Dringende zorgverlening
Hoofdstuk 1 – Adequaat handelen bij
verstoring van de parameters
1 Opvang van de (vitaal) bedreigde zorgontvanger
Leerdoelen
▪ De student kan de C-ABCDE benadering beschrijven en het belang verklaren
1.1 Opvang volgens de C-ABCDE(F) methode
(D)C-ABCDE
→ Danger-Control bleeding-Airway-Breathing-Circulation-Disability-Exposure
▪ Gebruikt bij de herkenning, benadering en opvang van een kritiek
verslechterende patiënt
▪ Klinische tekenen van ernsig zieke patiënten zijn gelijk
→ ongeacht onderliggende proces
▪ Falen van respiratoir, cardiovasculair stelsel of neurologische systemen
→ weerspiegelen in ABCDE problemen
▪ Systematische aanpak
→ waarbij juiste prioriteiten gesteld worden
→ zo opgebouwd is dat eerst de meest levensbedreigende problemen worden
herkend en behandeld
Danger
→ Is de situatie veilig te benaderen?
→ Gebruik van persoonlijke bescherming
-1-
,2 Bleeding control (C) – Catastrofale bloedingen
Leerdoelen
▪ De student kan de verschillende soorten bloedingen benoemen en uitleggen
▪ De student kan de verschillende manieren om een bloeding te stelpen
benoemen en uitleggen
▪ De student kent de verschillende aandachtspunten bij het aanleggen van een
tourniquet
▪ De student kent de gewenste systolische druk bij een bloeding en kan deze
verklaren
Majeure bloeding
→ meest voorkomende oorzaak van een te vermijden overlijden na een trauma
→ vnl arteriële bloedingen
→ levensbedreigende bloeding zo snel mogelijk behandelen
Majeure, comprimeerbare externe bloeding zal prioriteit krijgen en eerst behandeld
worden
→ deze moet gestelpt worden voor andere beoordelingen gemaakt kunnen worden
Drie soorten bloedingen:
▪ Capillaire bloeding
o Veroorzaakt door beschadiging van capillairen
o Bv. bij schaafwonde
o Niet levensbedreigend
▪ Veneuze bloeding
o Door scheur in de ader
o Kenmerken: Bloed → donkerrood en loopt gestaag eruit
o Niet levensbedreigend
→ tenzij het om een grote ader gaat of bloeding langdurig aanhoudt
o Kan meestal gestelpt worden door directe druk toe te passen
▪ Arteriële bloeding
o Door beschadiging van een slagader
o Kenmerken: Bloed → helderrood en pulserend (kan uit de wonde
spuiten)
o Levensbedreigend
→ Zelfs kleine arteriële bloedingen kunnen levensbedreigend zijn
-2-
,Stelpen van een bloeding kan op verschillende manieren:
▪ Directe druk
o Directe druk op de plaats van de bloeding
o Druk zo plaatselijk mogelijk toepassen
o Er kan gebruik gemaakt worden van een gewoon verband of
hemostatisch verband → belangrijk om druk NIET TE LOSSEN om te
kijken tussendoor
o Gebruik gewoon verband
→ 10 min druk geven alvorens controleren of bloeding gestopt is
o Gebruik van hemostatisch verband (bv. Combat Gauze of Celox)
→ 3 min druk geven (of de aangegeven tijd volgens instructies)
o Indien noodzakelijk kan daarna een drukverband aangelegd worden
▪ Gebruik van een tourniquet
o Bij een bloeding aan een extrimiteit waarbij directe druk onvoldoende is
of als er onvoldoende hulpverleners zijn om directe druk toe te passen
o Aangelegd in de lies of oksel → arteriële bloedstroom blokkeren
→ a. femoralis, a. iliaca of a. brachialis
o Eenmaal tourniquet is aangelegd → blijven zitten tot aankomst in ZH of
OK
o Tijdens operaties worden tourniquets gebruikt gedurende 120-150 min
→ zonder dat er schade optreedt aan spieren of zenuwen
o Aanleggen is pijnlijk → overweeg pijnstilling
o Wanneer er een bloeding is waar twee anatomische zones samenkomen
(bv. in de lies, oksel of onderbuik), sprake van junctionele bloeding
→ tourniquet of drukverband zal niet praktisch zijn
→ directe druk op nabijgelegen slagader (zoals a. femoralis of a. iliaca)
Stappenplan en aandachtspunten tourniquet aanleggen:
▪ Wordt aangelegd ter hoogte van de oksel of lies.
