordt maar geeft verder nog
niet veel prijs
○ Lead : wordt gesignaleerd dat er nieuw werk is uitgekomen
auteur, regisseur, musicus, aanbod van vandaag,..
○ Recensent beschrijft wat er te zien, te horen of te lezen is zonder inhoud na
te vertellen
○ Recensent geeft beoordeling
1. Academische teksten
A. onderzoeksrapport
= omvangrijke schriftelijke publicatie die de resultaten van een origineel wetenschappelijk
onderzoek rapporteert.
● Vertrekt vanuit onderzoeksvraag die nog wordt opgesplitst in deelonderzoeksvragen
● Volgt vaste structuur
○ Inleiding: opzet, onderzoeksdoel & methodologie
○ Resultaten van onderzoek & analyse
○ Conclusies & aanbevelingen
● Afhankelijk van het onderwerp is het bedoeld voor academisch publiek of voor
beleidsmakers, managers,…
B. Adviesrapport
= schriftelijk document dat specifieke aanbevelingen doet op basis van een analyse van een
probleem, situatie of vraagstuk.
● Korter dan onderzoeksrapport
● Structuur:
○ Inleiding: schets context
○ Analyse van huidige toestand
■ Belangrijke elementen: evaluatie van opties, risico’s en voordelen
○ Gedetailleerde aanbevelingen, ondersteund door argumenten &
bewijsmateriaal
● Doel: lezer te voorzien van bruikbare inzichten en onderbouwd pad voor actie te
bieden
● Zowel academisch als in beleidscontexten
● Vb. analyse van een wetsvoorstel
C. Essay (=verhandeling)
= korte zakelijke tekst waarin auteur zijn visie op een specifiek onderwerp presenteert.
○ = subjectief
● Schrijver organiseert zijn gedachten logisch rond
bepaalde stelling
○ Onderbouwt met argumenten en weerleggingen
● Nodigt lezer uit tot nadenken & discussie
● Zowel academisch als creatieve contexten
● Essentieel element: heldere structuur
○ Inleiding
○ Body met onderbouwde paragrafen
○ Conclusie
D. Wetenschappelijk artikel
= vloeit voort uit een diepgaand onderzoeksrapport, een thesis of een scriptie maar is veel
korter (enkele pagina’s)
● Gepubliceerd in vaktijdschriften
○ Bevat vakjargon & hoeven minder context te geven dan teksten voor leken
○ Taal is formeel
● Vaste structuur:
○ Inleiding: onderzoeksvraag
○ Vraag wordt nauwkeurig uitgewerkt
○ Beknopte conclusie
● Bronverwijzing = heel belangrijk
,E. Populairwetenschappelijk artikel (<> wetenschappelijk artikel)
= om niet-vakgenoten te informeren over de stand van het onderzoek of recente
ontwikkelingen in het vakgebied.
● Gepubliceerd in populairwetenschappelijke tijdschriften, weekendbijlages van
kranten of op informatieve websites
● Schrijfstijl = eenvoudige heldere taal & herkenbare voorbeelden
○ Niet formeel, technisch of nauwkeurig niemand gebruikt dit als bron
○ Meer ruimte voor subjectiviteit
○ Teksten zijn meer verhalend geschreven
● Geen strikte structuur
● Bronverwijzing = minder belangrijk of op minder formele wijze
○ ! plagiaat mag niet !
F. Casestudy
= diepgaande analyse van een specifieke situatie, gebeurtenis of organisatie
● Gedetailleerde observaties, interviews en documentatie Structuur:
○ Inleiding tot de casus
○ Beschrijving van de context
○ Toegepaste methodologie
○ Verzamelde gegevens
○ Gedetailleerde analyse met interpretaties
● Doel: lessen te trekken, patronen te identificeren of beleidsaanbevelingen te doen
○ = waardevolle methode voor diepgaand begrip en praktische toepassingen
● Zowel wetenschappelijk als zakelijke context
2. Journalistieke teksten
A. Nieuwsbericht
= actueel nieuwsfeit wordt in beperkt aantal regels verteld
● Inhoud is feitelijk, duidelijk en nauwkeurig
● Nieuwsbericht beantwoord 6 W’s & H;
○ Wie
○ Wat
○ Waar
○ Wanneer
○ Waarom
○ Waartoe (= met welk doel)
○ Hoe
● Geschreven volgens omgekeerde piramide of oprolbaarheid
○ Auteur start met kernboodschap die stapsgewijs verder wordt uitgewerkt
○ De lead = vetgedrukt alinea, bevat de essentie
○ In volgende alinea’s komen bijzonderheden, voorbeelden,…
● Kop is feitelijk, helder en beknopt
,B. Nieuwsanalyse (=duidingsartikel)
= auteur die zich bezighoudt met betekenis van een actueel feit, hij plaats feiten in bredere
context of ruimer perspectief.
