Samenvatting Maatschappelijke impact van geneesmiddelen

LES 1: ANTIDIABETICA
1. Wat is Diabetes?
 chronische aandoening
 lichaam zet glucose (suiker) onvoldoende om in energie door
een tekort OF verminderde werking van insuline.
(Insuline werkt als de "sleutel" die cellen opent voor glucose.)
Belangrijkste vormen:
 Type 1: Auto-immuunaandoening (meestal bij jongeren). De
pancreas maakt geen insuline meer aan. Niet te voorkomen.
 Type 2: Meest voorkomend (>90%). Deels te voorkomen;
gelinkt aan levensstijl en overgewicht. Er is onvoldoende insuline
of verminderde gevoeligheid.
 Zwangerschapsdiabetes: Tijdelijk tijdens de zwangerschap,
maar verhoogt de kans op type 2 later met 30-50%.

2. Metabool Syndroom & Risicofactoren
 een verzameling van risicofactoren die de kans op diabetes (x5)
en hart- en vaatziekten (x2) sterk verhogen.
Diagnose (bij ≥ 3 criteria):
 Buikomtrek: > 80 cm (vrouw) of > 94 cm (man). Centrale
adipositas (vet rond organen) is extra schadelijk.
 Bloeddruk: > 130/85 mmHg.
 Nuchtere glycemie: > 100 mg/dL.
 Triglyceriden: > 150 mg/dL.
 HDL-cholesterol: Te laag (< 40 mg/dL bij man, < 50 mg/dL bij
vrouw).
3. Diagnose & Complicaties
 Diagnose: Via bloedonderzoek (nuchtere glycemie 126 mg/dL)
of via de FINDRISC vragenlijst voor risicodetectie.
 Complicaties: Diabetes beschadigt op termijn de ogen
(blindheid), nieren, het hart en de voeten (moeilijk genezende
wonden).

4. Cijfers en Impact
 Prevalentie: 1 op 10 Belgen heeft diabetes; 1/3 weet dit niet.
Het aantal gevallen stijgt wereldwijd explosief door de westerse
levensstijl.
 Mortaliteit: Elke 5 seconden sterft er iemand aan diabetes-
gerelateerde gevolgen. Dit brengt enorme kosten en
productiviteitsverlies met zich mee voor de samenleving.


5. Behandeling en Medicatie
 De aanpak is multifactorieel: focus op bloedsuiker, nieren,
bloeddruk en levensstijl.
 Levensstijl (Basis)
 Gezonde voeding (plantaardig, onbewerkt) en water.

,  Gewichtsverlies: 5% minder gewicht verlaagt het risico op
diabetes al met 30%. In een vroeg stadium kan type 2 hiermee
zelfs "omgekeerd" worden.
Medicamenteuze opties
Belangrijkste
Medicijn Werking
kenmerken
Verlaagt glucoseproductie 1e keuze. Goedkoop,
Metformine lever; verhoogt veilig, geen
gevoeligheid. gewichtstoename.
Stimuleert insuline na Injectie. Zorgt voor
Incretinemimetic
eten; vertraagt gewichtsverlies en
a (GLP-1)
maaglediging. verzadiging.
Gunstig voor hart en
Glifozinen (SGLT2- Zorgt dat nieren suiker
nieren. Bijwerking: kans op
inh.) uitplassen.
infecties.
Meestal de laatste stap bij
Insuline Directe aanvulling tekort.
type 2.




LES 2: OPIOIDEN
II. Patronen in gebruik en problemen:
 probleem: verdovend + verslavend
 5-10% v. drugsgebruikers ontwikkelen afhankelijkheid
 Schade en gevolgen v. drugsgebruik afh. v.:

, o hoeveelheid
o Frequentie
o Duur
o Kwetsbaarheid : risico verminderen niet altijd mogelijk maar
wel verhoging bewustzijn
 Gedrag tijdens gebruik : rijden onder invloed, ouders
verwaarlozen etc
III. Etiologie (studie oorzaken) v. middelengebruik
 Genetica (afhankelijkheid cf misbruik): 30%

