Hoofdstuk 16: de rechterlijke wereld
Woord vooraf en probleemstelling
- Rechterlijke dwaling: wanneer iemand veroordeeld wordt voor een misdrijf dat hij
of zij niet begaan heeft, of voor een misdrijf dat nooit heeft plaatsgevonden
o Bestaat al lang
- Bedau & Radelet (1987) traceerden 534 bewezen rechterlijke dwalingen in de VS
die met de doodstraf kunnen bestraft worden
o Hoge aantal
- ‘innocence project’ van de Benjamin N. cardozo law school (USA): 351
geïllustreerde cases (gemi. 14j van vrijheid beroofd) door DNA profilering
(december 2017)
- 3% van de rechtszaken leiden tot dwalingen (extrapolatie op basis van DNA
profilering bij verkrachtingszaken, Risinger, 2007)
o De meeste rechters denken 1%
Oorzaken van dwalingen (B&R, 1987)
Bedau en Radlet (1987) onderzochten 350 rechterlijke dwalingen die in de VS tussen
1900 en 1985 tot stand kwamen. Ze bestudeerden enkel rechtzaken waarvoor de
doodstraf mogelijk was. Uit de analyses kwam een aantal belangrijke foutenbronnen van
rechterlijke dwalingen naar voren. Die in de onderstaande lijst vermeld worden. Noot:
soms leiden meerdere oorzaken tot een rechterlijke dwaling, waardoor de som van de
percentages groter is dan 100%.
Bv. de veertienjaroge George Stinney werd schuldig bevonden aan de dubbele moord op
de elfjarige Betty June Binnicker en de achtjarige Mary Emma Thames, 2 blanke meisjes.
70j na zijn executie wordt George gerehabiliteerd. De rechter oordeelde dat er een
gebrek aan verdediging was tijdens de rechtszaak en dat het enige bewijsmateriaal
bestond uit een wellicht afgedwongen bekentenis.
- Fouten van politie
o Valse (afgedwongen) bekentenissen (9%)
o Slecht onderzoek (2%)
o Overijverigheid (4%)
- Fouten openbaar ministerie
o Geheim houden ontlastend bewijs (7%)
o Overijverigheid (3%)
- Fouten van getuigen
o Onjuiste identificatie (11%)
o Meineed door getuigen van OM (22%)
o Foutieve verklaringen getuigen om (4%)
1
, ▪ Beklaagden die schuld bekennen terwijl ze onschuldig zijn, vormen
een belangrijke bron van fouten, die vaak tot verkeerde uitspraken
leidt
- Andere fouten
o Misleidend indirect bewijs (6%)
o Imcompetente advocaat van de verdachte (2%)
o Niet toelaten door rechter van ontlastend bewijs (1%)
o Geen aandacht voor alibi (9%)
o Foutieve vaststelling doodsoorzaak slachtoffer (3%)
o Ten onrechte ‘guiltiy plea’ (3%)
o Grote publieke druk (13%)
▪ Publiciteit van de persoon, de zaak in de media
The national register for exonerations
Vanaf de jaren 80 wordt DNA-analyse toegepast
- Bewijs voor de onschuld van iemand
- Heeft de bereidheid van een zaak opnieuw bekijken laten stijgen, waardoor er ook
meer vrijspraken komen niet op basis van DNA-analyses (oranje lijn)
1. De selectie van de jury
1.1. De ondervraging van kandidaat-juryleden
Men wou/wilt de jury proberen afschaffen
- Algemene lijst van kandidaat juryleden
o Bevolkingsregister waaruit 12 mensen worden uit verkozen
- Vooringenomenheid
2
, o Sommige zijn niet bekwaam als jury (bv. zeggen dat ze de politie niet
vertrouwen)
o De jury moet neutraal zijn
o De jury mag geen relatie hebben met de betrokken partijen
- Wrakingsrecht
o = her recht van advocaten om zonder toestemming van de rechter een
beperkt aantal jandidaat-juryleden uit te sluiten, ook al zijn ze
onbevooroordeeld.
