1. Inleiding: Homo sapiens als studieonderwerp
1.1. Een bijzondere paradox
Wat behandelen we ?
De paradoxale aard van de mens, dubbelzinnigheid waarmee we zowel strategisch als
mededogend kunnen zijn, planmatig als impulsief, beredeneerd als irrationeel, etc.
Het gedrag van mensen bestuderen = beweeglijkheid
= hoe mensen reageren, bewust of onbewust op allerlei prikkels
Gedrag = observeerbaar gedachten, emoties, en andere drijfveren aanleiding tot
gedrag =/ observeerbaar
Het zijn et die verschillende drijfveren, die we niet kunnen zien, geven het gedrag wispelturig
karakter
Dubbele aard van de Homo sapiens
+
Die drijfveren zijn universeel terug te vinden in elke cultuur, continent en in elk van ons
Drijfveren = tegenstrijdig en creëren dilemma
Andere basale drijfveren = intern conflict
Het complexe samenspel van al wat we willen, weten, en voelen wordt door het zenuwstelsel
gedirigeerd om ons gedrag in de ene of andere richting te sturen
Elke beweging of beslissing = belangrijk of banaal + bepaald door
informatieverwerkingsprocessen in de hersenen, rekening houdend met zowel
prikkels in de omgeving als de fysiologische toestand van ons lichaam, gevoelens,
bedenkingen, etc.
De studie van wat ons drijft is domein-overschrijdend
Homo sapiens/Homo ludens??
- Iemand die beschreven wordt met vele gezichten
- Spelende karakter dat we alle andere zoogdieren delen
- Belang dat we hechten aan cultuur
Homo economicus?
- Strategische, berekende mens bij wie eigenbelang primeert
- Leeft volgens rationele principes
Homo sociologicus/ homo universalis?
- Mens met normbesef en sociale behoeften die samen de basis vormden voor een
maatschappijgerichte wereld
Misschien zijn het dan ook die vele gezichten + conflict tussen de rationele homo
economicus en de maatschappijgerichte homo sociologicus, die onze soort uniek maken.
, Wat ons onderscheid van normael zoogdieren is
- Taal met recursieve grammatica, wiskundige formules, kunst,
etc
Kunst bij een moderne mens, typeert ons, hoe onze cognitie anders is
en hoe we abstract denken tov andere diersoorten
Wat typeert ons ook nog
1. De grootte van ons brein en hoe het georganiseerd is
(groen = verder ontwikkelt tov dieren)
2. Taal is generatief, we kunnen in het oneindige zinnen
maken + onze taal is complex
3. Wij hebben een hele lange kindertijd tov dieren
Stephen Pinker – Het onbeschreven blad
Mens = a social beast occupying a cognitive niche
Zowel verstand als onze sociale banden = doorslaggevende rol
Deze 2 eigenschappen zijn met elkaar verweven
= omdat we in steeds groterwordende groepen zijn gaan wonen groeide de nood aan een
goed ontwikkeld geheugen en strategisch vermogen om meerdere sociale relaties
tegelijkertijd te handhaven en vice versa.
1.1. Een bijzondere paradox
Wat behandelen we ?
De paradoxale aard van de mens, dubbelzinnigheid waarmee we zowel strategisch als
mededogend kunnen zijn, planmatig als impulsief, beredeneerd als irrationeel, etc.
Het gedrag van mensen bestuderen = beweeglijkheid
= hoe mensen reageren, bewust of onbewust op allerlei prikkels
Gedrag = observeerbaar gedachten, emoties, en andere drijfveren aanleiding tot
gedrag =/ observeerbaar
Het zijn et die verschillende drijfveren, die we niet kunnen zien, geven het gedrag wispelturig
karakter
Dubbele aard van de Homo sapiens
+
Die drijfveren zijn universeel terug te vinden in elke cultuur, continent en in elk van ons
Drijfveren = tegenstrijdig en creëren dilemma
Andere basale drijfveren = intern conflict
Het complexe samenspel van al wat we willen, weten, en voelen wordt door het zenuwstelsel
gedirigeerd om ons gedrag in de ene of andere richting te sturen
Elke beweging of beslissing = belangrijk of banaal + bepaald door
informatieverwerkingsprocessen in de hersenen, rekening houdend met zowel
prikkels in de omgeving als de fysiologische toestand van ons lichaam, gevoelens,
bedenkingen, etc.
De studie van wat ons drijft is domein-overschrijdend
Homo sapiens/Homo ludens??
- Iemand die beschreven wordt met vele gezichten
- Spelende karakter dat we alle andere zoogdieren delen
- Belang dat we hechten aan cultuur
Homo economicus?
- Strategische, berekende mens bij wie eigenbelang primeert
- Leeft volgens rationele principes
Homo sociologicus/ homo universalis?
- Mens met normbesef en sociale behoeften die samen de basis vormden voor een
maatschappijgerichte wereld
Misschien zijn het dan ook die vele gezichten + conflict tussen de rationele homo
economicus en de maatschappijgerichte homo sociologicus, die onze soort uniek maken.
, Wat ons onderscheid van normael zoogdieren is
- Taal met recursieve grammatica, wiskundige formules, kunst,
etc
Kunst bij een moderne mens, typeert ons, hoe onze cognitie anders is
en hoe we abstract denken tov andere diersoorten
Wat typeert ons ook nog
1. De grootte van ons brein en hoe het georganiseerd is
(groen = verder ontwikkelt tov dieren)
2. Taal is generatief, we kunnen in het oneindige zinnen
maken + onze taal is complex
3. Wij hebben een hele lange kindertijd tov dieren
Stephen Pinker – Het onbeschreven blad
Mens = a social beast occupying a cognitive niche
Zowel verstand als onze sociale banden = doorslaggevende rol
Deze 2 eigenschappen zijn met elkaar verweven
= omdat we in steeds groterwordende groepen zijn gaan wonen groeide de nood aan een
goed ontwikkeld geheugen en strategisch vermogen om meerdere sociale relaties
tegelijkertijd te handhaven en vice versa.
