Rédigé par des étudiants ayant réussi Disponible immédiatement après paiement Lire en ligne ou en PDF Mauvais document ? Échangez-le gratuitement 4,6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Aperçu 6 sur 100 pages
Resume

GESLAAGD: Volledige Samenvatting - Inleiding tot de Justitiële Organisatie

Document preview thumbnail
Aperçu 6 sur 100 pages

Inleiding tot de Justitiële Organisatie, gedoceerd door Prof. Colman wordt gegeven aan de 1e Bachelor Criminologie. Deze samenvatting is een volledig, en voldoende gedetailleerde samenvatting waarin zowel alle lessen, powerpoints, notities en de volledige cursus in omvat zijn! Succes!

Aperçu du contenu

Kernwoorden
Belangrijk
Personen
Data FDG
Notities / voorbeelden


JUSTITIËLE ORGANISATIE
In deze cursus focussen we ons op de enge definitie van criminaliteit, namelijk elke handeling of niet-
handeling (zoals verzuim) dat wettelijk strafbaar is gesteld.

Strafrecht, en de handhaving ervan, zijn een afgeleide van het heersende politieke en
sociaaleconomische beleid.

HISTORISCHE EN ACTUELE ONTWIKKELINGEN BINNEN DE BELGISCHE
STRAFRECHTSBEDELING

BLIK OP DE GESCHIEDENIS VAN STRAFRECHTSBEDELING


STRAFRECHT EN HANDHAVING IN DE 14 E – 17 E EEUW
 Groep van thuislozen en bedelaars groeiden → Interventie vereist
o Engeland - 1349: Strafbaarstelling van bedelarij en landloperij
o Frankrijk: Hardhandig optreden tegen huurlingen en thuislozen
▪ Die groepen = Potentieel crimineel → Gevaarlijk voor de maatschappij
▪ Doel: Toebrengen van fysiek leed

EIND 16E – BEGIN 17E EEW

 ‘Gedisciplineerde maatschappij’: Samenwerking tussen Kerk en Staat
 Ten voordele van economische elite

INDUSTRIALISERING 17E EEUW:

 Wrede straffen werken niet → Opsluiting1:
 Amsterdam – 1596
o Rasphuis
▪ Bedelaars en jong veroordeelden
▪ Drie grondprincipes:
• Duur kan ingekort worden naargelang gedrag
• Arbeid verplicht
• Loon
 Engeland – 1575
o House of Correction
▪ Zwervers en armen
▪ Initiatieven → ‘Workhouses’ (1704 – Ook opgericht voor bejaarden en kinderen)

 Frankrijk – ‘Grote opsluiting’ → Asociale individuen uit maatschappij halen
 Duitsland ‘Zuchthäuser’




1
Diende niet als straf, verwijst daarbij ook niet naar de gevangenisstraf!

1

,FDG




STRAFRECHT TIJDENS ANCIEN RÉGIME: KONING ALS BRON VAN RECHT 17 E – 18 E EEUW
 Systeem gekenmerkt door:
o Criminaliteit = Aantasting van gezag van de Koning
o Straf = Autoriteit herstellen en afschrikking = VERGELDEND
▪ Publieke, wrede voorbeeldstraffen
Bv. Radbraken, onthoofding, maar ook boetes etc.
 Rechter2:
o Grote macht → Beperkt door:
• De rede
• Gewoonterecht
• Wetten van de
 Procedure = Inquisitoir
o Geheim – Schriftelijk – Niet-tegensprekelijk
o Openbare aanklager → Rechter
o Bewijslast → Rechter
*Preuves légales = Strikte bewijsreglementering, niet in de wet te vinden.
o Bewijslevering → Rechtbank
o Belangrijk → Bekentenis, dmv foltering


STRAFRECHT TIJDENS VERLICHTING: RATIONELE MENS EN MAGNA CHARTA
VERLICHTING: 18E EEUW

Veranderde sociaaleconomische context; zoals FR 1789, en meer kritiek op het Ancien Régime. Een
misdrijf wordt hier dan ook gezien als aantasting van de maatschappij in haar geheel. Het nieuwe
paradigma is dan ook rationeel denken en redeneren.

