KUL – Academiejaar ’25-‘26
RELIGIE, ZINGEVING EN
LEVENSBESCHOUWING
Prof. dr. Anne Vandenhoeck, dr. Lindsy Desmet
Lotte Olaerts
2025-2026
,1
,COLLEGE 1: RELIGIE, ZINGEVING, LEVENSBESCHOUWING EN SPIRITUALITEIT
INLEIDING
WAAROM RZL?
Beroepsmatig: aspect van elke mens
Persoonlijk: aspect van jezelf, zelfontwikkeling
Aanwezigheid in samenleving
Christelijk mens en wereldbeeld als gesprekspartner: kritische dialoog
KU Leuven:
o Verbondenheid met christelijke traditie en verhaal
o Visie op onderwijs (persoonsvorming)
o Levensbeschouwelijke bedachtzaamheid
RODE DRAAD
Dialoog
Christelijk mens- en wereldbeeld
Perspectief op maatschappij, gekleurd door perspectief vanuit de zorg
Integraal mensbeeld, van waaruit theologen en psychologen kijken naar de mens
RELIGIE: DE R VAN RZL
Religie is aanwezig in de samenleving
Voorbeelden:
Recent voorbeeld: begrafenis van Paus Franciscus religie kan soms op wereldtoneel een rol spelen
Waarom wordt de Vaticaanse diplomatie gewaardeerd op wereldvlak?
o Omdat men geen agenda heeft voor het eigen land, voor hun eigen staat
o Men probeert mee te werken aan wereldvrede, door telkens opnieuw daarop te hameren
LP van Rosalia: over haar spiritualiteit, 13 songs in haar nieuw album LUX
o gebaseerd op hariografieën: beschrijvingen van levens van vrouwelijke heiligen, steeds in taal van het land van heilige
ZINBELEVING: DE Z VAN RZL
Zinbeleving = ruimer dan zingeving:
je geeft niet alleen zelf zin
je kan ook zin ontvangen van anderen
je kan ook zin verliezen, moeten kiezen
JIMMY FALLON OVER DE ZIN VAN HET LEVEN
Korte inhoud: was in de keuken, stond op tapijt, schuift uit, valt, probeert val te breken door zich vast te grijpen aan de keukenkast, maar
blijft met zijn ring haken aan het keukenkastje spoed: vinger uitgescheurd uit hand (chirurgie nodig + opname op intensieve)
Nagedacht over de zin van zijn leven
Herbevestiging van wat zijn ‘roeping’ is: leuke tv maken en mensen doen lachen
Boek: Viktor Frankl – Man’s Search for Meaning
KERN: Wanneer denken mensen na over de zin van het leven?
Wanneer ze geconfronteerd worden met een ervaring die hen confronteert met de beperktheid van het leven of met de
eindigheid van het leven
2
, Ervaringen waarbij mensen ‘gedwongen’ worden om stil te staan en dan ook de tijd hebben (want weggerukt uit het gewone
leven) om na te denken wat hen overkomt
Je gaat dan proberen tot een herbekijken / herwaardering te komen van waar je mee bezig bent
VIKTOR FRANKL: PSYCHIATER + NEUROLOOG + ‘MAN’S SEARCH FOR MEANING’
3 keer in concentratiekamp in WO II door Joodse afkomst boek geschreven
o Deel 1: kampervaringen
o Deel 2: o.b.v ervaringen en reflecties in kampen besluiten getrokken: eigen vorm van therapie opgebouwd
(Logotherapie: betekenis en zin staan centraal)
Hij merkte op dat mensen die geen betekenis/zin konden geven aan wat hen overkwam in de concentratiekampen: gingen er
vroeger onderdoor en lieten het leven dan de mensen die gemotiveerd waren o.w.v. de zin en betekenis die ze gegeven hadden
aan het lijden in de kampen
Zijn verklaring:
o De hoogste drijfveer van de mens = zijn/haar zinsvervulling
o Innate inner search for meaning de aangeboren drang tot betekenis
o Het leven stelt vragen aan ons en wij hebben de opdracht om een antwoord te formuleren
o Kritiek op piramide van Maslow: als de basale (laagste) noden niet vervuld zijn, dan is de nood aan zin en betekenis
de meest dringende.
Citaat: “Vervolgens sprak ik van de vele mogelijkheden om het leven zin te geven. Ik hield mijn vrienden (die roerloos lagen te luisteren,
de stilte werd slechts af en toe verbroken door een zucht) voor, dat het leven van een mens, zelfs onder de gruwelijkste
omstandigheden nooit zijn betekenis verliest en dat deze nooit eindigende betekenis tevens lijden en sterven, ontbering en dood
omvat.”
THEOLOGIE EN PSYCHOLOGIE
Zinbeleving en spiritualiteit = op grensgebied tussen theologie en psychologie
GELIJKENISSEN
Gaat over menselijke ervaringen en betekenisgeving
Proberen vragen te beantwoorden over levensdoelen, welzijn en persoonlijke ontwikkeling
Begeleiden van mensen
Onderzoeken hoe mensen omgaan met levensveranderingen en problemen
Beïnvloeden hoe mensen zichzelf en anderen begrijpen
Psychologie als wetenschap ontstond halverwege de 19de eeuw uit filosofisch denken.