▪ Wordt aangedraaid tot de bloeding is gestopt en wordt daarna vastgezet.
▪ Het tijdstip van aanleggen wordt geschreven op de tourniquet.
▪ Mag niet worden bedekt, zodat hij constant kan gecontroleerd worden. Indien
één tourniquet niet voldoende is kan een tweede, juist erboven aangelegd
worden.
▪ Aandacht voor pijnstilling.
▪ Zo snel mogelijk transport naar traumacentrum/ziekenhuis voor operatie
-3-
, Bij majeure bloeding zal bloeddruk gedaald zijn → NIET volledig herstellen naar
normale niveau!
▪ Bloeddruk te hanteren die net genoeg is om vitale organen te voorzien van
bloed
▪ Systolische waarde van 80 tot 90 mmHg
3 Primary Survey en de Airway (A)
Leerdoelen
▪ De student kan de symptomen van een partiële en een totale verstikking
herkennen bij zowel een bewust als een bewusteloos slachtoffer
▪ De student kan, aan de hand van een anatomische tekening, uitleggen op
welke plaatsen in de luchtwegen een obstructie kan voorkomen
▪ De student benoemt de verschillende maatregelen die genomen dienen te
worden bij zowel een partiële als volledige obstructie van de luchtwegen,
zowel bij een volwassenen als bij een baby/kind. Hij/zij houdt rekening met de
ERC-richtlijnen
3.1 Inleiding
Primary Survey → ABCDE systematiek
▪ Doel:
→ het stabiliseren van de patiënt met een snelle beoordeling vna de vitale
functies
3.2 Airway
Beoordeel eerst het bewustzijn van de patiënt
→ adhv/ APVU/WAPA schaal
Is patiënt alert een aanspreekbaar
→ wil zeggen dat er een veilige en vrije luchtweg is
-4-
Hoofdstuk 1 – Adequaat handelen bij
verstoring van de parameters
1 Opvang van de (vitaal) bedreigde zorgontvanger
Leerdoelen
▪ De student kan de C-ABCDE benadering beschrijven en het belang verklaren
1.1 Opvang volgens de C-ABCDE(F) methode
(D)C-ABCDE
→ Danger-Control bleeding-Airway-Breathing-Circulation-Disability-Exposure
▪ Gebruikt bij de herkenning, benadering en opvang van een kritiek
verslechterende patiënt
▪ Klinische tekenen van ernsig zieke patiënten zijn gelijk
→ ongeacht onderliggende proces
▪ Falen van respiratoir, cardiovasculair stelsel of neurologische systemen
→ weerspiegelen in ABCDE problemen
▪ Systematische aanpak
→ waarbij juiste prioriteiten gesteld worden
→ zo opgebouwd is dat eerst de meest levensbedreigende problemen worden
herkend en behandeld
Danger
→ Is de situatie veilig te benaderen?
