1. Inleiding
,Inleiding
Definitie criminologie
wetenschappelijke studie van diverse types en vormen van criminaliteit
→ onderzoekt criminologische relaties: criminaliteit, dader, slachtoffer, etiologie, reactie
+ specialisaties en subdisciplines:
- thema’s en fenomenen bv. drugs, georganiseerde criminaliteit,
gevangenisonderzoek
- epistemologische, theoretische en methodologische benaderingen bv.
comparatieve, kritische, culturele, historische criminologie
Criminologie.. en de geschiedenis
criminologie is studie van criminaliteit, oorzaken, gevolgen, reacties + criminaliteit
definiëren, meten, verklaren
methodologisch: gezien als bastaardwetenschap en bruggenbouwer: combineren inzichten
van andere disciplines + genereren data kwalitatief en kwantitatief
→ traditioneel: survey, focusgroepen, observaties,..
→ innovatief: big data, VR, netwerkanalyses,..
+ brede waaier aan datatypes en bronnen
rol verleden: onderzoek naar fluctuaties op korte of lange termijn
+ geschiedenis criminologisch denken en theoretische tradities
→ relevantie vandaag: helpt bij huidige debatten; theoretisch en beleidsmatig
+ futurisme: verleden gebruikt om toekomstige trends te voorspellen
+ chronocentrisme: het heden niet als enige norm nemen; risico verleden verkeerd te
interpreteren
verleden = wat vroeger heeft plaatsgevonden
geschiedschrijving = wat wordt opgetekend; boeken, tijdschriften,.. → interpretatie
verleden en beschrijven, verklaren van historische gebeurtenissen, fenomenen, trends,..
+ hebben selectieve blik op verleden: blik hangt af van overgeleverd materiaal +
tijdsperspectief; korte of lange termijn
⇒ niet dezelfde begrippen, maar overlappen wel
rol heden: invloed van gebeurtenissen uit het verleden + corrigeren onjuiste voorstellingen
+ maatschappelijk debat, beleidsaanbevelingen; kinderen van het verzet + interesse in
verleden
rol theorieën: verhouding feiten, bronnen, interpretatie en historisch-wetenschappelijk
verslag
,Nut studie en kennis criminologisch verleden
begrijpen en verklaren hedendaagse situatie: vroegere ideeën en praktijken als ‘levend
verleden’
ontwikkeling strafrechtsbedeling en ontplooiing criminologie: vrijheidsstraf en noodzaak
kennis beoordeling en behandeling gedetineerden + wisselwerking criminologische ideeën
en beleid en instituten
continuïteit en discontinuïteit: verschuiving fysieke bestraffing naar financiële compensatie
en opsluiting + belang status en rol dader-slachtoffer + aanwezigheid (jonge) mannen in
statistieken
Methodologische beperkingen
- fractie alledaags sociaal gedrag gedocumenteerd
- gebrek aan geschreven bronnen over misdaad en straf; door keuze slachtoffer +
werking en prioriteiten politie
- fragmentarische bewaring
- hedendaagse toegang en schaarse betrouwbaarheid
- bias inzake beschikbare data: onderbelichte groepen + overgedocumenteerde
fenomenen
Historische criminologie
criminologie heeft altijd interesse gehad in het verleden, MAAR samenwerking met
geschiedenis was lange tijd beperkt en oppervlakkig
→ historici: plunderen historische teksten; gebruiken ze zonder te verdiepen in de
achterliggende theorieën
→ criminologen: verwijzen naar het verleden, maar heel oppervlakkig
toename in:
- historisch-criminologisch onderzoek en onderwijs
- internationale werkgroepen en netwerken zie voorbeelden dia 18
- bijdragen aan tijdschriften van diverse disciplines
- theoretische bijdragen over waarde historisch onderzoek en onderzoeksmethoden
- historici werkzaam op vakgroepen Criminologie
- interdisciplinaire onderzoeksprojecten en samenwerkingen
- The Journal of Historical Criminology (2024)
De historische bijdrage
3 domeinen:
1. Wat is criminaliteit?
vaak historisch inleiding, maar weinig historische referenties
, → criminaliteit en criminalisering veranderen doorheen de tijd; maatschappelijke
ontwikkelingen
+ belang van klasse, MAAR recenter historisch onderzoek wijst ook op belang van
veranderingen van genderrelaties, etniciteit, sociale gedragsregels,wetenschappelijke
kennis
+ belang van relativiteit; wat als criminaliteit wordt gezien is relatief
+ zicht op transformaties in constructie en representatie van criminaliteit en de crimineel
2. Wat is de oorzaak van criminaliteit?
klassieke benadering: Lombrosiaanse traditie; individuele kenmerken → historisch
onderzoek verbreedt perspectief: ook economische, sociale, culturele en politieke condities
en verschuivingen
+ blootlegging inconsistente criminologische theorieën bv. huwelijk en geweld; zeggen
verminderd, maar eigenlijk niet zo + gelijkaardige ervaringen, gebeurtenissen maar andere
uitkomst in verschillende contexten
aantonen van verbanden en verschuivingen in de criminaliteit + grote maatschappelijke
transformaties bv. civilisatieproces, daling moord en doodslag + impact levensstandaard,
onderwijs en gezondheidszorg, uitbouw politiebestel, sociale controle op criminaliteit
MAAR weinig historische referenties in criminologisch werk
3. Wat is de reactie op criminaliteit?
deze vraag is de kern van het criminologisch onderzoek
→ naar normatieve en actuele praktijken gekeken
+ veel historisch onderzoek naar ontstaan gevangenissen, doodstraf, straftoemeting,
politieorganisatie en werking,..
+ meer gebruikt in historische perspectieven en inzichten
Globale en Europese tendensen
criminaliteit is historisch veranderlijk: het is een sociale constructie
+ criminaliteit en criminalisering is geen vaststaand gegeven; misdaad in ene context,
morele overtreding in andere
→ niet alle foute gedragingen zijn normovertredingen, niet alle normovertredingen worden
gecodificeerd in strafwetgeving; wetgeving verschilt in tijd en ruimte
+ maatschappelijke condities creëren andere contexten voor criminaliteit en wijze van
reactie
+ belang macht; ongelijkheid voor de wet
verandering was en is niet lineair:
- evoluties en cyclische aard van bestraffing: oude praktijken komen soms terug naar
boven
,Inleiding
Definitie criminologie
wetenschappelijke studie van diverse types en vormen van criminaliteit
→ onderzoekt criminologische relaties: criminaliteit, dader, slachtoffer, etiologie, reactie
+ specialisaties en subdisciplines:
- thema’s en fenomenen bv. drugs, georganiseerde criminaliteit,
gevangenisonderzoek
- epistemologische, theoretische en methodologische benaderingen bv.
comparatieve, kritische, culturele, historische criminologie
Criminologie.. en de geschiedenis
criminologie is studie van criminaliteit, oorzaken, gevolgen, reacties + criminaliteit
definiëren, meten, verklaren
methodologisch: gezien als bastaardwetenschap en bruggenbouwer: combineren inzichten
van andere disciplines + genereren data kwalitatief en kwantitatief
→ traditioneel: survey, focusgroepen, observaties,..
→ innovatief: big data, VR, netwerkanalyses,..
+ brede waaier aan datatypes en bronnen
rol verleden: onderzoek naar fluctuaties op korte of lange termijn
+ geschiedenis criminologisch denken en theoretische tradities
→ relevantie vandaag: helpt bij huidige debatten; theoretisch en beleidsmatig
+ futurisme: verleden gebruikt om toekomstige trends te voorspellen
+ chronocentrisme: het heden niet als enige norm nemen; risico verleden verkeerd te
interpreteren
verleden = wat vroeger heeft plaatsgevonden
geschiedschrijving = wat wordt opgetekend; boeken, tijdschriften,.. → interpretatie
verleden en beschrijven, verklaren van historische gebeurtenissen, fenomenen, trends,..