o Betreft niet vooringenomen juryleden
o Je mag nee zeggen tegen de verkozen juryleden, men wilt vaak personen
die similariteit vertonen
o Het mag bijvoorbeeld ook geen psycholoog zijn
- Advocaten als intuïtieve psychologen
o Advocaten steunen op impliciete persoonlijkheidstheorieën
o Meestal op basis van demografische variabelen
o Men zoekt mensen die similariteit vertonen
o Onderzoek bij schijnjury’s: negatieve evidentie (bv. Kerr et al, 1995)
▪ Schijnjury: omdat de feitelijke beraadslaging bij echte zaken niet
kan worden geregistreerd, wordt een beroep gedaan op onderzoek
deelnemers die in groepen van 6 of 12 personen over een fictieve
rechtszaak oordelen, waarbij hun keuzes voor en na de
groepssessie worden nagegaan
o Conclusie: advocaten slagen er iet in om op basis van hun intuïtieve
theorieën noch op basis van de antwoorden tijdens de voir dire, het
stemgedrag van juryleden te voorspellen
▪ De ene moment is de jury zachter en de andere moment harder
o Het is fout om te denken dat vrouwen juryleden kritischer zijn dan
mannen.
1.2. Wetenschappelijke jury selectie
= effecten van demografische variabelen en attitudes die verband houden met de
inhoud van het proces (bv. harrisburg seven) → een methode waarbij eerst op basis van
onderzoek in de gemeenschap de relaties tussen demografische gegevens en attitudes
die voor het proces relevant zijn, worden bepaald, waarna deze resultaten als een
leidraad bij de selectie van juryleden worden gehanteerd.
- Men gaat opzoek nr het ideale profiel
- Op basis van demografische variabelen (persoonlijke vragen zijn dikwijls niet
toegestaan tijdens het peremptoir wrakingsrecht)
3
Woord vooraf en probleemstelling
- Rechterlijke dwaling: wanneer iemand veroordeeld wordt voor een misdrijf dat hij
of zij niet begaan heeft, of voor een misdrijf dat nooit heeft plaatsgevonden
o Bestaat al lang
- Bedau & Radelet (1987) traceerden 534 bewezen rechterlijke dwalingen in de VS
die met de doodstraf kunnen bestraft worden
o Hoge aantal
- ‘innocence project’ van de Benjamin N. cardozo law school (USA): 351
geïllustreerde cases (gemi. 14j van vrijheid beroofd) door DNA profilering
(december 2017)
- 3% van de rechtszaken leiden tot dwalingen (extrapolatie op basis van DNA
profilering bij verkrachtingszaken, Risinger, 2007)
o De meeste rechters denken 1%
Oorzaken van dwalingen (B&R, 1987)
Bedau en Radlet (1987) onderzochten 350 rechterlijke dwalingen die in de VS tussen
1900 en 1985 tot stand kwamen. Ze bestudeerden enkel rechtzaken waarvoor de
doodstraf mogelijk was. Uit de analyses kwam een aantal belangrijke foutenbronnen van
rechterlijke dwalingen naar voren. Die in de onderstaande lijst vermeld worden. Noot:
soms leiden meerdere oorzaken tot een rechterlijke dwaling, waardoor de som van de
percentages groter is dan 100%.
Bv. de veertienjaroge George Stinney werd schuldig bevonden aan de dubbele moord op
de elfjarige Betty June Binnicker en de achtjarige Mary Emma Thames, 2 blanke meisjes.
70j na zijn executie wordt George gerehabiliteerd. De rechter oordeelde dat er een
gebrek aan verdediging was tijdens de rechtszaak en dat het enige bewijsmateriaal
bestond uit een wellicht afgedwongen bekentenis.