○ vb. kijken naar geschiedenis, zelfde situatie vergelijken in buitenland,
gevolgen
● onderwerp is meestal niet een op zich staand incident, er moet een vervolg te
wachten staan
● hij laat niet blijken wat hij zelf vindt maar geeft de lezer kans er zelf een mening over
te vormen
● geschreven door journalisten die zeer vertrouwd zijn met het onderwerp
○ volgen vele jaren ontwikkelingen op over dat vakgebied, die sector of die
materie
● structuur:
○ kop van nieuwsanalyse is pakkend
○ lead is aanstekelijk
○ analyse klinkt meer als een verhaal dan als een beschrijving
○ eindigt met prikkelde conclusie en soms met voorspelling
● vb. analyse van boerenprotest
C. achtergrondartikel
= gaat niet over nieuwsfeit zelf maar over achtergronden, oorzaken en mogelijke gevolgen
● lijkt op nieuwsanalyse
○ maar auteur van achtergrondartikel weet vooraf zelf de antwoorden nog niet
op de vragen die hij wil beantwoorden, hij gaat in de loop van de teksten
andere feiten inbrengen en nagaan of er een verband is met de actuele
gebeurtenis
● elk nieuwsfeit waarbij lezer behoefte zou hebben aan meer uitleg is geschikt voor
een achtergrondartikel
○ elke W vraag kan onderzocht worden
● structuur:
○ kop : kan treffend citaat zijn, een rake observatie, een nieuwsgierig makende
conclusie, ..
○ lead: geeft lezer gevoel dat artikel kennis toevoegt aan wat hij al weet over
onderwerp
○ in 2e alinea: nieuwsfeiten genoemd die aanleiding geven tot het
achtergrondartikel
D. opiniestuk
= geeft mening weer van een deskundige of publieke persoonlijkheid over nieuwsfeit
○ Wil met zijn stuk bijdrage leveren tot publiek debat over een maatschappelijk
relevant onderwerp
○ Kans is reëel dat politici argumenten uit hun opiniestukken overnemen
● Doel: Opiniemaker streeft om mening van lezer te beïnvloeden overtuigen
● Structuur:
○ Gaat lezer interesseren voor onderwerp
○ Standpunt wordt helder overgebracht & zo gestaafd dat lezer er niet meer
omheen kan
■ Kan ook andersom: eerst argumentatie & dan standpunt
● Kop : beknopte weergave van standpunt, geformuleerd als
standpunt
● Is NIET objectief
● Geschreven door deskundige
, E. Commentaar (=editoriaal)
= opiniërend artikel dat visie van ‘de krant’ tegenover belangrijk nieuwsfeit vertegenwoordigt
o Mening in wij-vorm
● Geschreven in betogende stijl
○ Minder bedoeling om te overtuigen dan een opiniestuk
● Structuur:
○ Kop : is kort, niet-feitelijk en sloganesk
○ 1e alinea: gerefereerd aan nieuws dat men gaat becommentariëren, maar
weinig feitelijke informatie
○ 2 mogelijkheden:
■ Ofwel beginnen met standpunt en vervolgens argumenten
■ Ofwel beginnen met argumenten voor en tegen en vervolgens
conclusie
F. Interviewartikel
= ofwel portret schetsen van de geïnterviewde
= ofwel informatie krijgen van geïnterviewde
● Juiste vragen stellen om informatie los te krijgen
= ofwel opinie van geïnterviewde analyseren
● Schijnbaar in discussie gaan en vragen die sceptische lezer zou stellen
● Geen letterlijke weergave van hoe het gesprek verlopen is Structuur:
○ Kop =markante quote uit gesprek en vaak met onder of bovenkop met naam
van geïnterviewde
○ Inleiding: geïnterviewde wordt gesitueerd en uitgelegd waarom persoon
uitgekozen werd
○ Beschrijvingen van omstandigheden van het gesprek
○ Teaser die lezer prikkelt om verder te lezen
○ Na de lead wordt gesprek chronologisch weergegeven
G. Recensie
= kranten of tijdschriftartikel waarin een nieuw boek, voorstelling, film,… wordt beoordeeld.
● Recensent is iemand die wegens ervaring of deskundigheid geloofwaardig is voor
lezerspubliek
● Doel: lezer overtuigen dat object de moeite waard is of juist niet Structuur:
○ Kop: verwijst naar hetgeen dat gerecenseerd wordt maar geeft verder nog
niet veel prijs
○ Lead : wordt gesignaleerd dat er nieuw werk is uitgekomen
auteur, regisseur, musicus, aanbod van vandaag,..
○ Recensent beschrijft wat er te zien, te horen of te lezen is zonder inhoud na
te vertellen
○ Recensent geeft beoordeling
