BELGISCHE BINNENLANDSE POLITIEK – SAMENVATTING EXAMEN JUNI 2025
BELGISCHE BINNENLANDSE
POLITIEK
Powerpoint, notities, chatgpt, boek
Inhoudsopgave
inleiding........................................................................................................ 4
evolutie van de belgische politieke partijen.....................................................5
De volksunie en erfgenamen........................................................................................... 5
De aanloop tot de oprichting van de Volksunie............................................................5
Van het ontstaan tot de eerste politieke doorbraak 1954-’61.......................................7
Van zweeppartij naar oppositiepartij 1961-1970..........................................................8
Van oppositiepartij tot regeringspartij 1971-1977......................................................10
Het egmontpact.......................................................................................................... 12
Na egmont.................................................................................................................. 13
De Volksunie onder voorzitter J. Gabriels....................................................................14
De Volksunie aan herbronning toe..............................................................................16
De Volksunie en haar erfgenamen: SPIRIT..................................................................17
De Volksunie en haar erfgenamen: N-VA....................................................................18
de liberalen................................................................................................................... 22
Doctrinairen vs. progressisten....................................................................................22
Na tweede wereldoorlog............................................................................................. 23
koningskwestie........................................................................................................... 23
Nieuw spanningveld: de schoolstrijd (1950-1958)......................................................23
Noodzaak tot herorientering.......................................................................................24
Contestatie tegen vanaudenhove...............................................................................25
De splitsing van de liberale partij...............................................................................25
De oprichting van de pvv in 1971...............................................................................26
Van plp naar mr.......................................................................................................... 26
VERHOFSTADT EN HET RADICAAL-LIBERALISME.........................................................28
Van pvv naar vld......................................................................................................... 29
De verdere ontwikkelingen van de vld........................................................................29
de christendemocraten................................................................................................. 33
Van katholieke partij naar cvp....................................................................................33
De koningskwestie...................................................................................................... 35
De schoolstrijd............................................................................................................ 35
DE SOCIAALECONOMISCHE DIMENSIE........................................................................36
DE COMMUNAUTAIRE TWEESPALT..............................................................................37
DE SOCIAALECONOMISCHE DIMENSIE EN DE COMMUNAUTAIRE TWEESPALT.............38
DE CVP ALS AUTONOME PARTIJ..................................................................................39
DE EVOLUTIE VAN DE CVP VANAF 1981......................................................................39
1
, BELGISCHE BINNENLANDSE POLITIEK – SAMENVATTING EXAMEN JUNI 2025
DE EVOLUTIE VAN DE CD&V VANAF 2001...................................................................41
de socialisten................................................................................................................ 44
De bwp in de regering................................................................................................ 46
Ideologie en zuilorganisaties......................................................................................46
Hendrik de man en het plan van de arbeid.................................................................47
De socialisten in de jaren dertig.................................................................................48
De socialisten tijdens woII.......................................................................................... 48
De socialisten en de vakbeweging..............................................................................49
De socialistische ideologie.......................................................................................... 49
Spanningen bij oprichting abvv..................................................................................49
De partij leidt de wederopbouw..................................................................................50
In de ban van structuurhervormingen........................................................................50
Economisch federalisme vs. cultuurautonomie...........................................................52
De ps na de splitsing.................................................................................................. 54
De sp na de splitsing.................................................................................................. 56
De sp naar sp.A.......................................................................................................... 57
de groenen.................................................................................................................... 60
Van beweging tot partij.............................................................................................. 60
partijprogramma......................................................................................................... 62
verkiezingsdeelname.................................................................................................. 64
Van Agalev tot Groen................................................................................................. 65
Vlaams belang............................................................................................................... 66
Ontstaan..................................................................................................................... 66
Programmapunten...................................................................................................... 67
Electorale evolutie...................................................................................................... 67
Evolutie programmapunten........................................................................................68
