Practicumcursus doornemen voordat je naar het practicum komt. Giflijsten en
berekeningen omtrent alcoholpercentage zijn ook nodig tijdens practicum
1. Voorschrift of recept
1.1 Magistrale bereidingen
Magistale bereiding: Preparaten die voorgeschreven worden door de arts voor een
bepaalde patiënt die moeten worden bereid door de apotheker
!! Kerntaak voor apotheker, moet kwaliteitsvol gemaakt worden & correct afleveren
Wat: doktersbrief met vermelding van: -> Componenten & respectievelijke hoevlheid
- Volledig uitgeschreven
- Naam formulatie + referentiewerk
- Via eerder toegekend bereidingsnummer
-> Totale hoeveelheid die dient te worden
afgeleverd van deze bereiding
Voorbeeld samenstelling: - ‘ad 100g’ geeft de totale hoeveelheid weer die zal
afgeleverd worden aan de patiënt
- referentiewerk is voorbeeld van stappenplan hoe je
bereiding best aanmaakt
1.2 Referentiewerken
NF: Nationaal Formularium
BF: Belgische Farmacopee
BP: British Pharmacopeia
FNA: Formularium der Nederlandse Apothekers
DAC: Duitse Artsenij Codex
USP: United States Pharmacopeia
TMF: Therapeutisch Magistraal Formularium
, 1.3 Afkortingen
R/ = Recipe of neem van magistrale bereiding
* Wordt gevolgd door de specialiteit of de magistrale bereiding
Aa, ana = gelijke delen
* Gelijke delen van de grondstof en van de onmiddellijk daarboven vermelde
grondstof (waar er geen gewicht/volume naast vermeld staat) gelijke gewichts-
of volumedelen nemen
Ad = tot
* Aanvullen tot bepaald gewicht/volume met grondstof vermeld voor “ad”
* Voorbeeld: zinkoxide heeft geen hoeveelheid vermeld, MAAR Talk aa 10g wat
wilt zeggen dat er zowel 10g ZnO en 10g Talk nodig is
! Hoeveelheid vaseline = 60 g – 1,5 g – 10 g – 10 g = 38,5 g
Aa ad = tot, met gelijke delen
* Aanlengen met gelijke delen voor componenten die hiervoor gelden en tot
bepaalde hoeveelheid
* Voorbeeld: ichtyol 1,5g + ZnO 10g; in totaal moet 60g afleveren dus je zal
wolvet & vaseline in gelijke delen toevoegen [-> (60g – 1,5g – 10 g) / 2
= 25,25 g wolvet en 25,25 g vaseline toevoegen]
D.t. = geef een aantal
* Hoeveel je moet afleveren aan een patiënt
* Voorbeeld: Pro gelula I d.t. XX (= 20) wilt zeggen dat we twintig capsules moeten
afleveren en in iedere gelule moet 100mg acetylsalicylzuur zitten
! VERMELD OP ETICKET DAT PER GELULE 100mg
ACETYLSALICYLZUUR BEVAT
!! PAS OP: Bij verdeelde poeders (gelulen, poederpapiertjes) en suppo’s/ovulen
zijn de vermelde hoeveelheden per eenheid (1 gelule, 1
poederpapiertje, 1 suppo/ovule)!
!! EN NIET: deze hoeveelheid (100 mg) verdelen over 20 gelulen
F.s.a. = maak volgens de regels van de kunst
* De arts laat de apotheker beslissen hoe de bereiding zal gemaakt worden
* Er is vrijheid om bijvoorbeeld de mengmanier te kiezen / vulstof / ….