(3x hoger wanneer ouders, zussen/broers gebruiken)
 Childhood disorders - ADHD, CD
 Kenmerken kindertijd slechte sociale aanpassing:
 Sociale risicofactoren: sociaal-economische achterstand,
ongeorganiseerde buurten, recreatie, afwezigheid
beschermende factoren.
 Beschermende factoren: schoolactiviteiten, nauwe
familiebanden, religie…
 Comorbiditeit-depressie (depressie + psychische stoornis)
vaak drugsverslaafd door onderliggende (mentale) aandoening
IV. ICD-10 Diagnostische richtlijnen voor afhankelijkheid
≥ 3 volgende criteria afgelopen jaar samen aanwezig geweest:
 Sterk verlangen
 Moeilijkheden beheersen drugsgebruik => verlies v. controle
 Fysiologische ontwenning: bij stop drugsgebruik, adaptaties in
hersenen worden probleem => brainexitation (zweten, rillen…)
o Withdrawal v dingen die bij Gabba (neurotransmitter)
betrokken zijn, zijn dodelijk (bv. GHB, alcohol…). Withdrawal
opioïden niet levensbedreigend
o Withdrawal >< intoxicatie
o Je moet geen withdrawal ervaren om verslaafd te zijn
 tolerantie : meer nodig voor zelfde effect
o Aanpassing in hersenen (bv. receptoren minder gevoelig voor
drugs) of bv. bij alcoholverslaving breekt lever alcohol sneller
af
 Progressieve verwaarlozing interesses
 TYPISCH: verlies controle, verlies belangrijke zaken leven, meer
gebruiken
V. The world of Drugs Has Changed for Ever
 Wanneer is het een “drug” of “geneesmiddel”?
o Afh. v. doel/functie en dosis
o Verschil oxicodon en heroïne? Hersenen merken verschil niet
 Probleem: niet zwart-wit, zoals maatschappij denkt
o “Goede” patiënt: Patiënten met pijnlijke aandoening waarbij
opioïden geschikt zijn + nemen medicatie zoals
voorgeschreven om pijn te verlichten
o “Slechte” patiënt: nemen medicijnen niet om pijn te
beheersen en houden zich niet aan voorgeschreven therapie,

, maar gebruiken om humeur en slaap te regelen, te
ontspannen, verveling te verlichten, high te worden
 Goed vs slecht = onzin, grote overlapping !!!

 “Safe” drugs: Codeïne, DF118, Buprenorfine, Tramadol,
Pregabaline
 “Bad”/kortwerkend drugs: Oxycodon, Hydrocodon, Morfine
 Je kan verslaafd raken aan elke drug, zelfs al zijn ze
zogezegd veilig opnieuw uitgevonden door farma-
industrie!!!
 Voorschrijven v. opioïden
o Opioids vs. opiates:
 opiates = v. papaver (bv codeïne, morfine)
 opioids = synthetisch, binden aan zelfde receptoren in
hersenen

o Indeling opioïden op basis v. receportactiviteit:
 Opioïden werken op endorfine => vertragen hersenen en
ademhaling
=> Full antagagonist (bv.Methadon):
hoe meer je neemt, hoe erger bewerkingen
Bepaalde dosis v. heroïne dat ons allemaal zal doden
(afhankelijk v. individu)
=> Partial Antagonist: er is max hoeveelheid effect
(Buprenorphine)
Hebben agonisteffect als er geen andere agonist is
=> Antagonist (bv. Naloxone) => kunnen effect v. drug
blokkeren (gebruik bij bv. overdosis)




VI. How not to become legal drug dealers
 Tramadolhydrochloride (pijnstiller, synthetisch)
o Dokters zagen gevaar niet => werd meer en meer
voorgeschreven
 Heroïne : doet veilig voelen, maar heel gevaarlijk bij overdosis
 Methadone gevaalijk voor overdosis (“builds up” in lichaam
door trage eliminatie)
o Herkennen: zweet, ziek, moe


o Effecten (vergelijkbaar met opioïden)
 Pijnstilling
 Duizeligheid
 Slaperigheid