Over diversiteit, genen en
cultuur
, 1. De biologische basis van het gedrag
Waarom is het leven op Aarde zo verscheiden?
Theodosius Dobzhanksky: ‘nothing in biology makes sense but in the light of evolution’
De enige verklaring = biologische diversiteit evolueert als antwoord op de diverse
omgevingen die de aarde te bieden heeft. Elk van de miljoenen soorten heeft zijn
eigen levenswijze en exploiteert op een of andere manier de mogelijkheden van de
planeet om zich te verankeren en te verspreiden
Geen enkele soort = alle mogelijkheden van de Aarde benutten
!! evolutionair proces = ecologische niches worden opgebruikt
Edward Wilson
= sociale gedrag van mensen verklaren adhv evolutiethoeri
Ons niche : sociaal en cognitief
= individuen in die niche baat aan eigenschappen zoals, generatieve taal, capaciteit
om vooruit te denken, strategisch plannen en samenwerken + moreel kompas om in
groep te functioneren
Sociobiologie
= brug tussen sociale gedrag en genetica
Onze sociale eigenschappen vinden hun oorsprong in een lange, evolutionaire
geschiedenis en zijn via genen en overdraagbaar van generatie op generatie
Eugenetica
= brak alle ethische principes en individuele rechten en vrijheid; sociobiologie =
geloofwaardigheid verloren
Alle wetenschappelijke kennis, evolutieleer en genetica vatbaar voor misbrui
Vandaag: link tussen gedrag, genetica, en evolutie niet meer weg te denken, maar de
controverse rondde sociobiologie blijft een waarschuwing om nooit uit het oog te
verliezen
We zijn meer dan een product van genen alleen
Genen (nature) en cutluur (nurture) interageren = wij zij nhet product van hoe genen
zich ontwikkelen in de omgeving
Dat het pad van gen naar gedrag vele omwegen kent, werd nog meer evident eenmaal de
universele genetische code in het DNA gekraakt was en het bleek dat het genomische
verschil met onze naaste verwanten (chimpansees) nog geen 2% bedraagt.
1.1. Sociaal gedrag heeft een lange geschiedenis
Veelzijdigheid van het menselijk gedrag – en de complexiteit- => terug naar het late
Pleitoceen moderne Homo sapiens vandaag met ongeveer dezelfde schedelvorm en
hersenvolume = beherste vuur en werktuigen
Welke eigenschappen van deze moderne Homo sapiens zorgden ervoor dat we onze niche
zouden uitbreiden tot elke plek van de wereld en een wereldwijde economie zouden
oprichten?
Meest opvallende menselijke eigenschappen:
, - Relatief groterr brein gegeven hun lichaamsgrote
= De uitbreiding van het mensenbrein =/ willekeurig
Zowel de delen betrokken bij sociale interacties als abstract denekn zijn veel meer
ontwikkeld bij de moderne mens = toelaat planmatig en strateigsch te zijn in hun
relatie met anderen
Abstractie van dingen die niet rechtstreeks kan observeren = toekomstvisie te
hebben, alternatieven te overwegen en planmatig te werk te gaan
- Kindertijd sterk verlengd bij mensen
=geen enkel dier is zo lang afhankelijk vooraleer het zelfstandig in het leven staat en
zelf tot voortplanting in staat is
in functie van het leerproces
soort sterk inzet op rol cultuur (cultuur = leren we elkaar aan)
hiermee sneller nieuwe gedragspatronene aan elkaar doorgeven
- Communicatie via taal complexer en veelzijdiger
= onze taal is uniek in zijn syntax, recursiviteit en generativiteit
onuitputbaar, we kunnen tot in het oneindige nieuwe zinnen construeren en
ideeën genereren
Een groot brein biedt abstract en strategisch te denken, een lang gerekte leertijd, en taal, zijn
we supersamenwerkers geworden met alle voordelen van dien
MAAR: onze soort voert oorlog, economie tiert op competitie
Tweestrijd: coöperatie en conflict geen paradox te zijn
= om succesvol te blijven, in een veranderende omgeving voorziet de evolutie
voldoende diversiteit binnen een soort zodat het over de nodige flexibiliteit beschikt
om zich aan te passen
+ dit geldt ook voor de levensduur van één persoon
= het individuele gedrag wordt ogenblikkelijk bepaald door een samenspel van
omgevingsprikkels, motivatie, intenties, en emoties die elk op hun beurt snel kunnen
veranderen. Die flexibiliteit maakt ons gedrag ontzettend complex en moeilijk voorspelbaar
Robert Sapolsky
Er is nooit één simpele reden waarom
Uw beweegredenen te begrijpen moet je een reis maken doorheen de tijd
Tijdslijn = excellent principe om alle oorzaken van het gedrag systematisch op te sommen.
Elke keuze, beslissing = resultaat van een serie evenementen die eraan voorafginngnen
Sapolsky schetst het:
1. Seconden voor Billy op “verzend” drukte en zich
inscreef aan de Unief om haar studierichting
economie vast te leggen, veranderde de
neurotransmitter activiteit in haar hersenen
cultuur
, 1. De biologische basis van het gedrag
Waarom is het leven op Aarde zo verscheiden?