Kritiek van filosofen op Ancien Régime:

VOLTAIRE:
 Kritiek op disproportie tussen straf – misdrijf
o Geen advocaat op proces
o Preuves légales …
 Kritiek op gebruik van foltering

CHARLES DE MONTESQUIEU:
 L’Esprit des Lois 1748
 Mildere straffen
 Rechters → ‘La bouche la loi’
 Trias politica

JEAN JACQUES ROUSSEAU & JOHN LOCKE:
 Sociaal contract → Burger staat stukje vrijheid af in ruil voor bescherming
 Schending? Geeft overheid het recht op bestraffing!




2
Schout en schepenen, de lokale schepenbank.

2

,FDG


Door die Verlichtingsdenkers → Magna Charta = Recht op bestraffing

 Legaliteitsbeginsel = Misdrijven en straf vastgelegd in de wet
 Proportionaliteitsbeginsel = Straf in verhouding tot ernst van misdrijf
 Subsidiariteitsbeginsel = Staat moet enkel optreden indien nodig

Magna Charta en de principes oefenden een sterke invloed uit op strafrechtstheorieën van penalisten in
de 2e helft van de 18e eeuw, zoals Beccaria, de Warville, etc.

BECCARIA:
 Trattato dei delitti e delle pene 1764 = Grondslagen Klassiek Strafrecht
o Anoniem gepubliceerd
 Pleitte voor:
o Gelijke toepassing van straffen
o Humanere straffen
o Straf als dienst tot nut van de gemeenschap
o Rechten van verdediging
▪ Tijd krijgen om voor te bereiden
▪ Rationeel bewijsrecht
▪ Etc.

Overige:

- Vaste straffen zonder individualisering waar schuldnotie centraal staat.
- Focus op vergelding, algemene preventie en bijzondere preventie (gevangenisstraf).


FRANSE REVOLUTIE: WORTELS VAN HET KLASSIEKE STRAFRECHT
De Franse omwenteling in 1789 zorgde voor een formele breuk met het Ancien Régime.

 1789 – Déclaration des Droits de l’Homme → Grondrechten
o Grens tussen individuele vrijheid, en het recht van de staat om in te grijpen.

Ontstaan Strafwetboeken

Gericht op het institutionaliseren van de burgerlijke vrijheden, waaronder de drie principes. De
vrijheidsberoving krijgt als eerst vorm in deze codes:

 1791 Code Lepeletier → Straf- en strafprocesrecht geregeld
o Schaft inquisitoir systeem af
o Voert jury in
 1795 Code Merlin → Milde, vaste straffen (Geen minimum- en maximumstraffen)
 1810 Code Pénal → Compromis tussen arbitraire van Ancien Régime en vaste straffen
o Rechter krijgt beoordelingsruimte door minimum- en maximumstraffen
o Wrede straffen opnieuw ingeschakeld

Belgische onafhankelijkheid in 1830 nam die code over en werd later herzien, wat resulteerde in het
vernieuwd strafwetboek 1867, dat vandaag de dag nog van toepas is.




3

,FDG


BELGISCHE GEVANGENISWEZEN IN DIE PERIODE
1) GENTSE TUCHTHUIS – VILAIN XIIII

Jean Jacques Philippe Vilain XIII was eerst burgemeester van Aalst. Daar was een stijging in bendes van
landlopers en bedelaars die een bedreiging vormden voor de openbare orde en veiligheid.

 Hij voerde onderzoek uit naar de oorzaken van de bendevorming: Misdadigers = Leeglopers
 Twee mogelijkheden ter aanpak:
o Beroepskorps
o Tuchthuis oprichten
▪ Stiel aanleren → Liefde voor arbeid

1771: Vilain XIII werd gevraagd het strafrechtssysteem te herzien, en hervormen.