- Fouten van politie
o Valse (afgedwongen) bekentenissen (9%)
o Slecht onderzoek (2%)
o Overijverigheid (4%)
- Fouten openbaar ministerie
o Geheim houden ontlastend bewijs (7%)
o Overijverigheid (3%)
- Fouten van getuigen
o Onjuiste identificatie (11%)
o Meineed door getuigen van OM (22%)
o Foutieve verklaringen getuigen om (4%)
1
, ▪ Beklaagden die schuld bekennen terwijl ze onschuldig zijn, vormen
een belangrijke bron van fouten, die vaak tot verkeerde uitspraken
leidt
- Andere fouten
o Misleidend indirect bewijs (6%)
o Imcompetente advocaat van de verdachte (2%)
o Niet toelaten door rechter van ontlastend bewijs (1%)
o Geen aandacht voor alibi (9%)
o Foutieve vaststelling doodsoorzaak slachtoffer (3%)
o Ten onrechte ‘guiltiy plea’ (3%)
o Grote publieke druk (13%)
▪ Publiciteit van de persoon, de zaak in de media
The national register for exonerations
Vanaf de jaren 80 wordt DNA-analyse toegepast
- Bewijs voor de onschuld van iemand
- Heeft de bereidheid van een zaak opnieuw bekijken laten stijgen, waardoor er ook
meer vrijspraken komen niet op basis van DNA-analyses (oranje lijn)
1. De selectie van de jury
1.1. De ondervraging van kandidaat-juryleden
Men wou/wilt de jury proberen afschaffen
- Algemene lijst van kandidaat juryleden
o Bevolkingsregister waaruit 12 mensen worden uit verkozen
- Vooringenomenheid
2
, o Sommige zijn niet bekwaam als jury (bv. zeggen dat ze de politie niet
vertrouwen)
o De jury moet neutraal zijn
o De jury mag geen relatie hebben met de betrokken partijen
- Wrakingsrecht
o = her recht van advocaten om zonder toestemming van de rechter een
beperkt aantal jandidaat-juryleden uit te sluiten, ook al zijn ze
onbevooroordeeld.
o Betreft niet vooringenomen juryleden
o Je mag nee zeggen tegen de verkozen juryleden, men wilt vaak personen
die similariteit vertonen
o Het mag bijvoorbeeld ook geen psycholoog zijn
- Advocaten als intuïtieve psychologen
o Advocaten steunen op impliciete persoonlijkheidstheorieën
o Meestal op basis van demografische variabelen
o Men zoekt mensen die similariteit vertonen
o Onderzoek bij schijnjury’s: negatieve evidentie (bv. Kerr et al, 1995)
▪ Schijnjury: omdat de feitelijke beraadslaging bij echte zaken niet
kan worden geregistreerd, wordt een beroep gedaan op onderzoek
deelnemers die in groepen van 6 of 12 personen over een fictieve
rechtszaak oordelen, waarbij hun keuzes voor en na de
groepssessie worden nagegaan
o Conclusie: advocaten slagen er iet in om op basis van hun intuïtieve
theorieën noch op basis van de antwoorden tijdens de voir dire, het
stemgedrag van juryleden te voorspellen
▪ De ene moment is de jury zachter en de andere moment harder
o Het is fout om te denken dat vrouwen juryleden kritischer zijn dan
mannen.
1.2. Wetenschappelijke jury selectie
= effecten van demografische variabelen en attitudes die verband houden met de
inhoud van het proces (bv. harrisburg seven) → een methode waarbij eerst op basis van
onderzoek in de gemeenschap de relaties tussen demografische gegevens en attitudes
die voor het proces relevant zijn, worden bepaald, waarna deze resultaten als een
leidraad bij de selectie van juryleden worden gehanteerd.
- Men gaat opzoek nr het ideale profiel
- Op basis van demografische variabelen (persoonlijke vragen zijn dikwijls niet
toegestaan tijdens het peremptoir wrakingsrecht)
3
