SAMENVATTING MEDISCHE GENETICA EN EMBRYOLOGIE
Geneeskunde BA1SEM2 2025-2026
EMBRYOLOGIE
LES 3: Pharyngeaal apparaat, urogenitaal en
musculoskeletaal stelsel
Pharyngeaal of kieuwboog apparaat
Kieuwbogen zijn tijdelijke structuren
- Uitstulpingen in craniaal ldeel
- Worden aangelegd onder invloed van neurale lijst cellen
- Aan binnenkant kieuwboogzakjes en aan buitenkant
kieuwbooggroeven
- Ontwikkelen op hetzelfde moment als neus en ogen ontwikkelen
Week 4: neurale lijst cellen migreren
naar hoofd- en nekregio en vormen het eerste paar kieuwbogen
Einde week 4: vier paar kieuwbogen
Kieuwboog 5 en 6 rudimentair en nooit uitwendig zichtbaar
Segmentale organisatie:
- Boog 1-4 prominent
- Boog 5 afwezig
- Boog 6 tijdelijk
Elke kieuwboog bestaat uit:
- Ectoderm
- Mesoderm (ook <neurale lijst)
- Endoderm
- Kraakbeen (<neurale lijst)
Elke kieuwboog wordt:
- Bevloeid door tak van aortaboog
- Bezenuwd door tak van craniale zenuw
1
,Kieuwbogen (arches) van elkaar gescheiden:
- Inwendig: kieuwzakken (pouches)
- Uitwendig: kieuwspleten (grooves)
Kieuwboog apparaat
1. Kieuwboog (arch) < mesoderm en neurale lijst
o Aortaboogtak
o Kraakbeen
o Spier
o Zenuw
2. Kieuwboogzak (pouch) < endoderm
3. Kieuwboogspleet (groove) < ectoderm
4. Kieuwboogmembraan
Aortaboog takken
- Aorta naar aortaboogtakken naar dorsale aorta
- Aortaboogtakken 1 en 2 regresseren
Kraakbeen
Kraakbeen vanuit kieuwbogen
- In verschillende kieuwbogen is
kraakbeen aanwezig met
allemaal een latere functie
(vooral in aangezicht & larynx)
- Verschillende soorten iiiiiiiiiii
beenvormig
Mandibula wordt gevormd door intramembraneuze ossificatie van mesenchym, niet uit eerste
kieuwboogkraakbeen.
Eerste kieuwboog
- Mandibulaire prominentie
o Meckel’s kraakbeen verdwijnt en wordt vervangen door bot
o Kraakbeen: malleus en incus
o Bot (intramembraneus): mandibula
- Maxillaire prominentie
o Kraakbeen (echondraal): alispenoid en stapes
o Bot (intramembraneus): maxilla, zygoma en squameus deel van os
temporale
2
,Spieren
- Eerste kieuwboog
o Kauwspieren (temporalis/masseter)
o Mylohyoid
o Tweede kieuwboog
o Gelaatspieren
o Staphedius
o Stylohyoideus
o Digastricus (post)
- Derde kieuwboog
o Stylopharyngeus
- Vierde kieuwboog
o Pharyngeale spieren
Zenuwen
- Eerste kieuwboog
o V2 Maxillaire divisie van N Trigeminus
o V3 Mandibulaire divisie van N Trigeminus
- Tweede kieuwboog
o N Facialis (NVII)
- Derde kieuwboog
o N Glossopharyngeus (NIX)
- Vierde kieuwboog
o N Vagus (NX)
Kieuwboogzak en spleten
Kieuwboogzakken
1ste: tubotympanic recess -> distaal trommelvlies,
proximaal gehoorgang en tympanische ruimte
2de: verhemelte tonsil en tonsillaire sinus met
tonsillaire crypten
3de: onderste parathyroid en thymus (cellen
migreren naar caudaal)
4de en 5de: bovenste parathyroid en ultimopharyngeaal lichaampje (C-cellen thyroid)
Kieuwboogspleten
1ste: Uitwendige gehoorgang (eerste kieuwboogzak vormt verbinding met eerste kieuwbooggroeve)
2de-4de: Cervicale sinus
Andere kieuwboogzakken verdwijnen soms niet helemaal en kunnen dan blijven bestaan als cyste
vormige structuren
Kieuwboogmembraan
- Eerste pharyngeale membraan geeft aanleiding tot trommelvlies
- Andere pharyngeale membranen worden opgenomen in het mesenchym
3
, - Thyroiddivertikel migreert naar caudaal; ook thymus, paratyhroiden en ultimopharyngeaal lichaam
(C-cellen) migreren naar caudaal
o Thyroiddivertikel is een instulping van de bodem van de tong
o C-cellen gaan het bovenste deel van de parathyroid vormen
o Thymus is afkomstig uit de derde kieuwboogzak (fusioneert met de primordiale aanleg van de
thymus)
Afgeleiden
Thyroid
- Ontstaat als uitstulping in bodem van primordiale pharynx
- Migreert naar caudaal, anterieur van hyoid en laryngeaal kraakbeen
- Aanvankelijk verbonden via thyreoglosseale ductus
- Schildklier splitst in twee lobi verbonden door isthmus
- Week 7: ductus verdwijnt
o Craniale rest: foramen caecum
