KAROLINGISCHE & ROMAANSE ARCHITECTUUR IN WEST—EUROPA (8ste – 11de eeuw)
476: Val West-Romeinse rijk --> Germaanse stammen stichten eigen rijken
Licht gaat terug verdwijnen in de architectuur.
‘Dark ages / donkere middeleeuwen’: Ondanks het onzekere leven hebben ze toch veel bereikt.
De Orde van Cluny verspreidde zich via een centraal bestuurd netwerk van kloosters over heel
Europa.
In het kort wat we gaan bespreken:
Hoogtepunt in 11de/12de eeuw, daarvoor ‘pre-romaans’
- Voortzetting van basilicatype
› Middenschip, zijbeuken en een apsis/koor.
› Dwarsbeuk/transept optioneel.
- Zuilen → rondbogen + massieve pilaren (arcade)
- Stenen overwelvingen
- Zwaar muurwerk
- Weinig en kleine ramen
- Weinig decoratie; maar wel beeldhouwkunst
Karolingische architectuur (800-1000):
- Karel de Grote
› Vroegchristelijke architectuur typologieën
› Introductie westwerk & complexere gewelfbouw
- Romaanse architectuur (10de en 11de eeuw)
› Duitse rijk:
› Dubbele polariteit & compartimentering
› West-Frankische rijk:
› Rol van kloosterordes, uitbreiding koorgedeelte met straalkapellen, experimenten
met gewelven, begin driedelige muuropstand
KAROLINSCHE ARCHITECTUUR (800-1000)
Karel De Grote (747 – 814)
= de leider van de Franken --> macht overnemen in centraal Europa
de kerk is blijven bestaan en had blijvende invloeden:
- hij kon er op inzetten
- het Latijns is doorgevoerd (zowel in taal als schrift) omdat de kerk dat al deed
, De architectuur:
wil je een nieuwe leider worden? --> de architectuur die al bestaat wordt verder opgevolgd.
Legitimatie: architectuur gebruiken om macht en gezag te rechtvaardigen.
Het is wel belangrijk dat er Romeinse vormen worden hernomen.
Voorbeeld: Paltscomplex
Karel was voortdurend onderweg waardoor er geen vaste
hoofdstad is. In Aken had hij wel zijn hoofdverblijf (paleiscomplex,
‘palts’)
verschillende vormen komen terug (rechtstreekse kopie)
- centraalbouw
- basilica: 1 grote beneden, 2 aan de centraalbouw vast
- atrium
--> het raadhuis van Aken heeft nog steeds de kern, de hoofdzaal van toen. Alleen is de vorm
minder herkenbaar geworden. De functie is dus ongeveer wel gebleven.
Voorbeeld: Paltskapel Aken
Vs. San Vitale (Ravenna) en Hagia Sophia
- centraalbouw voor missen
- 3 verdeling van de ramen / openingen
- koepel met zijkapellen als tegenduwer
- rijkelijke decoratie
- voortgebouwd uit het verleden
- op +1 zijn er tongewelven terug te vinden zowel interieur als exterieur wordt er gekopieerd
- op 0 een voorloper van het kruisribgewelf
--> rare stukken door kruisribgewelf werden met tongewelf opgevuld
Of kruis(graat)gewelf
EXENDRA: een apsis maar niet aan het einde van basilica
Er was ook iets nieuws in de kapel:
een gebied enkel voor de adel: een tribune. Dit is een soort ‘troon’ zodat die hoger kon zitten dan
de rest.
Waar komt dit alles op neer?
niet enkel praktische betekenissen maar ook stilaan een spirituele betekenis
vierkant: aarde voorbeeld: Constantinopel
circkel: hemelse/bovenaardse voorbeeld: Aken
acht(hoek): eeuwigheid voorbeeld: Ravenna
Invloed en nasleep van de Paltskapel:
- nog steeds weinig ramen als een verdediging
- verderzetting van gekende kenmerken:
‘Naer den Aecsen gewerke’ (volgens het werk / de manier van de ouden)
- centraalbouw
- tribune
-…
476: Val West-Romeinse rijk --> Germaanse stammen stichten eigen rijken
Licht gaat terug verdwijnen in de architectuur.