! NOTEER welke stappenplan om finale preparaat te maken (~ kwaliteitscontrole)
, !! PAS OP: Pro gel. I betekent pro gelula una
!! Betekent NIET dat acetylsalicylzuur 100mg in capsule van
maat 1 moeten steken
!! GEEN link met capsule-maat, wel dat elke capsule 100mg moet bevatten!
q.s. = zoveel als nodig
* De hoeveelheid hulpstof wordt niet exact weergegeven
! De apotheker moet ZELF beslissen/berekenen hoeveel nodig zal zijn
! Bijna uitsluitend terug te vinden in suppo’s en oogdruppels
! Berekeningwijze terug te vinden in voorbereidingsdocumenten van casus
S/ = te vermelden informatie voor de patiënt
* Inlichtingen over het gebruik van het geneesmiddel
* Niet belangrijk voor aanmaak van GM, belangrijk om op ETICKET te vermelden!
1.4 Totale hoeveelheden
R/ Sulpiride 50 mg Betekenis: 20 capsules met elk 50 mg sulpiride
Pro gel. I dt XX
R/ Citroenzuur 2g Betekenis: Slechts 50 ml van de volledig
Water 2g bovenstaande bereiding afleveren
Citroenspiritus 2g aan patiënt
Enkelvoudige siroop ad 100 g !! REKEN OM hoeveel je van elke component
dt 50 ml moet toevoegen om 50 ml te maken
(= dichtheid moet gekend zijn)
R/ Ureum 5 % (g/g)
Salicylzuur 2 % (g/g) Betekenis: uiteindelijke zal die aan patiënt
Vaseline ad 30 g afgeleverd wordt bestaat uit 30 g
R/ Zwavel 3 % (g/g) Betekenis: lever maar 30 g aan de patiënt, dus REKEN
Waterpasta ad 50 g OM zodat je maar zoveel aanmaakt (= reken
Dt 30 g zwavel op 3% van 30g ipv 50g; voorkom
verlies van grondsto en)
R/ Zinkoxide 25 g
Talk 25 g
Glycerol 25 g Betekenis: lever finaal waterpasta van 100 g af
Gezuiverd water ad 100 g aan patiënt
f.s.a. pasta aquosum
!! Enkel bereiden wat nodig is! ‘dt’
berekeningen omtrent alcoholpercentage zijn ook nodig tijdens practicum
1. Voorschrift of recept
1.1 Magistrale bereidingen
Magistale bereiding: Preparaten die voorgeschreven worden door de arts voor een
bepaalde patiënt die moeten worden bereid door de apotheker
!! Kerntaak voor apotheker, moet kwaliteitsvol gemaakt worden & correct afleveren
Wat: doktersbrief met vermelding van: -> Componenten & respectievelijke hoevlheid
- Volledig uitgeschreven
- Naam formulatie + referentiewerk
- Via eerder toegekend bereidingsnummer
-> Totale hoeveelheid die dient te worden
afgeleverd van deze bereiding
Voorbeeld samenstelling: - ‘ad 100g’ geeft de totale hoeveelheid weer die zal
afgeleverd worden aan de patiënt
- referentiewerk is voorbeeld van stappenplan hoe je
bereiding best aanmaakt
1.2 Referentiewerken
NF: Nationaal Formularium
BF: Belgische Farmacopee
BP: British Pharmacopeia
FNA: Formularium der Nederlandse Apothekers
DAC: Duitse Artsenij Codex
USP: United States Pharmacopeia
TMF: Therapeutisch Magistraal Formularium
, 1.3 Afkortingen
R/ = Recipe of neem van magistrale bereiding
* Wordt gevolgd door de specialiteit of de magistrale bereiding
Aa, ana = gelijke delen
* Gelijke delen van de grondstof en van de onmiddellijk daarboven vermelde
grondstof (waar er geen gewicht/volume naast vermeld staat) gelijke gewichts-