+ hebben selectieve blik op verleden: blik hangt af van overgeleverd materiaal +
tijdsperspectief; korte of lange termijn
⇒ niet dezelfde begrippen, maar overlappen wel
rol heden: invloed van gebeurtenissen uit het verleden + corrigeren onjuiste voorstellingen
+ maatschappelijk debat, beleidsaanbevelingen; kinderen van het verzet + interesse in
verleden
rol theorieën: verhouding feiten, bronnen, interpretatie en historisch-wetenschappelijk
verslag
,Nut studie en kennis criminologisch verleden
begrijpen en verklaren hedendaagse situatie: vroegere ideeën en praktijken als ‘levend
verleden’
ontwikkeling strafrechtsbedeling en ontplooiing criminologie: vrijheidsstraf en noodzaak
kennis beoordeling en behandeling gedetineerden + wisselwerking criminologische ideeën
en beleid en instituten
continuïteit en discontinuïteit: verschuiving fysieke bestraffing naar financiële compensatie
en opsluiting + belang status en rol dader-slachtoffer + aanwezigheid (jonge) mannen in
statistieken
Methodologische beperkingen
- fractie alledaags sociaal gedrag gedocumenteerd
- gebrek aan geschreven bronnen over misdaad en straf; door keuze slachtoffer +
werking en prioriteiten politie
- fragmentarische bewaring
- hedendaagse toegang en schaarse betrouwbaarheid
- bias inzake beschikbare data: onderbelichte groepen + overgedocumenteerde
fenomenen
Historische criminologie
criminologie heeft altijd interesse gehad in het verleden, MAAR samenwerking met
geschiedenis was lange tijd beperkt en oppervlakkig
→ historici: plunderen historische teksten; gebruiken ze zonder te verdiepen in de
achterliggende theorieën
→ criminologen: verwijzen naar het verleden, maar heel oppervlakkig
toename in:
- historisch-criminologisch onderzoek en onderwijs
- internationale werkgroepen en netwerken zie voorbeelden dia 18
- bijdragen aan tijdschriften van diverse disciplines
- theoretische bijdragen over waarde historisch onderzoek en onderzoeksmethoden
- historici werkzaam op vakgroepen Criminologie
- interdisciplinaire onderzoeksprojecten en samenwerkingen
- The Journal of Historical Criminology (2024)
De historische bijdrage
3 domeinen:
1. Wat is criminaliteit?
vaak historisch inleiding, maar weinig historische referenties
, → criminaliteit en criminalisering veranderen doorheen de tijd; maatschappelijke
ontwikkelingen
+ belang van klasse, MAAR recenter historisch onderzoek wijst ook op belang van
veranderingen van genderrelaties, etniciteit, sociale gedragsregels,wetenschappelijke
kennis
+ belang van relativiteit; wat als criminaliteit wordt gezien is relatief
+ zicht op transformaties in constructie en representatie van criminaliteit en de crimineel
2. Wat is de oorzaak van criminaliteit?
klassieke benadering: Lombrosiaanse traditie; individuele kenmerken → historisch
onderzoek verbreedt perspectief: ook economische, sociale, culturele en politieke condities
en verschuivingen
+ blootlegging inconsistente criminologische theorieën bv. huwelijk en geweld; zeggen
verminderd, maar eigenlijk niet zo + gelijkaardige ervaringen, gebeurtenissen maar andere
uitkomst in verschillende contexten
aantonen van verbanden en verschuivingen in de criminaliteit + grote maatschappelijke
transformaties bv. civilisatieproces, daling moord en doodslag + impact levensstandaard,
onderwijs en gezondheidszorg, uitbouw politiebestel, sociale controle op criminaliteit
MAAR weinig historische referenties in criminologisch werk
3. Wat is de reactie op criminaliteit?
deze vraag is de kern van het criminologisch onderzoek
→ naar normatieve en actuele praktijken gekeken
+ veel historisch onderzoek naar ontstaan gevangenissen, doodstraf, straftoemeting,
politieorganisatie en werking,..
+ meer gebruikt in historische perspectieven en inzichten
Globale en Europese tendensen
criminaliteit is historisch veranderlijk: het is een sociale constructie
+ criminaliteit en criminalisering is geen vaststaand gegeven; misdaad in ene context,
morele overtreding in andere
→ niet alle foute gedragingen zijn normovertredingen, niet alle normovertredingen worden
gecodificeerd in strafwetgeving; wetgeving verschilt in tijd en ruimte
+ maatschappelijke condities creëren andere contexten voor criminaliteit en wijze van
reactie
+ belang macht; ongelijkheid voor de wet
verandering was en is niet lineair:
- evoluties en cyclische aard van bestraffing: oude praktijken komen soms terug naar
boven
