Samenvatting relationele vaardigheden
1. Krachtgerichte gesprekken
Krachtgerichte rol als verpleegkundige
Verpleegkundigen focussen vaak eerst op ziekte en problemen.
Krachtgericht werken kijkt niet alleen naar beperkingen, maar ook naar wat de zorgontvanger nog kan.
Doel = herstel, levenskwaliteit en een zinvol leven opnieuw opbouwen.
De verpleegkundige neemt een open, geïnteresseerde en ondersteunende houding aan.
Door krachten zichtbaar te maken groeit het zelfvertrouwen van de zorgontvanger.
Krachtenmatrix: kwaliteiten; talenten/vaardigheden; kennis/ervaring; steunbronnen; wensen/dromen.
Krachtmatrix
De krachtmatrix is een hulpmiddel binnen krachtgericht werken om samen met de zorgontvanger de sterktes,
mogelijkheden en steunbronnen in kaart te brengen.
Wat? Betekenis Voorbeeld
Persoonseigenschappen en kwaliteiten Sterke eigenschappen van een
doorzettend, enthousiast, zorgzaam
(ik ben) persoon
Dingen waar iemand goed in is of
Talenten en vaardigheden (ik kan) koken, tekenen, goed luisteren
graag doet
Levenservaring, kennis en opvattingen Wat iemand geleerd heeft uit het leven geleerd om door te zetten na een
(ik weet) en moeilijke ervaringen moeilijke periode
Mensen of zaken waarop iemand kan
Steunbronnen (ik heb) familie, vrienden, vereniging
rekenen
Doelen of dromen die iemand nog wil diploma behalen, reizen, opnieuw gaan
Dromen, ambities en wensen (ik wil)
bereiken werken
Krachtgesprekken
Doel: Tijdens ziekte voelen zorgontvangers vaak onzekerheid en verlies van controle. Hun zelfbeeld en dagelijkse
rollen veranderen soms sterk. Daardoor focussen ze vooral op hun problemen.
Krachtgerichte gespreksvoering helpt hen opnieuw hun sterktes, talenten en mogelijkheden te zien. Zo krijgt niet
alleen de ziekte aandacht, maar de volledige persoon.
Krachtgerichte vragen
Probleemgerichte vragen worden omgevormd naar vragen die focussen op mogelijkheden en oplossingen.
Probleemgericht Krachtgericht
Wat ging fout? Wat ging goed?
Wat houdt je tegen? Wat helpt je vooruit?
Waar wil je van af? Waar wil je naartoe?
Krachtgerichte kennismaking
Tijdens een gesprek kijk je niet alleen naar de ziekte, maar ook naar de persoon achter de ziekte.
Je stelt open vragen over sterktes, steunfiguren, waarden en doelen.
De zorgontvanger beslist zelf of hij hierover wil praten.
Problemen blijven belangrijk, maar krachten krijgen ook aandacht.
1
,Sprankelende ervaringen
De hulpverlener zoekt bewust naar positieve of betekenisvolle ervaringen.
Door deze te benoemen groeit motivatie, hoop en zelfvertrouwen.
Belangrijk: erken eerst het moeilijke, maar zoek daarna ook naar aanwezige krachten.
De hulpverlener moet vooral nieuwsgierig zijn naar het niet-problematische.
Casus krachtgerichte kennismaking
Een verpleegkundige maakt kennis met Tom, een man van 45 jaar die opgenomen werd na een hartinfarct. Tom
vertelt vooral over zijn angst en over wat hij allemaal niet meer zal kunnen.
De verpleegkundige erkent eerst zijn bezorgdheden en stelt daarna enkele krachtgerichte vragen:
“Wat heeft u geholpen om moeilijke situaties vroeger door te komen?”
“Wie ondersteunt u momenteel het meest?”
“Waar haalt u meestal energie uit?”
“Wat zou u graag opnieuw kunnen opnemen in de toekomst?”