Evolutie partij............................................................................................................. 68
Electorale evolutie...................................................................................................... 70
lokale en provinciale politiek........................................................................71
lokale politiek................................................................................................................ 71
Hoogdag(en) voor de lokale democratie?!..................................................................71
Verschillend in............................................................................................................ 71
13 centrumsteden...................................................................................................... 71
12 faciliteitengemeenten in het Vlaamse Gewest.......................................................71
Hoogdag van de lokale democratie?...........................................................................72
Vlaams regeerakkoord 2019-2024..............................................................................72
Opkomstplicht............................................................................................................ 73
Kiezers........................................................................................................................ 73
Hoe geldig stemmen?................................................................................................. 73
‘Afschaffen’ lijststem.................................................................................................. 74
Coalitievorming.......................................................................................................... 74
Burgemeester............................................................................................................. 74
Rol van de gemeenteraad.......................................................................................... 75
Kandidaten................................................................................................................. 75
Lijsten......................................................................................................................... 75
Voorbereiding door politieke partijen?........................................................................75
Na de verkiezingen..................................................................................................... 75
Uitdagingen voor de gemeenteraad...........................................................................76
2
, BELGISCHE BINNENLANDSE POLITIEK – SAMENVATTING EXAMEN JUNI 2025
De gemeenteraad: hoeksteen van de lokale democratie?..........................................76
Gemeenteraad in coronatijd.......................................................................................76
College van Burgemeester en Schepenen..................................................................77
Cumulatie van politieke mandaten.............................................................................77
Districtsraden............................................................................................................. 77
Integratie OCMW – gemeente.....................................................................................77
Missie OCMW’s........................................................................................................... 78
Doelpubliek OCMW’s.................................................................................................. 78
‘Organen’ van de OCMW’s.......................................................................................... 78
Bestuurskracht........................................................................................................... 78
Fusies: waarom?......................................................................................................... 79
Fusies: huidige stand van zaken.................................................................................79
Bestuurskracht versterken – maatregelen..................................................................79
Ambtelijke organisatie................................................................................................ 79
Gemeentefinanciën.................................................................................................... 79
Samenwerking met de bevolking................................................................................80
Tot slot....................................................................................................................... 80
provinciale politiek........................................................................................................ 80
inleiding...................................................................................................................... 80
Provincieraadsverkiezingen........................................................................................81
Samenvallende verkiezingen......................................................................................81
Voor de verkiezingen.................................................................................................. 83
Tijdens de verkiezingen.............................................................................................. 85
Na de verkiezingen..................................................................................................... 87
Provincies in het binnenlands bestuur...........................................................................88
Provincies in andere landen........................................................................................ 88
Organisatie................................................................................................................. 88
Wat doen ze?.............................................................................................................. 89
Uitgaven..................................................................................................................... 90
Actuele uitdagingen.................................................................................................... 92
3
, BELGISCHE BINNENLANDSE POLITIEK – SAMENVATTING EXAMEN JUNI 2025
INLEIDING
Hij gaat hier vaak op terugkomen in de cursus → kan ons helpen om te studeren
̶ Levensbeschouwelijk
gelovig vs. vrijzinnig, klerikaal (katholiek) vs. Antiklerikaal (niet-katholiek)
̶ Sociaaleconomisch
rol staat vs. rol privé/markt
̶ Communautair
Vlaanderen vs. Wallonië (taal)
̶ Materialisme vs. Postmaterialisme
nieuwe sociale bewegingen
̶ Verticale breuklijn (Luc Huyse)
relatie burger – politiek (zgn kloof tussen burger-politiek)
Opmerking: in cursus veel namen & data, maar niet de bedoeling om alles van buiten te
leren
BUITEN 24 NOVEMBER 1991 ZEKER WEL KENNEN
De zwarte zondag:
= de bijnaam voor de Belgische federale parlementsverkiezingen van 24
november 1991, waarbij de extreemrechtse partij Vlaams Blok de verkiezingen
won ten koste van de regeringspartijen in de regering-Martens IX. (coalitie:
CVP/les engagées)
Vanaf hier spraken we van de verticale breuklijn
Hier hebben we de voeling met de bevolking verloren
Ter info:
Powerpoint