o Caudale rest: pyramidale lob
4
Geneeskunde BA1SEM2 2025-2026
EMBRYOLOGIE
LES 3: Pharyngeaal apparaat, urogenitaal en
musculoskeletaal stelsel
Pharyngeaal of kieuwboog apparaat
Kieuwbogen zijn tijdelijke structuren
- Uitstulpingen in craniaal ldeel
- Worden aangelegd onder invloed van neurale lijst cellen
- Aan binnenkant kieuwboogzakjes en aan buitenkant
kieuwbooggroeven
- Ontwikkelen op hetzelfde moment als neus en ogen ontwikkelen
Week 4: neurale lijst cellen migreren
naar hoofd- en nekregio en vormen het eerste paar kieuwbogen
Einde week 4: vier paar kieuwbogen
Kieuwboog 5 en 6 rudimentair en nooit uitwendig zichtbaar
Segmentale organisatie:
- Boog 1-4 prominent
- Boog 5 afwezig
- Boog 6 tijdelijk
Elke kieuwboog bestaat uit:
- Ectoderm
- Mesoderm (ook <neurale lijst)
- Endoderm
- Kraakbeen (<neurale lijst)
Elke kieuwboog wordt:
- Bevloeid door tak van aortaboog
- Bezenuwd door tak van craniale zenuw
1
,Kieuwbogen (arches) van elkaar gescheiden:
- Inwendig: kieuwzakken (pouches)
- Uitwendig: kieuwspleten (grooves)
Kieuwboog apparaat
1. Kieuwboog (arch) < mesoderm en neurale lijst
o Aortaboogtak
o Kraakbeen
o Spier
o Zenuw
2. Kieuwboogzak (pouch) < endoderm
3. Kieuwboogspleet (groove) < ectoderm
4. Kieuwboogmembraan
Aortaboog takken
- Aorta naar aortaboogtakken naar dorsale aorta
- Aortaboogtakken 1 en 2 regresseren
Kraakbeen
Kraakbeen vanuit kieuwbogen
- In verschillende kieuwbogen is
kraakbeen aanwezig met
allemaal een latere functie
(vooral in aangezicht & larynx)
- Verschillende soorten iiiiiiiiiii
beenvormig
Mandibula wordt gevormd door intramembraneuze ossificatie van mesenchym, niet uit eerste
kieuwboogkraakbeen.
Eerste kieuwboog
- Mandibulaire prominentie
o Meckel’s kraakbeen verdwijnt en wordt vervangen door bot
o Kraakbeen: malleus en incus
o Bot (intramembraneus): mandibula
- Maxillaire prominentie
o Kraakbeen (echondraal): alispenoid en stapes
o Bot (intramembraneus): maxilla, zygoma en squameus deel van os
temporale
2
,Spieren
- Eerste kieuwboog
o Kauwspieren (temporalis/masseter)
o Mylohyoid
o Tweede kieuwboog
o Gelaatspieren
o Staphedius
o Stylohyoideus
o Digastricus (post)
- Derde kieuwboog
o Stylopharyngeus
- Vierde kieuwboog
o Pharyngeale spieren
Zenuwen
- Eerste kieuwboog
o V2 Maxillaire divisie van N Trigeminus
o V3 Mandibulaire divisie van N Trigeminus
- Tweede kieuwboog
o N Facialis (NVII)
- Derde kieuwboog
o N Glossopharyngeus (NIX)
- Vierde kieuwboog
o N Vagus (NX)
Kieuwboogzak en spleten
Kieuwboogzakken
1ste: tubotympanic recess -> distaal trommelvlies,
proximaal gehoorgang en tympanische ruimte
2de: verhemelte tonsil en tonsillaire sinus met
tonsillaire crypten
3de: onderste parathyroid en thymus (cellen
migreren naar caudaal)
4de en 5de: bovenste parathyroid en ultimopharyngeaal lichaampje (C-cellen thyroid)
Kieuwboogspleten
1ste: Uitwendige gehoorgang (eerste kieuwboogzak vormt verbinding met eerste kieuwbooggroeve)
2de-4de: Cervicale sinus
Andere kieuwboogzakken verdwijnen soms niet helemaal en kunnen dan blijven bestaan als cyste
vormige structuren
Kieuwboogmembraan
- Eerste pharyngeale membraan geeft aanleiding tot trommelvlies
- Andere pharyngeale membranen worden opgenomen in het mesenchym
3
, - Thyroiddivertikel migreert naar caudaal; ook thymus, paratyhroiden en ultimopharyngeaal lichaam
(C-cellen) migreren naar caudaal
o Thyroiddivertikel is een instulping van de bodem van de tong
o C-cellen gaan het bovenste deel van de parathyroid vormen
o Thymus is afkomstig uit de derde kieuwboogzak (fusioneert met de primordiale aanleg van de
thymus)
Afgeleiden
Thyroid
- Ontstaat als uitstulping in bodem van primordiale pharynx
- Migreert naar caudaal, anterieur van hyoid en laryngeaal kraakbeen
- Aanvankelijk verbonden via thyreoglosseale ductus
- Schildklier splitst in twee lobi verbonden door isthmus
- Week 7: ductus verdwijnt
o Craniale rest: foramen caecum
o Caudale rest: pyramidale lob
4