Tom vertelt dat hij vroeger veel ging wandelen met zijn dochter en dat hij altijd iemand was die bleef doorzetten.
Hierdoor ontdekt de verpleegkundige samen met Tom dat doorzettingsvermogen en steun van zijn gezin
belangrijke krachten zijn die kunnen helpen tijdens zijn herstel.
2. Rouw en verlies
Verlies en rouw
Rouw wordt niet alleen veroorzaakt door overlijden, maar ook door andere verliezen zoals ziekte, relatiebreuk,
verlies van werk of mobiliteit.
Verlies = het kwijtraken van iets of iemand belangrijk, waardoor ook houvast verdwijnt.
Verlies op 3 niveaus
1. Feitelijk niveau: wat je verliest. vb. job, gezondheid, relatie
2. Betekenisniveau: welke betekenis dat verlies voor iemand heeft. vb. pensioen = verlies van status
3. Bestaansniveau: aantasting van identiteit en levensinvulling. vb. gevoel jezelf niet meer te zijn
Levensgebieden waarop verlies invloed heeft
lichaam
psyche
relaties
ouderschap
school/werk
huis en haard
Verlies op één domein kan ook problemen veroorzaken op andere domeinen.
Wanneer verlies de kern aantast
Dan kan iemand ervaren:
controleverlies
verlies van eigenwaarde
verlies van rechtvaardigheidsgevoel
verlies van toekomstperspectief
2
, Cirkel van verlies
De cirkel toont dat verlies verschillende delen van iemands leven kan beïnvloeden. Verlies beperkt zich dus niet tot
één probleem, maar heeft vaak impact op meerdere levensgebieden tegelijk.
Levensgebied Voorbeelden van verlies
Lichaam ziekte, handicap, amputatie
Psyche trauma, dementie, psychische problemen
Relaties overlijden, scheiding, eenzaamheid
Ouderschap miskraam, verlies van contact met kind
School/Werk ontslag, pesten, pensioen
Huis en haard verhuis, brand, thuisloosheid
Belangrijk: alle levensgebieden beïnvloeden elkaar. Verlies op één domein kan extra verliezen veroorzaken op
andere domeinen.
vb. iemand met een lichamelijke handicap kan ook werk verliezen en sociaal geïsoleerd raken.
Soorten verlies
Begrip Uitleg Voorbeelden
eerste schooldag, puberteit, huwelijk,
Verliezen die horen bij normale
Overgangsverliezen kinderen die het huis verlaten,
veranderingen of nieuwe levensfasen
menopauze, pensioen
Plotse en onverwachte verliezen die ongeval, plotse ziekte, overlijden,
Incidentele verliezen
vaak als erg ingrijpend ervaren worden ontslag, relatiebreuk, brand
Hoe anderen het verlies bekijken, “Je bent nog jong genoeg”, “Het valt
Buitenperspectief
meestal vanuit feiten en logica wel mee”, “Nu heb je eindelijk rust”
gevoel van eenzaamheid, verlies van
Hoe de persoon zelf het verlies beleeft
Binnenperspectief identiteit, angst voor de toekomst,
en welke betekenis het heeft
verlies van zelfvertrouwen
Modellen van rouw
1. Fasenmodel
Wat bedoelt dit model? Het fasenmodel zegt dat mensen tijdens rouw verschillende gevoelens of fasen kunnen
doormaken. Die fasen volgen niet altijd mooi na elkaar en iedereen beleeft ze anders.
Doel van het model: het model helpt hulpverleners begrijpen welke gevoelens iemand kan ervaren tijdens rouw.
Fasen Kübler-Ross Betekenis
Schok niet kunnen geloven wat gebeurd is
Ontkenning doen alsof het verlies niet waar is
Woede boosheid om het verlies
Marchanderen hopen het verlies ongedaan te maken
Verdriet/depressie intense pijn en leegte
Aanvaarding verlies krijgt stilaan een plaats
Het model toont dat rouw normale reacties zijn op verlies.