Notities les
Chatgpt
boek
4
BELGISCHE BINNENLANDSE
POLITIEK
Powerpoint, notities, chatgpt, boek
Inhoudsopgave
inleiding........................................................................................................ 4
evolutie van de belgische politieke partijen.....................................................5
De volksunie en erfgenamen........................................................................................... 5
De aanloop tot de oprichting van de Volksunie............................................................5
Van het ontstaan tot de eerste politieke doorbraak 1954-’61.......................................7
Van zweeppartij naar oppositiepartij 1961-1970..........................................................8
Van oppositiepartij tot regeringspartij 1971-1977......................................................10
Het egmontpact.......................................................................................................... 12
Na egmont.................................................................................................................. 13
De Volksunie onder voorzitter J. Gabriels....................................................................14
De Volksunie aan herbronning toe..............................................................................16
De Volksunie en haar erfgenamen: SPIRIT..................................................................17
De Volksunie en haar erfgenamen: N-VA....................................................................18
de liberalen................................................................................................................... 22
Doctrinairen vs. progressisten....................................................................................22
Na tweede wereldoorlog............................................................................................. 23
koningskwestie........................................................................................................... 23
Nieuw spanningveld: de schoolstrijd (1950-1958)......................................................23
Noodzaak tot herorientering.......................................................................................24
Contestatie tegen vanaudenhove...............................................................................25
De splitsing van de liberale partij...............................................................................25
De oprichting van de pvv in 1971...............................................................................26
Van plp naar mr.......................................................................................................... 26
VERHOFSTADT EN HET RADICAAL-LIBERALISME.........................................................28
Van pvv naar vld......................................................................................................... 29
De verdere ontwikkelingen van de vld........................................................................29
de christendemocraten................................................................................................. 33
Van katholieke partij naar cvp....................................................................................33
De koningskwestie...................................................................................................... 35
De schoolstrijd............................................................................................................ 35
DE SOCIAALECONOMISCHE DIMENSIE........................................................................36
DE COMMUNAUTAIRE TWEESPALT..............................................................................37
DE SOCIAALECONOMISCHE DIMENSIE EN DE COMMUNAUTAIRE TWEESPALT.............38
DE CVP ALS AUTONOME PARTIJ..................................................................................39
DE EVOLUTIE VAN DE CVP VANAF 1981......................................................................39
1
, BELGISCHE BINNENLANDSE POLITIEK – SAMENVATTING EXAMEN JUNI 2025
DE EVOLUTIE VAN DE CD&V VANAF 2001...................................................................41
de socialisten................................................................................................................ 44
De bwp in de regering................................................................................................ 46
Ideologie en zuilorganisaties......................................................................................46
Hendrik de man en het plan van de arbeid.................................................................47
De socialisten in de jaren dertig.................................................................................48
De socialisten tijdens woII.......................................................................................... 48
De socialisten en de vakbeweging..............................................................................49
De socialistische ideologie.......................................................................................... 49
Spanningen bij oprichting abvv..................................................................................49
De partij leidt de wederopbouw..................................................................................50
In de ban van structuurhervormingen........................................................................50
Economisch federalisme vs. cultuurautonomie...........................................................52
De ps na de splitsing.................................................................................................. 54
De sp na de splitsing.................................................................................................. 56
De sp naar sp.A.......................................................................................................... 57
de groenen.................................................................................................................... 60
Van beweging tot partij.............................................................................................. 60
partijprogramma......................................................................................................... 62
verkiezingsdeelname.................................................................................................. 64
Van Agalev tot Groen................................................................................................. 65
Vlaams belang............................................................................................................... 66
Ontstaan..................................................................................................................... 66
Programmapunten...................................................................................................... 67
Electorale evolutie...................................................................................................... 67
Evolutie programmapunten........................................................................................68
