Systeem aarde – samenvatting
Ons zonnestelsel
- Mercurius, Venus, Aarde, Mars
~ De binnenplaneten
~ Steen planeten
- Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus
~ Gasplaneten/ijsreuzen
Tijdschalen
- Archaïcum/Azoïcum (4600)
~ De tijd zonder leven
~ De eerste algen Precambrium
- Proterozoïcum/Eozoïcum (2500)
~ Begin van het leven
~ Ongewervelde zeedieren
- Paleozoïcum (primair)
~ Cambrium (570 miljoen jaar geleden)
~ Eerste landplanten en schelpdieren
~ Ordovicium (505 miljoen jaar geleden)
~ Eerste vissen en insecten
~ Siluur (438 miljoen jaar geleden)
~ Gewervelde dieren komen aan land
~ Devoon (408 miljoen jaar geleden)
~ Eerste reptielen
~ Carboon (360 miljoen jaar geleden)
~ Uitgestrekte moerassen en wouden
~ Tijdvak van koolvorming en aardgas
~ Perm (286 miljoen jaar geleden)
~ Tijdvak van zoutvorming ontwikkeld in de oceanen
- Mesozoïcum (secundair)
~ Trias (245 miljoen jaar geleden)
~ Zoogdieren en dinosaurussen
~ Jura (208 miljoen jaar geleden)
~ Eerste naaldbomen en vogels
~ Krijt (144 miljoen jaar geleden)
~ Bloeiende planten en zoogdieren verspreiden dit
- Kenozoïcum (tijd van nu) uitsterving dinosaurussen
~ Tertiair (65 miljoen jaar geleden)
~ Zeezoogdieren, vleermuizen, eerste apen
, ~ Kwartair (1,8 miljoen jaar geleden)
~ Pleistoceen
3 miljoen jaar geleden, voorouders van mens ontstond
~ Holoceen
10.000 jaar geleden tot nu, moderne mens
Relatieve tijdschalen: De volgorde van tijdperken
Absolute tijdschalen: Tijdperken met jaartallen
Opbouw van de aarde
- De kern
~ Nikkel en ijzer
~ 4700 graden Celsius, ondanks hoge temperatuur
is kern vast door de hoge druk
~ Buitenkern heeft minder druk dus is vloeibaarder
- De mantel
~ Binnenmantel, vaste stof
~ Buitenmantel, taai-vloeibaar of plastisch
~ Bevatten veel ijzer en magnesium
- De korst
~ Gesteenten die grotendeels verbindingen zijn
van zuurstof met ijzer, calcium, magnesium,
natrium en aluminium
Twee sferen
- Lithosfeer: buitenste schil van de aarde
(aardkorst + vast gedeelte van aardmantel)
~ Graniet: stollingsgesteente met zichtbare kristallen
dat ontstaat bij langzame koeling van magma (continentale korst)
~ Basalt: Stollingsgesteente dat ontstaat door snelle afkoeling
van lava bij een vulkaanuitbarsting (oceanische kort)
- Asthenosfeer
~ Door hoge temperaturen minder hard dan lithosfeer
~ Platen van lithosfeer glijden over asthenosfeer
Actualiteitsbeginsel: Het principe dat ervan uitgaat dat natuurwetten in het verleden
en het heden hetzelfde zijn
Ons zonnestelsel
- Mercurius, Venus, Aarde, Mars
~ De binnenplaneten
~ Steen planeten
- Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus
~ Gasplaneten/ijsreuzen
Tijdschalen
- Archaïcum/Azoïcum (4600)
~ De tijd zonder leven
~ De eerste algen Precambrium
- Proterozoïcum/Eozoïcum (2500)
~ Begin van het leven
~ Ongewervelde zeedieren
- Paleozoïcum (primair)
~ Cambrium (570 miljoen jaar geleden)
~ Eerste landplanten en schelpdieren
~ Ordovicium (505 miljoen jaar geleden)
~ Eerste vissen en insecten
~ Siluur (438 miljoen jaar geleden)
~ Gewervelde dieren komen aan land
~ Devoon (408 miljoen jaar geleden)
~ Eerste reptielen
~ Carboon (360 miljoen jaar geleden)
~ Uitgestrekte moerassen en wouden
~ Tijdvak van koolvorming en aardgas
~ Perm (286 miljoen jaar geleden)
~ Tijdvak van zoutvorming ontwikkeld in de oceanen
- Mesozoïcum (secundair)
~ Trias (245 miljoen jaar geleden)
~ Zoogdieren en dinosaurussen
~ Jura (208 miljoen jaar geleden)
~ Eerste naaldbomen en vogels
~ Krijt (144 miljoen jaar geleden)
~ Bloeiende planten en zoogdieren verspreiden dit
- Kenozoïcum (tijd van nu) uitsterving dinosaurussen
~ Tertiair (65 miljoen jaar geleden)
~ Zeezoogdieren, vleermuizen, eerste apen
, ~ Kwartair (1,8 miljoen jaar geleden)
~ Pleistoceen
3 miljoen jaar geleden, voorouders van mens ontstond
~ Holoceen
10.000 jaar geleden tot nu, moderne mens
Relatieve tijdschalen: De volgorde van tijdperken
Absolute tijdschalen: Tijdperken met jaartallen
Opbouw van de aarde
- De kern
~ Nikkel en ijzer
~ 4700 graden Celsius, ondanks hoge temperatuur
is kern vast door de hoge druk
~ Buitenkern heeft minder druk dus is vloeibaarder
- De mantel
~ Binnenmantel, vaste stof
~ Buitenmantel, taai-vloeibaar of plastisch
~ Bevatten veel ijzer en magnesium
- De korst
~ Gesteenten die grotendeels verbindingen zijn
van zuurstof met ijzer, calcium, magnesium,
natrium en aluminium
Twee sferen
- Lithosfeer: buitenste schil van de aarde
(aardkorst + vast gedeelte van aardmantel)
~ Graniet: stollingsgesteente met zichtbare kristallen
dat ontstaat bij langzame koeling van magma (continentale korst)
~ Basalt: Stollingsgesteente dat ontstaat door snelle afkoeling
van lava bij een vulkaanuitbarsting (oceanische kort)
- Asthenosfeer
~ Door hoge temperaturen minder hard dan lithosfeer
~ Platen van lithosfeer glijden over asthenosfeer
Actualiteitsbeginsel: Het principe dat ervan uitgaat dat natuurwetten in het verleden
en het heden hetzelfde zijn