3
1. Krachtgerichte gesprekken
Krachtgerichte rol als verpleegkundige
Verpleegkundigen focussen vaak eerst op ziekte en problemen.
Krachtgericht werken kijkt niet alleen naar beperkingen, maar ook naar wat de zorgontvanger nog kan.
Doel = herstel, levenskwaliteit en een zinvol leven opnieuw opbouwen.
De verpleegkundige neemt een open, geïnteresseerde en ondersteunende houding aan.
Door krachten zichtbaar te maken groeit het zelfvertrouwen van de zorgontvanger.
Krachtenmatrix: kwaliteiten; talenten/vaardigheden; kennis/ervaring; steunbronnen; wensen/dromen.
Krachtmatrix
De krachtmatrix is een hulpmiddel binnen krachtgericht werken om samen met de zorgontvanger de sterktes,
mogelijkheden en steunbronnen in kaart te brengen.
Wat? Betekenis Voorbeeld
Persoonseigenschappen en kwaliteiten Sterke eigenschappen van een
doorzettend, enthousiast, zorgzaam
(ik ben) persoon
Dingen waar iemand goed in is of
Talenten en vaardigheden (ik kan) koken, tekenen, goed luisteren
graag doet
Levenservaring, kennis en opvattingen Wat iemand geleerd heeft uit het leven geleerd om door te zetten na een
(ik weet) en moeilijke ervaringen moeilijke periode
Mensen of zaken waarop iemand kan
Steunbronnen (ik heb) familie, vrienden, vereniging
rekenen
Doelen of dromen die iemand nog wil diploma behalen, reizen, opnieuw gaan
Dromen, ambities en wensen (ik wil)
bereiken werken
Krachtgesprekken
Doel: Tijdens ziekte voelen zorgontvangers vaak onzekerheid en verlies van controle. Hun zelfbeeld en dagelijkse
rollen veranderen soms sterk. Daardoor focussen ze vooral op hun problemen.
Krachtgerichte gespreksvoering helpt hen opnieuw hun sterktes, talenten en mogelijkheden te zien. Zo krijgt niet
alleen de ziekte aandacht, maar de volledige persoon.
Krachtgerichte vragen
Probleemgerichte vragen worden omgevormd naar vragen die focussen op mogelijkheden en oplossingen.
Probleemgericht Krachtgericht
Wat ging fout? Wat ging goed?
Wat houdt je tegen? Wat helpt je vooruit?
Waar wil je van af? Waar wil je naartoe?
Krachtgerichte kennismaking
Tijdens een gesprek kijk je niet alleen naar de ziekte, maar ook naar de persoon achter de ziekte.
Je stelt open vragen over sterktes, steunfiguren, waarden en doelen.
De zorgontvanger beslist zelf of hij hierover wil praten.
Problemen blijven belangrijk, maar krachten krijgen ook aandacht.
1
,Sprankelende ervaringen
De hulpverlener zoekt bewust naar positieve of betekenisvolle ervaringen.
Door deze te benoemen groeit motivatie, hoop en zelfvertrouwen.
Belangrijk: erken eerst het moeilijke, maar zoek daarna ook naar aanwezige krachten.
De hulpverlener moet vooral nieuwsgierig zijn naar het niet-problematische.
Casus krachtgerichte kennismaking
Een verpleegkundige maakt kennis met Tom, een man van 45 jaar die opgenomen werd na een hartinfarct. Tom
vertelt vooral over zijn angst en over wat hij allemaal niet meer zal kunnen.
De verpleegkundige erkent eerst zijn bezorgdheden en stelt daarna enkele krachtgerichte vragen:
“Wat heeft u geholpen om moeilijke situaties vroeger door te komen?”
“Wie ondersteunt u momenteel het meest?”
“Waar haalt u meestal energie uit?”
“Wat zou u graag opnieuw kunnen opnemen in de toekomst?”