Evolutie partij............................................................................................................. 68
Electorale evolutie...................................................................................................... 70
lokale en provinciale politiek........................................................................71
lokale politiek................................................................................................................ 71
Hoogdag(en) voor de lokale democratie?!..................................................................71
Verschillend in............................................................................................................ 71
13 centrumsteden...................................................................................................... 71
12 faciliteitengemeenten in het Vlaamse Gewest.......................................................71
Hoogdag van de lokale democratie?...........................................................................72
Vlaams regeerakkoord 2019-2024..............................................................................72
Opkomstplicht............................................................................................................ 73
Kiezers........................................................................................................................ 73
Hoe geldig stemmen?................................................................................................. 73
‘Afschaffen’ lijststem.................................................................................................. 74
Coalitievorming.......................................................................................................... 74
Burgemeester............................................................................................................. 74
Rol van de gemeenteraad.......................................................................................... 75
Kandidaten................................................................................................................. 75
Lijsten......................................................................................................................... 75
Voorbereiding door politieke partijen?........................................................................75
Na de verkiezingen..................................................................................................... 75
Uitdagingen voor de gemeenteraad...........................................................................76
2
, BELGISCHE BINNENLANDSE POLITIEK – SAMENVATTING EXAMEN JUNI 2025
De gemeenteraad: hoeksteen van de lokale democratie?..........................................76
Gemeenteraad in coronatijd.......................................................................................76
College van Burgemeester en Schepenen..................................................................77
Cumulatie van politieke mandaten.............................................................................77
Districtsraden............................................................................................................. 77
Integratie OCMW – gemeente.....................................................................................77
Missie OCMW’s........................................................................................................... 78
Doelpubliek OCMW’s.................................................................................................. 78
‘Organen’ van de OCMW’s.......................................................................................... 78
Bestuurskracht........................................................................................................... 78
Fusies: waarom?......................................................................................................... 79
Fusies: huidige stand van zaken.................................................................................79
Bestuurskracht versterken – maatregelen..................................................................79
Ambtelijke organisatie................................................................................................ 79
Gemeentefinanciën.................................................................................................... 79
Samenwerking met de bevolking................................................................................80
Tot slot....................................................................................................................... 80
provinciale politiek........................................................................................................ 80
inleiding...................................................................................................................... 80
Provincieraadsverkiezingen........................................................................................81
Samenvallende verkiezingen......................................................................................81
Voor de verkiezingen.................................................................................................. 83
Tijdens de verkiezingen.............................................................................................. 85
Na de verkiezingen..................................................................................................... 87
Provincies in het binnenlands bestuur...........................................................................88
Provincies in andere landen........................................................................................ 88
Organisatie................................................................................................................. 88
Wat doen ze?.............................................................................................................. 89
Uitgaven..................................................................................................................... 90
Actuele uitdagingen.................................................................................................... 92
3
, BELGISCHE BINNENLANDSE POLITIEK – SAMENVATTING EXAMEN JUNI 2025
INLEIDING
Hij gaat hier vaak op terugkomen in de cursus → kan ons helpen om te studeren
̶ Levensbeschouwelijk
gelovig vs. vrijzinnig, klerikaal (katholiek) vs. Antiklerikaal (niet-katholiek)
̶ Sociaaleconomisch
rol staat vs. rol privé/markt
̶ Communautair
Vlaanderen vs. Wallonië (taal)
̶ Materialisme vs. Postmaterialisme
nieuwe sociale bewegingen
̶ Verticale breuklijn (Luc Huyse)
relatie burger – politiek (zgn kloof tussen burger-politiek)
Opmerking: in cursus veel namen & data, maar niet de bedoeling om alles van buiten te
leren
BUITEN 24 NOVEMBER 1991 ZEKER WEL KENNEN
De zwarte zondag:
= de bijnaam voor de Belgische federale parlementsverkiezingen van 24
november 1991, waarbij de extreemrechtse partij Vlaams Blok de verkiezingen
won ten koste van de regeringspartijen in de regering-Martens IX. (coalitie:
CVP/les engagées)
Vanaf hier spraken we van de verticale breuklijn
Hier hebben we de voeling met de bevolking verloren
Ter info:
Powerpoint
Notities les
Chatgpt
boek
4