 Oorzaak criminaliteit = Ledigheid
 Economische voordelen van arbeid en strikt dagritme
o Draagt ook bij aan verbetering, resocialisatie en reclassering.
o Dus: Luiheid als oorzaak, arbeid als oplossing.
 Onderscheid tussen mannen en vrouwen

1783: Verval van het tuchthuis

 Gevangenis als winstgevende onderneming → Winstmotief de bovenhand!

2) LIEVEN BAUWENS MET ARBEIDSRENDEMENT

Kreeg de vrije hand om het Gentse tuchthuis naar eigen inzicht te exploiteren. Sloot een contract af met
de overheid om goede, gevangene arbeiders over te brengen naar daar → Overbevolking!

 Tijdens Hollands Bewind (1815 – 1830): Gevangenis hersteld

3) EDOUARD DUCPÉTIAUX EN HEROPVOEDING DOOR ISOLATIE EN MEDITATIE

In 1843 werd een Commissie naar de Leef- en Werkomstandigheden van arbeiders geïnstalleerd onder
leiding van Ducpétiaux.

 Oorzaak criminaliteit = Leef- en werkomstandigheden van de verpauperde klasse
 Oplossing: Individu aanpassen aan de maatschappij, dmv:
o Heropvoeding
o Bijbrengen van moraliteit

Echter in 1828 werd hij 15 maanden veroordeeld tot gevangenisstraf. Dit veranderde zijn zicht…

 1830: Ducpétiaux werd Inspecteur-Generaal → Orde- en structuur brengen
 Hervormingen → Moraliteit in gevangenissen verbeteren
o Ook gegevens van gedetineerden in register behouden
 Dus: Moraliserende werking van gevangenisarbeid:
o Via onderricht, religieuze lectuur en arbeid…
= Integratieproces van morele waarden en normen
 Kenmerken:
o Geen contact met medegevangenen
o Korte gevangenisstraf → Strenger regime


4

,FDG


Geïnspireerd door het Panoptisch concept van Bentham:

 Controle en isolement → Basiselementen van het cellulair systeem
= Onder invloed van het Auburn stelsel, gekenmerkt door gemeenschappelijke arbeid, zo het
Pennsylvanische stelsel ingevoerd in 1844!


POSITIVISME: GEDETERMINEERDE MENS
Positivisme: 2e Helft 19e eeuw

Misdrijf als gevolg van causale factoren, want de mens heeft geen vrije keuze, de mens is een
gedetermineerd mens die een sociale gevaarlijkheid vormt. De focus op de dader, ipv de daad.
Vergelding: Zinloos, focus op bijzondere preventie en resocialisatie.

Positivisme legt de nadruk op de waarde van empirische gegevens. Hier wordt een misdrijf omschreven
als een maatschappelijk verschijnsel dat kan worden waargenomen, gemeten en aan onderzoek kan
onderworpen worden.

 Ontstaan van nieuwe disciplines, zoals:
o Criminele statistiek
o Criminele sociologie
o Criminele profylaxe

Strafrecht = Instrument om criminele politiek te voeren en doelstellingen te bereiken:

- Preventie
- Resocialisatie
- Rehabilitatie

Gebaseerd op ontdekkingen van oa. Mendel, Comte, Darwin en Spencer ontstaan nieuwe
wetenschappen.

 Ondersteunden de ontwikkeling van de criminologie
 Kwamen gezamenlijk tot een nieuw mensbeeld → DE GEDETERMINEERDE MENS
o Geen vrije wil
o Gevaarsnotie
o Daardoor: Preventief optreden
 Volgens hen:
o Misdrijf = Resultaat van reeks causale, interne of externe, factoren!
= Symptomen van een onderliggend probleem
o Nieuwe grondslag bij strafrechtelijke interventie → Sociaalgevaarlijkheid van delinquent

De focus wordt dan ook verschoven naar individuele preventie:

 Vergelding = Zinloos

ITALIAANS ANTROPOLOGISCHE SCHOOL
 Cesare Lombroso (1835 – 1909)
 Geboren crimineel → Verband tussen geestelijke en fysische karakteristieken (anomalieën)
o Apart mensensoort → Kenmerken van primitieve mens
 Nieuwe wetenschap → Criminele antropologie
(In België verdergezet door Louis Vervaeck)



5

, FDG


FRANSE MILIEUSCHOOL
 Lacassagne – Manouvrier – Tarde
 Criminaliteit als sociaal verschijnsel

BIOSOCIALE SCHOOL
= Synthese van de antropologische school en de milieuschool:

 Criminaliteit als product van fysieke, individuele en sociale factoren.