VERSCHILLEN
3
RELIGIE, ZINGEVING EN
LEVENSBESCHOUWING
Prof. dr. Anne Vandenhoeck, dr. Lindsy Desmet
Lotte Olaerts
2025-2026
,1
,COLLEGE 1: RELIGIE, ZINGEVING, LEVENSBESCHOUWING EN SPIRITUALITEIT
INLEIDING
WAAROM RZL?
Beroepsmatig: aspect van elke mens
Persoonlijk: aspect van jezelf, zelfontwikkeling
Aanwezigheid in samenleving
Christelijk mens en wereldbeeld als gesprekspartner: kritische dialoog
KU Leuven:
o Verbondenheid met christelijke traditie en verhaal
o Visie op onderwijs (persoonsvorming)
o Levensbeschouwelijke bedachtzaamheid
RODE DRAAD
Dialoog
Christelijk mens- en wereldbeeld
Perspectief op maatschappij, gekleurd door perspectief vanuit de zorg
Integraal mensbeeld, van waaruit theologen en psychologen kijken naar de mens
RELIGIE: DE R VAN RZL
Religie is aanwezig in de samenleving
Voorbeelden:
Recent voorbeeld: begrafenis van Paus Franciscus religie kan soms op wereldtoneel een rol spelen
Waarom wordt de Vaticaanse diplomatie gewaardeerd op wereldvlak?
o Omdat men geen agenda heeft voor het eigen land, voor hun eigen staat
o Men probeert mee te werken aan wereldvrede, door telkens opnieuw daarop te hameren
LP van Rosalia: over haar spiritualiteit, 13 songs in haar nieuw album LUX
o gebaseerd op hariografieën: beschrijvingen van levens van vrouwelijke heiligen, steeds in taal van het land van heilige
ZINBELEVING: DE Z VAN RZL
Zinbeleving = ruimer dan zingeving:
je geeft niet alleen zelf zin
je kan ook zin ontvangen van anderen
je kan ook zin verliezen, moeten kiezen
JIMMY FALLON OVER DE ZIN VAN HET LEVEN
Korte inhoud: was in de keuken, stond op tapijt, schuift uit, valt, probeert val te breken door zich vast te grijpen aan de keukenkast, maar
blijft met zijn ring haken aan het keukenkastje spoed: vinger uitgescheurd uit hand (chirurgie nodig + opname op intensieve)
Nagedacht over de zin van zijn leven
Herbevestiging van wat zijn ‘roeping’ is: leuke tv maken en mensen doen lachen
Boek: Viktor Frankl – Man’s Search for Meaning
KERN: Wanneer denken mensen na over de zin van het leven?
Wanneer ze geconfronteerd worden met een ervaring die hen confronteert met de beperktheid van het leven of met de
eindigheid van het leven
2
, Ervaringen waarbij mensen ‘gedwongen’ worden om stil te staan en dan ook de tijd hebben (want weggerukt uit het gewone
leven) om na te denken wat hen overkomt
Je gaat dan proberen tot een herbekijken / herwaardering te komen van waar je mee bezig bent
VIKTOR FRANKL: PSYCHIATER + NEUROLOOG + ‘MAN’S SEARCH FOR MEANING’
3 keer in concentratiekamp in WO II door Joodse afkomst boek geschreven
o Deel 1: kampervaringen
o Deel 2: o.b.v ervaringen en reflecties in kampen besluiten getrokken: eigen vorm van therapie opgebouwd
(Logotherapie: betekenis en zin staan centraal)
Hij merkte op dat mensen die geen betekenis/zin konden geven aan wat hen overkwam in de concentratiekampen: gingen er
vroeger onderdoor en lieten het leven dan de mensen die gemotiveerd waren o.w.v. de zin en betekenis die ze gegeven hadden
aan het lijden in de kampen
Zijn verklaring:
o De hoogste drijfveer van de mens = zijn/haar zinsvervulling
o Innate inner search for meaning de aangeboren drang tot betekenis
o Het leven stelt vragen aan ons en wij hebben de opdracht om een antwoord te formuleren
o Kritiek op piramide van Maslow: als de basale (laagste) noden niet vervuld zijn, dan is de nood aan zin en betekenis
de meest dringende.
Citaat: “Vervolgens sprak ik van de vele mogelijkheden om het leven zin te geven. Ik hield mijn vrienden (die roerloos lagen te luisteren,
de stilte werd slechts af en toe verbroken door een zucht) voor, dat het leven van een mens, zelfs onder de gruwelijkste
omstandigheden nooit zijn betekenis verliest en dat deze nooit eindigende betekenis tevens lijden en sterven, ontbering en dood
omvat.”
THEOLOGIE EN PSYCHOLOGIE
Zinbeleving en spiritualiteit = op grensgebied tussen theologie en psychologie
GELIJKENISSEN
Gaat over menselijke ervaringen en betekenisgeving
Proberen vragen te beantwoorden over levensdoelen, welzijn en persoonlijke ontwikkeling
Begeleiden van mensen
Onderzoeken hoe mensen omgaan met levensveranderingen en problemen
Beïnvloeden hoe mensen zichzelf en anderen begrijpen
Psychologie als wetenschap ontstond halverwege de 19de eeuw uit filosofisch denken.
VERSCHILLEN
3