Theodosius Dobzhanksky: ‘nothing in biology makes sense but in the light of evolution’
De enige verklaring = biologische diversiteit evolueert als antwoord op de diverse
omgevingen die de aarde te bieden heeft. Elk van de miljoenen soorten heeft zijn
eigen levenswijze en exploiteert op een of andere manier de mogelijkheden van de
planeet om zich te verankeren en te verspreiden
Geen enkele soort = alle mogelijkheden van de Aarde benutten
!! evolutionair proces = ecologische niches worden opgebruikt
Edward Wilson
= sociale gedrag van mensen verklaren adhv evolutiethoeri
Ons niche : sociaal en cognitief
= individuen in die niche baat aan eigenschappen zoals, generatieve taal, capaciteit
om vooruit te denken, strategisch plannen en samenwerken + moreel kompas om in
groep te functioneren
Sociobiologie
= brug tussen sociale gedrag en genetica
Onze sociale eigenschappen vinden hun oorsprong in een lange, evolutionaire
geschiedenis en zijn via genen en overdraagbaar van generatie op generatie
Eugenetica
= brak alle ethische principes en individuele rechten en vrijheid; sociobiologie =
geloofwaardigheid verloren
Alle wetenschappelijke kennis, evolutieleer en genetica vatbaar voor misbrui
Vandaag: link tussen gedrag, genetica, en evolutie niet meer weg te denken, maar de
controverse rondde sociobiologie blijft een waarschuwing om nooit uit het oog te
verliezen
We zijn meer dan een product van genen alleen
Genen (nature) en cutluur (nurture) interageren = wij zij nhet product van hoe genen
zich ontwikkelen in de omgeving
Dat het pad van gen naar gedrag vele omwegen kent, werd nog meer evident eenmaal de
universele genetische code in het DNA gekraakt was en het bleek dat het genomische
verschil met onze naaste verwanten (chimpansees) nog geen 2% bedraagt.
1.1. Sociaal gedrag heeft een lange geschiedenis
Veelzijdigheid van het menselijk gedrag – en de complexiteit- => terug naar het late
Pleitoceen moderne Homo sapiens vandaag met ongeveer dezelfde schedelvorm en
hersenvolume = beherste vuur en werktuigen
Welke eigenschappen van deze moderne Homo sapiens zorgden ervoor dat we onze niche
zouden uitbreiden tot elke plek van de wereld en een wereldwijde economie zouden
oprichten?
Meest opvallende menselijke eigenschappen:
, - Relatief groterr brein gegeven hun lichaamsgrote
= De uitbreiding van het mensenbrein =/ willekeurig
Zowel de delen betrokken bij sociale interacties als abstract denekn zijn veel meer
ontwikkeld bij de moderne mens = toelaat planmatig en strateigsch te zijn in hun
relatie met anderen
Abstractie van dingen die niet rechtstreeks kan observeren = toekomstvisie te
hebben, alternatieven te overwegen en planmatig te werk te gaan
- Kindertijd sterk verlengd bij mensen
=geen enkel dier is zo lang afhankelijk vooraleer het zelfstandig in het leven staat en
zelf tot voortplanting in staat is
in functie van het leerproces
soort sterk inzet op rol cultuur (cultuur = leren we elkaar aan)
hiermee sneller nieuwe gedragspatronene aan elkaar doorgeven
- Communicatie via taal complexer en veelzijdiger
= onze taal is uniek in zijn syntax, recursiviteit en generativiteit
onuitputbaar, we kunnen tot in het oneindige nieuwe zinnen construeren en
ideeën genereren
Een groot brein biedt abstract en strategisch te denken, een lang gerekte leertijd, en taal, zijn
we supersamenwerkers geworden met alle voordelen van dien
MAAR: onze soort voert oorlog, economie tiert op competitie
Tweestrijd: coöperatie en conflict geen paradox te zijn
= om succesvol te blijven, in een veranderende omgeving voorziet de evolutie
voldoende diversiteit binnen een soort zodat het over de nodige flexibiliteit beschikt
om zich aan te passen
+ dit geldt ook voor de levensduur van één persoon
= het individuele gedrag wordt ogenblikkelijk bepaald door een samenspel van
omgevingsprikkels, motivatie, intenties, en emoties die elk op hun beurt snel kunnen
veranderen. Die flexibiliteit maakt ons gedrag ontzettend complex en moeilijk voorspelbaar
Robert Sapolsky
Er is nooit één simpele reden waarom
Uw beweegredenen te begrijpen moet je een reis maken doorheen de tijd
Tijdslijn = excellent principe om alle oorzaken van het gedrag systematisch op te sommen.
Elke keuze, beslissing = resultaat van een serie evenementen die eraan voorafginngnen
Sapolsky schetst het:
1. Seconden voor Billy op “verzend” drukte en zich
inscreef aan de Unief om haar studierichting
economie vast te leggen, veranderde de
neurotransmitter activiteit in haar hersenen