SOCIAAL VERWEER: NEOKLASSIEKE BENADERING VAN HET STRAFRECHT
= Samenkomst van ideeën van de Verlichting, KSR en Positivisme

FIGUUR VAN ADOLPHE PRINS
Adolphe Prins: Directeur Gevangenisadministratie 1884.

 Veel aandacht naar persoonlijkheid van delinquent
 Slechts een ‘beperkte wilsvrijheid’ → Vooral lagere regionen
 Rol rechter:
o Maatschappij beschermen
o Nagaan in welke mate delinquent een gevaar oplevert voor msp orde en veiligheid

= Eclecticisme van Prins → Driedubbele functie:

- Vergelding
- Afschrikking
- Resocialisatie
o Realisatie dmv beveiligingsmaatregelen

INVLOED VAN ADOLPHE PRINS OP WETGEVING
*Tot stand gekomen door: Minister van Justitie Lejeune, Renkin, Carton de Wiart en Vandervelde
WET VAN 31 MEI 1888 OP DE VOORWAARDELIJKE VEROORDELING EN VOORWAARDELIJKE
INVRIJHEIDSSTELLING

 Later:
o Probatiewet van 29 juni 11964
o Wet van 17 mei 2005 op voorwaardelijke invrijheidsstelling

WET VAN 27 NOVEMBER 1891 TER BETEUGELING VAN DE LANDLOPERIJ EN BEDELARIJ

= Een veiligheidsmaatregel van preventieve aard ter beveiliging van de openbare orde.

DE WET VAN 12 MEI 1912 OP KINDERBESCHERMING

 Via Minister Lejeune, met het KB 15 Maart 1894:
o Oprichting Koninklijke Commissie der Beschermingscomité
o Idee van aparte kinderrechtbank
 Later
o Jeugdbeschermingswet van 8 April 1965




6

Infos sur le Document

Publié le
9 mai 2026
Nombre de pages
100
Écrit en
2025/2026
Type
Resume
€12,99

Mauvais document ? Échangez-le gratuitement Dans les 14 jours suivant votre achat et avant le téléchargement, vous pouvez choisir un autre document. Vous pouvez simplement dépenser le montant à nouveau.
Rédigé par des étudiants ayant réussi
Disponible immédiatement après paiement
Lire en ligne ou en PDF

Seller avatar
Les scores de réputation sont basés sur le nombre de documents qu'un vendeur a vendus contre paiement ainsi que sur les avis qu'il a reçu pour ces documents. Il y a trois niveaux: Bronze, Argent et Or. Plus la réputation est bonne, plus vous pouvez faire confiance sur la qualité du travail des vendeurs.
fdg05
4,9
(7)
Vendu
70
Abonnés
1
Éléments
4
Dernière vente
3 jours de cela

Avis d'acheteurs vérifiés




Pourquoi les étudiants choisissent Stuvia

Créé par d'autres étudiants, vérifié par les avis

Une qualité sur laquelle compter : rédigé par des étudiants qui ont réussi et évalué par d'autres qui ont utilisé ce document.

Le document ne convient pas ? Choisis un autre document

Aucun souci ! Tu peux sélectionner directement un autre document qui correspond mieux à ce que tu cherches.

Paye comme tu veux, apprends aussitôt

Aucun abonnement, aucun engagement. Paye selon tes habitudes par carte de crédit et télécharge ton document PDF instantanément.

Student with book image

“Acheté, téléchargé et réussi. C'est aussi simple que ça.”

Alisha Student

Foire aux questions