‘Dark ages / donkere middeleeuwen’: Ondanks het onzekere leven hebben ze toch veel bereikt.
De Orde van Cluny verspreidde zich via een centraal bestuurd netwerk van kloosters over heel
Europa.
In het kort wat we gaan bespreken:
Hoogtepunt in 11de/12de eeuw, daarvoor ‘pre-romaans’
- Voortzetting van basilicatype
› Middenschip, zijbeuken en een apsis/koor.
› Dwarsbeuk/transept optioneel.
- Zuilen → rondbogen + massieve pilaren (arcade)
- Stenen overwelvingen
- Zwaar muurwerk
- Weinig en kleine ramen
- Weinig decoratie; maar wel beeldhouwkunst
Karolingische architectuur (800-1000):
- Karel de Grote
› Vroegchristelijke architectuur typologieën
› Introductie westwerk & complexere gewelfbouw
- Romaanse architectuur (10de en 11de eeuw)
› Duitse rijk:
› Dubbele polariteit & compartimentering
› West-Frankische rijk:
› Rol van kloosterordes, uitbreiding koorgedeelte met straalkapellen, experimenten
met gewelven, begin driedelige muuropstand
KAROLINSCHE ARCHITECTUUR (800-1000)
Karel De Grote (747 – 814)
= de leider van de Franken --> macht overnemen in centraal Europa
de kerk is blijven bestaan en had blijvende invloeden:
- hij kon er op inzetten
- het Latijns is doorgevoerd (zowel in taal als schrift) omdat de kerk dat al deed
, De architectuur:
wil je een nieuwe leider worden? --> de architectuur die al bestaat wordt verder opgevolgd.
Legitimatie: architectuur gebruiken om macht en gezag te rechtvaardigen.
Het is wel belangrijk dat er Romeinse vormen worden hernomen.
Voorbeeld: Paltscomplex
Karel was voortdurend onderweg waardoor er geen vaste
hoofdstad is. In Aken had hij wel zijn hoofdverblijf (paleiscomplex,
‘palts’)
verschillende vormen komen terug (rechtstreekse kopie)
- centraalbouw
- basilica: 1 grote beneden, 2 aan de centraalbouw vast
- atrium
--> het raadhuis van Aken heeft nog steeds de kern, de hoofdzaal van toen. Alleen is de vorm
minder herkenbaar geworden. De functie is dus ongeveer wel gebleven.
Voorbeeld: Paltskapel Aken
Vs. San Vitale (Ravenna) en Hagia Sophia
- centraalbouw voor missen
- 3 verdeling van de ramen / openingen
- koepel met zijkapellen als tegenduwer
- rijkelijke decoratie
- voortgebouwd uit het verleden
- op +1 zijn er tongewelven terug te vinden zowel interieur als exterieur wordt er gekopieerd
- op 0 een voorloper van het kruisribgewelf
--> rare stukken door kruisribgewelf werden met tongewelf opgevuld
Of kruis(graat)gewelf
EXENDRA: een apsis maar niet aan het einde van basilica
Er was ook iets nieuws in de kapel:
een gebied enkel voor de adel: een tribune. Dit is een soort ‘troon’ zodat die hoger kon zitten dan
de rest.
Waar komt dit alles op neer?
niet enkel praktische betekenissen maar ook stilaan een spirituele betekenis
vierkant: aarde voorbeeld: Constantinopel
circkel: hemelse/bovenaardse voorbeeld: Aken
acht(hoek): eeuwigheid voorbeeld: Ravenna
Invloed en nasleep van de Paltskapel:
- nog steeds weinig ramen als een verdediging
- verderzetting van gekende kenmerken:
‘Naer den Aecsen gewerke’ (volgens het werk / de manier van de ouden)
- centraalbouw
- tribune
-…