→ Gebruik van persoonlijke bescherming
-1-
,2 Bleeding control (C) – Catastrofale bloedingen
Leerdoelen
▪ De student kan de verschillende soorten bloedingen benoemen en uitleggen
▪ De student kan de verschillende manieren om een bloeding te stelpen
benoemen en uitleggen
▪ De student kent de verschillende aandachtspunten bij het aanleggen van een
tourniquet
▪ De student kent de gewenste systolische druk bij een bloeding en kan deze
verklaren
Majeure bloeding
→ meest voorkomende oorzaak van een te vermijden overlijden na een trauma
→ vnl arteriële bloedingen
→ levensbedreigende bloeding zo snel mogelijk behandelen
Majeure, comprimeerbare externe bloeding zal prioriteit krijgen en eerst behandeld
worden
→ deze moet gestelpt worden voor andere beoordelingen gemaakt kunnen worden
Drie soorten bloedingen:
▪ Capillaire bloeding
o Veroorzaakt door beschadiging van capillairen
o Bv. bij schaafwonde
o Niet levensbedreigend
▪ Veneuze bloeding
o Door scheur in de ader
o Kenmerken: Bloed → donkerrood en loopt gestaag eruit
o Niet levensbedreigend
→ tenzij het om een grote ader gaat of bloeding langdurig aanhoudt
o Kan meestal gestelpt worden door directe druk toe te passen
▪ Arteriële bloeding
o Door beschadiging van een slagader
o Kenmerken: Bloed → helderrood en pulserend (kan uit de wonde
spuiten)
o Levensbedreigend
→ Zelfs kleine arteriële bloedingen kunnen levensbedreigend zijn
-2-
,Stelpen van een bloeding kan op verschillende manieren:
▪ Directe druk
o Directe druk op de plaats van de bloeding
o Druk zo plaatselijk mogelijk toepassen
o Er kan gebruik gemaakt worden van een gewoon verband of
hemostatisch verband → belangrijk om druk NIET TE LOSSEN om te
kijken tussendoor
o Gebruik gewoon verband
→ 10 min druk geven alvorens controleren of bloeding gestopt is
o Gebruik van hemostatisch verband (bv. Combat Gauze of Celox)
→ 3 min druk geven (of de aangegeven tijd volgens instructies)
o Indien noodzakelijk kan daarna een drukverband aangelegd worden
▪ Gebruik van een tourniquet
o Bij een bloeding aan een extrimiteit waarbij directe druk onvoldoende is
of als er onvoldoende hulpverleners zijn om directe druk toe te passen
o Aangelegd in de lies of oksel → arteriële bloedstroom blokkeren
→ a. femoralis, a. iliaca of a. brachialis
o Eenmaal tourniquet is aangelegd → blijven zitten tot aankomst in ZH of
OK
o Tijdens operaties worden tourniquets gebruikt gedurende 120-150 min
→ zonder dat er schade optreedt aan spieren of zenuwen
o Aanleggen is pijnlijk → overweeg pijnstilling
o Wanneer er een bloeding is waar twee anatomische zones samenkomen
(bv. in de lies, oksel of onderbuik), sprake van junctionele bloeding
→ tourniquet of drukverband zal niet praktisch zijn
→ directe druk op nabijgelegen slagader (zoals a. femoralis of a. iliaca)
Stappenplan en aandachtspunten tourniquet aanleggen:
▪ Wordt aangelegd ter hoogte van de oksel of lies.
▪ Wordt aangedraaid tot de bloeding is gestopt en wordt daarna vastgezet.
▪ Het tijdstip van aanleggen wordt geschreven op de tourniquet.
▪ Mag niet worden bedekt, zodat hij constant kan gecontroleerd worden. Indien
één tourniquet niet voldoende is kan een tweede, juist erboven aangelegd
worden.
▪ Aandacht voor pijnstilling.
▪ Zo snel mogelijk transport naar traumacentrum/ziekenhuis voor operatie
-3-
, Bij majeure bloeding zal bloeddruk gedaald zijn → NIET volledig herstellen naar
normale niveau!
▪ Bloeddruk te hanteren die net genoeg is om vitale organen te voorzien van
bloed
▪ Systolische waarde van 80 tot 90 mmHg
3 Primary Survey en de Airway (A)
Leerdoelen
▪ De student kan de symptomen van een partiële en een totale verstikking
herkennen bij zowel een bewust als een bewusteloos slachtoffer
▪ De student kan, aan de hand van een anatomische tekening, uitleggen op
welke plaatsen in de luchtwegen een obstructie kan voorkomen
▪ De student benoemt de verschillende maatregelen die genomen dienen te
worden bij zowel een partiële als volledige obstructie van de luchtwegen,
zowel bij een volwassenen als bij een baby/kind. Hij/zij houdt rekening met de
ERC-richtlijnen
3.1 Inleiding
Primary Survey → ABCDE systematiek
▪ Doel:
→ het stabiliseren van de patiënt met een snelle beoordeling vna de vitale
functies
3.2 Airway
Beoordeel eerst het bewustzijn van de patiënt
→ adhv/ APVU/WAPA schaal
Is patiënt alert een aanspreekbaar
→ wil zeggen dat er een veilige en vrije luchtweg is
-4-