of volumedelen nemen
Ad = tot
* Aanvullen tot bepaald gewicht/volume met grondstof vermeld voor “ad”
* Voorbeeld: zinkoxide heeft geen hoeveelheid vermeld, MAAR Talk aa 10g wat
wilt zeggen dat er zowel 10g ZnO en 10g Talk nodig is
! Hoeveelheid vaseline = 60 g – 1,5 g – 10 g – 10 g = 38,5 g
Aa ad = tot, met gelijke delen
* Aanlengen met gelijke delen voor componenten die hiervoor gelden en tot
bepaalde hoeveelheid
* Voorbeeld: ichtyol 1,5g + ZnO 10g; in totaal moet 60g afleveren dus je zal
wolvet & vaseline in gelijke delen toevoegen [-> (60g – 1,5g – 10 g) / 2
= 25,25 g wolvet en 25,25 g vaseline toevoegen]
D.t. = geef een aantal
* Hoeveel je moet afleveren aan een patiënt
* Voorbeeld: Pro gelula I d.t. XX (= 20) wilt zeggen dat we twintig capsules moeten
afleveren en in iedere gelule moet 100mg acetylsalicylzuur zitten
! VERMELD OP ETICKET DAT PER GELULE 100mg
ACETYLSALICYLZUUR BEVAT
!! PAS OP: Bij verdeelde poeders (gelulen, poederpapiertjes) en suppo’s/ovulen
zijn de vermelde hoeveelheden per eenheid (1 gelule, 1
poederpapiertje, 1 suppo/ovule)!
!! EN NIET: deze hoeveelheid (100 mg) verdelen over 20 gelulen
F.s.a. = maak volgens de regels van de kunst
* De arts laat de apotheker beslissen hoe de bereiding zal gemaakt worden
* Er is vrijheid om bijvoorbeeld de mengmanier te kiezen / vulstof / ….
! NOTEER welke stappenplan om finale preparaat te maken (~ kwaliteitscontrole)
, !! PAS OP: Pro gel. I betekent pro gelula una
!! Betekent NIET dat acetylsalicylzuur 100mg in capsule van
maat 1 moeten steken
!! GEEN link met capsule-maat, wel dat elke capsule 100mg moet bevatten!
q.s. = zoveel als nodig
* De hoeveelheid hulpstof wordt niet exact weergegeven
! De apotheker moet ZELF beslissen/berekenen hoeveel nodig zal zijn
! Bijna uitsluitend terug te vinden in suppo’s en oogdruppels
! Berekeningwijze terug te vinden in voorbereidingsdocumenten van casus
S/ = te vermelden informatie voor de patiënt
* Inlichtingen over het gebruik van het geneesmiddel
* Niet belangrijk voor aanmaak van GM, belangrijk om op ETICKET te vermelden!
1.4 Totale hoeveelheden
R/ Sulpiride 50 mg Betekenis: 20 capsules met elk 50 mg sulpiride
Pro gel. I dt XX
R/ Citroenzuur 2g Betekenis: Slechts 50 ml van de volledig
Water 2g bovenstaande bereiding afleveren
Citroenspiritus 2g aan patiënt
Enkelvoudige siroop ad 100 g !! REKEN OM hoeveel je van elke component
dt 50 ml moet toevoegen om 50 ml te maken
(= dichtheid moet gekend zijn)
R/ Ureum 5 % (g/g)
Salicylzuur 2 % (g/g) Betekenis: uiteindelijke zal die aan patiënt
Vaseline ad 30 g afgeleverd wordt bestaat uit 30 g
R/ Zwavel 3 % (g/g) Betekenis: lever maar 30 g aan de patiënt, dus REKEN
Waterpasta ad 50 g OM zodat je maar zoveel aanmaakt (= reken
Dt 30 g zwavel op 3% van 30g ipv 50g; voorkom
verlies van grondsto en)
R/ Zinkoxide 25 g
Talk 25 g
Glycerol 25 g Betekenis: lever finaal waterpasta van 100 g af
Gezuiverd water ad 100 g aan patiënt
f.s.a. pasta aquosum
!! Enkel bereiden wat nodig is! ‘dt’