Tom vertelt dat hij vroeger veel ging wandelen met zijn dochter en dat hij altijd iemand was die bleef doorzetten.
Hierdoor ontdekt de verpleegkundige samen met Tom dat doorzettingsvermogen en steun van zijn gezin
belangrijke krachten zijn die kunnen helpen tijdens zijn herstel.
2. Rouw en verlies
Verlies en rouw
Rouw wordt niet alleen veroorzaakt door overlijden, maar ook door andere verliezen zoals ziekte, relatiebreuk,
verlies van werk of mobiliteit.
Verlies = het kwijtraken van iets of iemand belangrijk, waardoor ook houvast verdwijnt.
Verlies op 3 niveaus
1. Feitelijk niveau: wat je verliest. vb. job, gezondheid, relatie
2. Betekenisniveau: welke betekenis dat verlies voor iemand heeft. vb. pensioen = verlies van status
3. Bestaansniveau: aantasting van identiteit en levensinvulling. vb. gevoel jezelf niet meer te zijn
Levensgebieden waarop verlies invloed heeft
lichaam
psyche
relaties
ouderschap
school/werk
huis en haard
Verlies op één domein kan ook problemen veroorzaken op andere domeinen.
Wanneer verlies de kern aantast
Dan kan iemand ervaren:
controleverlies
verlies van eigenwaarde
verlies van rechtvaardigheidsgevoel
verlies van toekomstperspectief
2
, Cirkel van verlies
De cirkel toont dat verlies verschillende delen van iemands leven kan beïnvloeden. Verlies beperkt zich dus niet tot
één probleem, maar heeft vaak impact op meerdere levensgebieden tegelijk.
Levensgebied Voorbeelden van verlies
Lichaam ziekte, handicap, amputatie
Psyche trauma, dementie, psychische problemen
Relaties overlijden, scheiding, eenzaamheid
Ouderschap miskraam, verlies van contact met kind
School/Werk ontslag, pesten, pensioen
Huis en haard verhuis, brand, thuisloosheid
Belangrijk: alle levensgebieden beïnvloeden elkaar. Verlies op één domein kan extra verliezen veroorzaken op
andere domeinen.
vb. iemand met een lichamelijke handicap kan ook werk verliezen en sociaal geïsoleerd raken.
Soorten verlies
Begrip Uitleg Voorbeelden
eerste schooldag, puberteit, huwelijk,
Verliezen die horen bij normale
Overgangsverliezen kinderen die het huis verlaten,
veranderingen of nieuwe levensfasen
menopauze, pensioen
Plotse en onverwachte verliezen die ongeval, plotse ziekte, overlijden,
Incidentele verliezen
vaak als erg ingrijpend ervaren worden ontslag, relatiebreuk, brand
Hoe anderen het verlies bekijken, “Je bent nog jong genoeg”, “Het valt
Buitenperspectief
meestal vanuit feiten en logica wel mee”, “Nu heb je eindelijk rust”
gevoel van eenzaamheid, verlies van
Hoe de persoon zelf het verlies beleeft
Binnenperspectief identiteit, angst voor de toekomst,
en welke betekenis het heeft
verlies van zelfvertrouwen
Modellen van rouw
1. Fasenmodel
Wat bedoelt dit model? Het fasenmodel zegt dat mensen tijdens rouw verschillende gevoelens of fasen kunnen
doormaken. Die fasen volgen niet altijd mooi na elkaar en iedereen beleeft ze anders.
Doel van het model: het model helpt hulpverleners begrijpen welke gevoelens iemand kan ervaren tijdens rouw.
Fasen Kübler-Ross Betekenis
Schok niet kunnen geloven wat gebeurd is
Ontkenning doen alsof het verlies niet waar is
Woede boosheid om het verlies
Marchanderen hopen het verlies ongedaan te maken
Verdriet/depressie intense pijn en leegte
Aanvaarding verlies krijgt stilaan een plaats
Het model toont dat rouw normale reacties zijn op verlies.
3
